Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Біядэградацыя: Псыхалягічныя катаваньні спэцслужбаў ГДР

абноўлена

Цэнтральны офіс Штазі

Перавешваньне ручнікоў у лазенцы і перастаноўка вазонаў на падваконьні можа давесьці да самагубства — даказана Штазі. Пра мэтады псыхалягічнага зьнішчэньня апанэнтаў камуністычнага рэжыму расказвае Іван Сіяк на сайце Bird in Flight.

Пасьля падзеньня Бэрлінскага муру для вывучэньня адкрыліся 111 кілямэтраў стэляжоў з папяровымі дакумэнтамі, 47 — зь мікрафільмамі, больш за 1 400 000 фатаздымкаў, аўдыёзапісаў і кінастужак. Яны сьведчаць аб тым, як у ГДР будавалася орвэлаўская сыстэма ўсеагульнага сачэньня і пакараньня іншадумцаў.

У 1970-х гадах пачалася нармалізацыя адносін паміж дзьвюма часткамі падзеленай Нямеччыны. Прызнаўшы пасьляваенныя межы, краіны ўсталявалі дыпляматычныя адносіны, а неўзабаве ГДР прынялі ў ААН. Не зьяўляючыся больш ізгоем у зьнешняй палітыцы, ГДР асьцярожней, з аглядкай на міжнародныя нормы, цяпер праводзіла ўнутраную. Міністэрства дзяржаўнай бясьпекі (Ministerium für Staatssicherheit / Stasi / Штазі) вымушана было прыцішыць агрэсіўнасьць, зь якой перасьледавала і саджала ў турмы дысыдэнтаў.

Спрабуючы зьнізіць колькасьць палітычных зьняволеных, але ня даць дысыдэнтам падняць галаву, у 1976 годзе Штазі запускае зусім сакрэтную праграму Zersetzung, чыю назву перакладаюць як «разлажэньне» або «біядэградацыя». Яна прадугледжвала разбурэньне сакрэтнымі мэтадамі кар’еры, прыватнага жыцьця, самой асобы палітычных актывістаў у спробе ня даць ім магчымасьці, сіл і часу процістаяць рэжыму. У гэтым уладам дапамагала армія таемных агентаў і інфарматараў, колькасьць якіх да 1975 году дасягнула 200 000, гэта значыць 1% ад насельніцтва краіны.

Цытата з інструкцыі Міністэрства дзяржбясьпекі ГДР № 1 / 76:

«Зацьверджанымі мэтадамі „Біядэградацыі“ ёсьць:

• Сыстэматычная дыскрэдытацыя шляхам распаўсюджваньня праўдзівых, правяраемых і фальшывых, але праўдападобных ганьбавальных заяў.
• Сыстэматычная арганізацыя правалаў у працы і сацыяльным жыцьці для зьнішчэньня ўпэўненасьці суб’ектаў у сабе.
• Сфакусаванае зьнішчэньне перакананьняў, зьвязаных з пэўнымі ідэаламі і прыкладамі для перайманьня, стварэньне сумневаў у слушнасьці сваёй пазыцыі.
• Стварэньне ў групах і арганізацыях атмасфэры недаверу, узаемнай падазронасьці і суперніцтва з дапамогай выкарыстаньня слабасьцяў некаторых з іх членаў... »

Паводле дадзеных назіраньняў, паведамленьняў стукачоў і апытаньняў найбліжэйшага атачэньня складаўся псыхалягічны профіль суб’екта «Біядэградацыі» з акцэнтам на яго слабасьці, па якіх наносіўся навукова абгрунтаваны і выразна пралічаны ўдар. Нядзіўна, што немцы часта цярпелі ад сваёй акуратнасьці і пэдантычнасьці. Напрыклад, у многіх даказаных выпадках агенты Штазі пранікалі ў кватэры, каб перавесіць карціны, пасунуць мэблю, замяніць гатункі гарбаты і спэцыі ў банках.

У справе лекара Р. з гораду Швэрын перавешваньне ручнікоў у лазенцы і перастаноўка вазонаў на падваконьні спалучаліся з разбурэньнем кар’еры. Галоўны лекар, сакрэтны супрацоўнік Штазі, пастаянна і ў прысутнасьці калег абвяргаў пастаўленыя ёю дыягназы, а настроеныя адпаведным чынам хворыя адмаўляліся ад яе лячэньня. Празь некалькі месяцаў ахвяра перасьледу звольнілася з працы, пераехала ў іншы горад і перастала выходзіць з кватэры. Да выкрыцьця сыстэмы «Біядэградацыя» яна не дажыла некалькі месяцаў, пакончыўшы з сабой неўзабаве пасьля падзеньня Бэрлінскага муру.

Маніпуляцыі з прадметамі ў кватэры, бясконцыя тэлефонныя званкі, незамоўленыя дастаўкі (у дакумэнтах згадваюцца вібратары) разбуралі псыхіку. Атручваньне ежы і наўмысна няправільнае лячэньне — здароўе. Ананімкі, чуткі і фотамантажы — рэпутацыю. Вядомая справа каталіцкага сьвятара, якога агент зазьняў на адным з папулярных у ГДР нудысцкіх пляжаў. Пазьней фота было змантавана са здымкам вядомай у мястэчку прастытуткі і вывешана на браме царквы.

Паводле сучасных ацэнак, ахвярамі «Біядэградацыі» сталі да 10 000 чалавек, псыхіцы ня менш за палову зь іх была нанесеная незваротная шкода. Гэта даказвае выключную эфэктыўнасьць мэтодыкі і тлумачыць, чаму падобныя мэтады прымяняюцца спэцслужбамі па ўсім сьвеце. У прыватнасьці, маскоўскі карэспандэнт брытанскай газэты Guardian у 2007-2010 гадах, аўтар кнігі «Мафіёзная дзяржава» Люк Гардынг сьцьвярджае, што ў ягоны дом, кватэру і офіс неаднаразова ўрываліся супрацоўнікі ФСБ.

Яны пакідалі адчыненымі вокны, адключалі ацяпленьне, мянялі скрынсэйвэры, перастаўлялі будзільнік. На думку журналіста, гэта рабілася, каб запалохаць, паказаць сваю ўсёмагутнасьць і сталую прысутнасьць побач. У расейскім выкананьні мэтодыка працуе ня горш, чым у нямецкай. Гардынг піша, што, вярнуўшыся ў Ангельшчыну, ён адразу ж наглуха заблякаваў уваходныя дзьверы. Параноя адпусьціла яго толькі праз некалькі месяцаў.

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG