Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Сымбалі і героі беларускага пратэсту


Кожны пратэст мае свае сымбалі і сваіх герояў. Кадэты, якія надзелі цішоткі з «Пагоняй» і апынуліся пад рызыкай выключэньня, выклікалі хвалю салідарнасьці і сталіся прыкладам барацьбы за нацыянальныя сымбалі. Як і затрыманыя на матчы беларускай зборнай фанаты, у якіх былі шалікі ў бел-чырвона-белых колерах і з гістарычным гербам. Сотні і тысячы незангажаваных раней людзей пачынаюць адстойваць права на нацыянальную сымболіку.

«Радыё Свабода» згадвае іншыя выпадкі з найноўшай гісторыі Беларусі, калі асобныя людзі станавілася сымбалямі пратэсту. Выказвайцеся ў камэнтарах, тэкст дапаўняецца.

Маладзён з “соткі”, Дашкевіч, Абромчык і Класкоўскі

Нязьменнае прэзыдэнцтва Лукашэнкі прывяло да зьяўленьня традыцыйнай формы пратэсту — раз на пяць год, пасьля выбараў, беларусы выходзяць на Плошчу. У 2001-м годзе гэта была першая акцыя такога фармату, сабраліся некакалькі тысяч людзей і на сёньня ў інтэрнэце можна знайсьці лічаныя здымкі і мінімум інфармацыі. Плошча была нешматлікая. Тады, 9 верасьня 2001, герояў не зьявілася, а антыгероямі называюць палітычных лідэраў, якія, магчыма, ня ведалі, што рабіць з тымі, хто сабраўся на Кастрычніцкай плошчы.

Адзіны кандыдат ад апазыцыі Уладзімір Ганчарык выступае перад пратэстоўцамі
Адзіны кандыдат ад апазыцыі Уладзімір Ганчарык выступае перад пратэстоўцамі

Затое ў 2006 годзе адбылася найбольш працяглая акцыя пратэсту. Дзясяткі тысяч выйшлі на вуліцу 19 сакавіка, а адзін з пратэстоўцаў залез на дах аўтобуса нумар 100 і праехаў уздоўж праспэкту зь бел-чырвона-белым сьцягам у руках.

Маладзён з «соткі» — легенда Плошчы 2006. Дагэтуль невядома, ці быў ён затрыманы і як яго завуць.

А на наступны дзень у цэнтры сталіцы паўстаў намётавы гарадок. Тысячы беларусаў несьлі ежу яго жыхарам, а сотні людзей заставаліся на ноч. У мястэчку грала музыка і бесьперанна выступалі ўдзельнікі пратэсту, дыджэі Плошчы. Сымбаль моладзевага пратэсту той вясны — Зьміцер Дашкевіч, лідэр Маладога Фронту, які ўсе тыя дні знаходзіўся ў мястэчку. Восеньню таго ж году моладзевы лідэр быў асуджаны да 1,5 год калёніі за «дзейнасьць ад імя незарэгістраванай арганізацыі»

Зьміцер Дашкевіч
Зьміцер Дашкевіч

p>У 2010-м адбылася найбольш драматычная Плошча. Яе сымбалем можа стаць кожны арыштаваны, зьбіты альбо асуджаны ўдзельнік. Найбольш яскравыя і трагічныя вобразы 19-га сьнежня — Аляксандар Класкоўскі, які ў форме супрацоўніка міліцыі стаў перад амапаўцамі і спрабаваў бараніць людзей. Пасьля быў асуджаны да 4,5 год зьняволеньня, але вызваліўся датэрмінова.

Сымбалем той плошчы стала таксама Мая Абромчык, 21-гадовая студэнтка, якой спэцназаўцы зламалі нагу:

Мая Абромчык
Мая Абромчык

Іван Юргевіч

Салігорск лічыцца пратэстным горадам, хоць моцна пратэставалі там аднойчы, у 1992-м годзе. Шахтары пешшу схадзілі ў Менск і паставілі намёты перад домам ураду. У тыя ж гады быў заснаваны адзін зь першых у краіне незалежных прафсаюзаў, працаўнікі «Беларуськалія» адстоўвалі права на годны заробак ня толькі на мітынгах, але і нават арганізавалі галадоўку.

За ўсім гэтым стаяў канкрэтны чалавек, Іван Юргевіч, заснавальнік прафсаюза гарнякоў. Яго ня стала ў 2002-м.

Славамір Адамовіч

У 1997-м годзе адбыўся марш беларускіх журналістаў у турэмных робах. На той час у Беларусі ўжо існавалі праблемы са свабодай слова. Славамір Адамовіч зашыў іголкай свой рот. Перад гэтым паэт ужо пасьпеў адбыць дзесяцімесячны арышт у турме за верш «Забі прэзыдэнта».

Бябенін, Халіп і Халезін


Алег Бябенін (злева) быў знойдзены павешаным у 2010-м, Ірына Халіп была арыштаваная і асуджаная пасьля Плошчы-2010, Мікалай Халезін цяпер кіруе Свабодным тэатрам і жыве ў Лёндане.

Дэпутаты БНФ

Галадоўка дэпутатаў Апазыцыі БНФ супраць правядзеньня рэфэрэндуму-1995. Палітыкі былі выкінутыя з залі парлямэнту і зьбітыя.

Галадоўка дэпутатаў Апазыцыі БНФ супраць правядзеньня рэфэрэндуму-1995. Палітыкі былі выкінутыя з залі парлямэнту і зьбітыя.
Галадоўка дэпутатаў Апазыцыі БНФ супраць правядзеньня рэфэрэндуму-1995. Палітыкі былі выкінутыя з залі парлямэнту і зьбітыя.

Любоў Кавалёва

Любоў Кавалёва
Любоў Кавалёва

Маці асуджанага за тэракт у менскім мэтро Уладзіслава Кавалёва для многіх стала сымбалем барацьбы аднаго чалавека супраць улады, дзяржавы і сыстэмы. Гэтая мініятурная жанчына спачатку дамагалася памілаваньня для яе сына, які паводле сьледзтва ня быў выканаўцам тэракту, а да гэтага дня яна дамагаецца ад беларускіх уладаў інфармацыі аб месцы пахаваньня свайго сына.

Маўклівыя пратэстоўцы і цацкі Паўла Вінаградава

Летам 2011 году у Беларусі паўстала новая зьява — маўклівыя акцыі. Чалавек, які не выкрыквае лёзунгаў і пляскае — сымбаль эвалюцыі беларускага пратэсту. Гэтаксама сымбелем тых пратэстаў сталі людзі ў спартовай вопратцы, якія езьдзілі на машынах без нумароў і затрымлівалі без разбору.

У Беларусі пачалі пратэставаць цацкі.

Праўда, замест іх у турме аказваўся Павел Вінаградаў.

Але і гэта быў не канец. Натхніўшыся такой формай пратэсту, трое швэдаў парушылі паветраную мяжу Беларусі і скінулі «плюшавы дэсант» на сталіцу.

Арыштавалі зноў жа, не мядзьведзікаў, якія патрабавалі свабоды, а журналіста Антона Сурапіна, які іх першым сфатаграфаваў. Ён і іншы грамадзянін Беларусі, які здаў кватэру аднаму з удзельнікаў акцыі, правялі ў турме КДБ некалькі месяцаў, а пасьля былі вызваленыя, без тлумачэньняў і прабачэньняў.

Артсядзібаўцы

Арт Сядзіба сама станавілася прычынай акцыяў Салідарнасьці — пляцоўку пяць разоў пазбаўлялі памяшканьня. Адна з ініцыятываў арганізацыі — вышымайка — сталася магутнай віруснай акцыяй, а «беларуская стужка» — своеасаблівым пратэстам супраць стужкі георгіеўскай.

Сяргей Каваленка і сьцяг

Сяргей Каваленка быў адпраўлены ў калёнію за вывешаны ў Віцебску бел-чырвона-белы сьцяг. Падчас судовага працэсу актывіст трымаў галадоўку.
Сяргей Каваленка быў адпраўлены ў калёнію за вывешаны ў Віцебску бел-чырвона-белы сьцяг. Падчас судовага працэсу актывіст трымаў галадоўку.

Сяргей Каваленка быў адпраўлены ў калёнію за вывешаны ў Віцебску бел-чырвона-белы сьцяг. Падчас судовага працэсу актывіст трымаў галадоўку.

Коласаўскія ліцэісты

Гэта яшчэ ўласьцівы Беларусі від пратэстаў. У Беларусі двойчы зачынялі навучальныя ўстановы — спачатку Коласаўскі ліцэй, а пасьля — Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт. Ліцэісты штогод ходзяць на лінейку да суду Цэнтральнага раёна — менавіта там знаходзілася іх навучальная ўстанова.

Акцыя пратэсту ліцэістаў у 2003 годзе
Акцыя пратэсту ліцэістаў у 2003 годзе

Павел Севярынец

Павал у палітыцы зь 90-х. Ён стварыў «Малады Фронт». Ён адзін з арганізатараў абароны Курапатаў. Васьмімесячная варта актывістаў каля нацыянальнага Нэкропалю мела магутнае сымбалічнае значэньне.

Севярынца ніколі не адпраўлялі ў калёнію. Яго нібы адмыслова адпраўляюць на «хімію», дзе ў паўзакінутых вёсках з Паўлам працуюць алькаголікі і дробныя злачынцы.

Севярынец на "хіміі"
Севярынец на "хіміі"

Вячаслаў Сіўчык і Юры Хадыка

Менская «Вясна-1996». Сотні тысяч людзей на вуліцах, крывавыя сутычкі з АМАПам і арышт двух палітычных лідэраў — Вячаслава Сіўчыка і Юрыя Хадыкі. У зьняволеньні яны пачалі галадоўку пратэсту.

Падчас тых падзеяў узьнікае праваабарончая арганізацыя “Вясна”.

Акцыі Салідарнасьці

Падчас выбарчай кампаніі 2015 году ніхто з кандыдатаў не згадаў, што ў краіне зьніклі палітыкі, журналісты і бізнэсоўцы. Прайшло шаснаццаць гадоў, імёны Юрыя Захаранкі, Віктара Ганчара, Зьмітра Завадзкага, Анатоля Красоўскага амаль зьніклі з публічнай прасторы. Акцыю памяці сёлета праводзіў Анатоль Лябедзька, але ён на той момант ужо выйшаў з выбарчай кампаніі

А яшчэ дзесяць год таму, акцыі Салідарнасьці адбываліся штомесяц у дзясятках беларускіх гарадоў. Сотні людзей выходзілі кожнага 16-га чысла на Плошчы і трымалі ў руках партрэты зьніклых.

Ірына Казуліна

Жонка Аляксандра Казуліна хварэла на рак і памерла ў лютым 2008-га, калі яе муж выходзіў з двухмесячнай галадоўкі ў Віцебскай калёніі. Адміністрацыя калёніі не хацела адпускаць яго на пахаваньне. Увечары 23-га лютага сотні беларусаў, без аніякіх заклікаў, выйшлі на Плошчы з партрэтамі Ірыны. Гэта была акцыя маўклівага спачуваньня і пратэсту супраць дзеяньняў уладаў.

Аляксандра Казуліна адпусьцілі ўвечары наступнага дня. Грамадзкая паніхіда праходзіла ў Чырвоным касьцёле. Тысячы людзей прыйшлі на пахаваньне. Казулін вярнуўся ў турму, дзе правёў яшчэ паўгоду, пакуль ня быў вызвалены пад ціскам ЗША.

Глядзець камэнтары (12)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG