Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Мы шалеем, калі апазыцыя пад нас падмазваецца»: інтэрвію зь беларускім фанатам


Беларускія фанаты ў Львове, 4.09.2015

Большасьць беларускіх фанатаў выступае за «Пагоню» й бел-чырвона-белы сьцяг. Але гэта ня значыць, што яны падтрымліваюць апазыцыю. 34-гадовы менскі фанат расказаў Свабодзе, як разьвіваўся нацыяналізм у фанацкім асяродзьдзі і чаму фанаты ўсё часьцей зьбіраюцца ў лясах, а не на стадыёнах.

«А калі я за адзіную Расею, я таксама нацыст?»

Генадзь Давыдзька, кіраўнік Белтэлерадыёкампаніі, назваў беларускіх фанатаў, што прыехалі на гульню ў Львоў, юнымі нацыстамі. Фанат менскага «Дынама» Сяргей (сваё сапраўднае імя ён хавае) цікавіцца, ці бачыў Давыдзька трыбуну і як ён вызначыў «юных нацыстаў»?

«Па-першае, туды езьдзілі не падлеткі. У асноўным гэта людзі, каму пад 30, а шмат каму й пад 40 гадоў, — кажа Сяргей. — А па-другое, чаму нельга выказваць салідарнасьць краіне, якая, я лічу, павінна быць адзінай? А калі я за адзіную Расею, я таксама нацыст? Калі за адзіную Беларусь? Вось праз такія выказваньні потым можа зьявіцца „Магілёўская народная рэспубліка“ і іншая бздура».

Сяргею 34 гады. Заўзець за менскае «Дынама» на стадыён ён прыйшоў у 1998 годзе. Ён быў сьведкам таго, як фанаты прайшлі эвалюцыю ад хуліганаў, што вырываюць крэслы на стадыёнах і кідаюць імі ў міліцыянтаў, да арганізаванага руху, калі бойкі між клюбамі сталі праводзіцца толькі на кулаках і толькі ў лясах.

«У канцы 1990-х рух быў вельмі дзікі, — узгадвае Сяргей. — Езьдзіць на выправы ў іншыя гарады сапраўды было небясьпечна. Прыяжджае ў Наваполацак пару аўтобусаў зь Менску, а там ледзь ня ўвесь горад ужо выйшаў на плошчу, каб зьбіць заўзятараў „Дынама“. У ход ішлі і шкляныя бутэлькі, і камяні, і кіі — усё, што было пад рукой. Але было весела».

У той час нармальнай практыкай было прынесьці на бойку армейскія спражкі ці арматуру. Здараліся вельмі сур’ёзныя бойкі, за якія па сёньняшніх законах можна было б атрымаць добры тэрмін у калёніі. Шмат хто з фанатаў цяпер сядзіць у калёніях і СІЗА. Самы вялікі тэрмін — 10 гадоў. Раней за такую бойку далі б толькі пару сутак.

«Мянты таксама рабілі „чарнягу“. Заходзіць у вагон, дзе едуць фанаты-падлеткі, і запужвае пісталетам, кажа, што не застрэліць, але па нагах пастраляе. Ці маглі якога фаната кайданкамі прыкаваць у тамбуры, зьбіць дручкамі і потым туды перцавага газу напусьціць».

Трэніраваўся, каб толькі з украінцамі пабіцца

З пачатку 2000-х адна за адной узьнікаюць фанацкія так званыя «фірмы» — аб’яднаньні футбольных «хуліганаў», аматараў пабіцца зь іншымі футбольнымі фанатамі. Гэта частка фанацкай культуры па ўсім сьвеце.

А калі ў 2005-м беларускія фанаты выправіліся на таварыскі матч у Польшчы, то пабачылі, як арганізаваны тамтэйшы фанацкі рух. Пасьля гэтага дынамаўскія «хуліганскія фірмы» аб’ядналіся ў адну. Яны ўвялі строгую дысцыпліну, рэгулярна займаліся спортам, адпрацоўвалі тактыку боек.

«Большую частку жыцьця я трэніраваўся дзеля таго, каб з Украінай перасекчыся, — кажа Сяргей. — Украінцы яшчэ з савецкіх часоў былі нашымі прынцыповымі ворагамі».

Тым часам міліцыя ставілася да фанатаў усё больш жорстка. Таму яны цяпер менш б’юцца ў горадзе, а ладзяць спарынгі між клюбамі дзесьці ў лесе.

«Гэта як спорт. Ніхто не зьбіраецца нікога забіваць. Максымум — разаб’юць нос. Замест рынгу ў нас лясная паляна, вось і ўсё».

Ужо шмат гадоў ніякіх надзвычайных сытуацыяў і боек на стадыёнах не было. Але міліцыя ўсё адно жорстка ставіцца да фанатаў і звычайных заўзятараў. Таму многія байкатуюць хатнія гульні.

Справа ў тым, што міліцыянты могуць забараніць уваход на стадыён на любой падставе. У майках з «Пагоняй» — нельга. З татуіроўкамі, якіх «яны» не разумеюць ці якія ім не падабаюцца — нельга. Аднойчы Сяргей назіраў, як міліцыянты абмяркоўвалі, ці пускаць хлапца на стадыён у брэндавай майцы, дзе быў намаляваны злы смайлік.

«Яны захрасьлі ў мінулым, думаюць, што фанаты — бамжы й маргіналы. Але сярод нас дарослыя людзі, шмат у каго сем’і, добрая праца. Ёсьць нават дзяржслужбоўцы».

Па словах Сяргея, міліцыя сябе паводзіць настолькі жорстка, наколькі ёй гэта дазваляюць улады. Калі б быў загад зьверху, пасьля пераклічкі ў Барысаве фанацкі сэктар увогуле маглі б закрыць.

«Але ж Лукашэнка ня кажа, што ва Ўкраіне фашысцкі рэжым, Беларусь не прызнае „ДНР“. Каб быў загад, замест фанатаў на стадыён хадзілі б бээрэсэмаўцы. Але ж Беларусь афіцыйна вызнае нэўтральнасьць, а таму міліцыянты ня ведаюць, што з гэтым рабіць».

Зь літоўцамі будзем біцца, з расейцамі — не

На матч зборнай у Львове прыехала да дзьвюх тысяч беларусаў. Праз тыдзень быў наступны матч зборнай — зь Люксэмбургам у Барысаве. На яго прыйшлі толькі тры тысячы заўзятараў.

«Я зарокся не хадзіць на зборную дома, — кажа Сяргей. — Я не магу быць на стадыёне з гуртком БРСМ і п’янымі барысаўскімі заўзятарамі, якія будуць размахваць чырвона-зялёным сьцягам».

Ён кажа, што самая шчырая падтрымка адбываецца менавіта на гасьцявых матчах, куды даяжджаюць толькі адданыя заўзятары.

«Там я магу нармальна вывесіць свой сьцяг, выдатная атмасфэра, мне ніхто нічога ня скажа, я магу нармальна пазаўзець. За свой сьцяг я не атрымаю 15 сутак».

Самыя масавыя выправы ў беларускіх фанатаў былі менавіта ва Ўкраіну. Ня толькі праз палітычныя акалічнасьці, але й таму, што гэта блізка, і каб туды паехаць, не патрэбныя візы.

«Мог бы быць масавым выезд і ў Вільню. Але пераклічак, як з украінцамі, там чакаць ня трэба. Я ўпэўнены, зь літоўцамі ў нас былі б масавыя бойкі».

Што цікава, па словах Сяргея, да расейскіх фанатаў у яго няма ніякай перадузятасьці. Шмат хто зь беларускіх фанатаў мае сяброўскія стасункі з расейцамі, а таму канфлікту з расейскімі фанатамі, ён лічыць, не павінна ўзьнікнуць.

«Насамрэч, іхнія фанаты — збольшага адэкватныя людзі. Хай сабе нехта скруціў галаву на імпэрцы, гэта іхняя справа, у іх свая гісторыя. Калі нічога не нагнятаць, мы застанемся нэўтральнымі да іх, як і яны да нас».

Для нас «Пагоня» й бел-чырвона-белы сьцяг — гэта не палітыка, а сымбалі краіны

Фанаты могуць мець тыя ці іншыя палітычныя погляды, але найперш яны вызнаюць сябе як патрыётаў. Праўда, у канцы 1990-х — на пачатку 2000-х сярод іх было шмат скінхэдаў, нехта выступаў за саюз з Расеяй, нехта — за трыадзінства Беларусі, Украіны і Расеі.

Фанаты сябе заўжды стараюцца пазыцыянаваць як нэўтральны рух, не выступаючы ні за якую канкрэтную партыю.

«Гэта вельмі моцны і ідэйны рух, і мы ведалі, што нас заўжды хочуць пераманіць на свой бок і апазыцыя, і ўлада. Але мы апалітычныя. Мы ня робім заяў ні ў чыю падтрымку».

А тое, што фанаты выходзяць пад бел-чырвона-белымі сьцягамі, не азначае, што яны падтрымліваюць апазыцыю. Наадварот, фанатаў вельмі раздражняе, калі іх адносяць да апазыцыянэраў.

«Для кагосьці бел-чырвона-белы сьцяг і „Пагоня“ — гэта палітыка. Для фанатаў — гэта ўсяго толькі сьцяг і герб. Мы абіраем гэтыя сымбалі. Апазыцыя і раней спрабавала прымазацца да нас, і мы заўжды ад гэтага шалелі».

У процівагу, Сяргей кажа, многія фанаты не падзяляюць дэмакратычных каштоўнасьцяў, пра якія гавораць у апазыцыі.

«Мы не талерантныя да гей-прапаганды, мы даволі жорсткія да мігрантаў, празь якіх расьце крымінал у Беларусі. Ці падзяляе такія погляды апазыцыя, якая залічвае нас у свае шэрагі?»

Але найперш, кажа Сяргей, фанаты — патрыёты сваёй краіны, нягледзячы на розныя палітычныя погляды. Шмат хто зь іх быў на Плошчы ў 2010-м. Але не пад сьцягамі клюбаў, а як неабыякавыя грамадзяне.

«І я ведаю, што калі ўзьнікне хоць якая пагроза для нашай краіны, фанаты будуць першымі, хто пойдзе бараніць Беларусь, ваяваць за яе».

Глядзець камэнтары (10)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG