Быхаўскі ваенны аэрадром без авіяцыі

Пасьля падпісаньня ў сярэдзіне 80-гадоў мінулага стагодзьдзя шэрагу дамоў аб скарачэньні ўзбраеньняў між СССР і ЗША быхаўскую авіяцыйную частку пачалі пакрысе расфарміроўваць.

Пасьля развалу Савецкага Саюзу аэрадром канчаткова зьнік з ваенных мапаў. Уварваньне расейскіх войск ва Ўкраіну і зьяўленьне ў Беларусі расейскіх ваенных самалётаў змушае задумацца, ці могуць войскі гэтак званай саюзнай дзяржавы скарыстаць вайсковую інфраструктуру, якая засталася Беларусі ў спадчыну ад СССР.



Закінуты ваенны аэрадром у Быхаве на ўскрайку былога гарадка для лётчыкаў. У некаторых наземных пабудовах колішняй авіяцыйнай інфраструктуры разьмясьціліся прадпрыемствы сельгасперапрацоўкі. Тое, што засталося без гаспадара пакрысе разбураецца. За два дзясяткі гадоў заняпаду ў здавальняючым стане выглядаюць толькі ўзьлётна-пасадачныя палосы. Хаця і яны, як кажуць былыя тутэйшыя вайскоўцы, зарастаюць хмызьняком.

Тыя, хто служыў у быхаўскай дывізіі марской авіяцыі цяпер шасьцідзесяцігадовыя пэнсіянэры. Пра часы сваёй авіяцыйнай маладосьці згадваюць з настальгіяй. Прызнаюцца, аднак, што такі аб’ект, як быхаўскі аэрадром з авіяцыйнай тэхнікай, якая тут была за савецкім часам Беларусі, наўрад ці спатрэбіўся б цяпер.








«Яна б яго не пацягнула», зазначае былы тэхнік авіяцыйнай дывізіі, але, як ён мяркуе, варта Беларусі нешта мець у запасе на выпадак непрадказальных сытуацыяў: «Нездарма ж у нас дзьве расейскія эскадрыльлі „сядзяць“ у Бабруйску і Баранавічах», тлумачыць былы вайсковец.

Суразмоўца заяўляе, што аэрадром у Быхаве наўмысна разбуралі і працягваюць разбураюць: «Ягоныя тарцы прынцыпова забудоўваюць, каб ім не было як скарыстацца. Гэта прадуманая тактыка», перакананы былы вайсковец і выказвае думку, што ў тым выглядзе, у якім быў некалі аэрадром ён ужо і ня стане: «Дывізія ж мела ядзернае ўзбраеньне. І цяпер гэтыя ядзерныя аб’екты — бункеры, сховішчы нікому не патрэбныя. Варот няма, абсталяваньня няма. Яго расьцягнулі на каляровы мэталялом».

Пабачыць тыя ядзерныя аб’екты пра якія згадаў суразмоўца не ўдалося. Аэрадром з усёй інфраструктурай займае вялізную плошчу. Каб яе агледзіць дня мала. На лётнішчы цішыня, якую парушае толькі пранізьлівы птушыны сьпеў.

Пасьля вываду з Быхава авіяцыйнай дывізіі райцэнтар, кажуць ягоныя жыхары, пачаў занепадаць. Былы лётчык, саджаючы дрэўца чаромхі зазначае, што ў Быхаве ўсё было зьвязана з вайсковай часткай: «Тут яшчэ я пасьпеў папрацаваць энэргетыкам на хлебазаводзе, апавядае суразмоўца, дык раней ён працаваў у тры зьмены, а цяпер толькі ў адну. Працы хапала ўсім. Усе былі тут занятыя і ўсё было задзейнічанае».



Гутарка пра цывільную гаспадарку райцэнтру з былымі вайскоўцамі ўсё адно вяртаецца да часоў існаваньня ў ім ракетаноснай авіяцыі. У былым васковым гарадку амаль усё нагадвае тыя часы. Помнікі, тып забудовы з аднолькавымі панэльнымі пяціпавярховікамі. Цэнтральная плошча, агароджаная бюстамі савецкіх партыйных функцыянэраў і ваеначальнікаў. На цэнтральным месцы Ленін. Побач з ім бюсты Будзённага, Чапаева, Калініна ды Кірава.

Ці дальнабачным было рашэньне савецкага ўраду ліквідаваць у Быхаве авіяцыйную частку, мо яна б цяпер спатрэбіліся сувэрэннай Беларусі?

«Час быў такі!»,- адказвае былы лётчык. Але, калі паразважаць, можа і спатрэбілася б, лічыліся б зь Беларусьсю тады. Марская дывізія яна заўжды мела кантроль над Балтыйскім морам. Нейкі напрыклад, тлумачыць адстаўнік, лінкор «Аёва» зойдзе ў мора, а самалёты ўжо над ім лётаюць.

У самім жа Быхаве людзі не ахвотна кажуць пра часы існаваньня ў ім авіяцыйнай часткі. Дагэтуль таямнічасьць ваеннага аб’екту пануе тут. Моладзь тых часоў ня ведае, а старэйшае пакаленьне не гаваркое. Некаторыя аднак ня супраць, каб аэрадром зноў запрацаваў:

«Новыя месцы былі б. У нас жа тут толькі адно горадаўтваральнае прадпрыемства. Ну і яшчэ парачку ёсьць, але яны ня дужыя», — выказваецца адзін з жыхароў Быхава — «А так быў бы даход. Болей цывілізацыі, а так, што? Вялікая вёска. Гарадзкая ж прамысловасьць у савецкі час ніяк не разьвівалася, таму бачыце, які горад».



Летась у Быхаве адзначалі Дзень пісьменнасьці. Райцэнтар выглядае дагледжаны. Некаторыя ўсё ж наракаюць, што культуры ў ім замала. «А вось калі тут былі лётчыкі, заяўляюць сталага веку жанчына і мужчына, Быхаў квітнеў.

«Сам горад квітнеў. А цяпер зачэз», — кажуць яны і зазначаюць, што хацелі б вярнуць тыя часы.

«Тады нашым дзяўчаткам было кавалераў поўна. З Магілёва нават прыяжджалі. Ішоў, калі тут парад, то грымела ўсё. А цяпер абы што. А што нам гэтая пісьменнасьць дала? Скажыце мне!».

Старыя доўга называлі адрасы таго, што не пасьпелі адрамантаваць улады на Дзень пісьменнасьці. Быхаў застаецца такім, якім яго пакінула ў спадчыну савецкая мінуўшчына — з разбураным ваенным аэрадром, на якім некалі прызямляўся самалёт з генсекам Міхаілам Гарбачовым. І такім жа разбураным Быхаўскім замкам, які ўзьвялі ў першай палове сямнаццатага стагодзьдзя.