Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Някляеў: «Уся беларуская літаратура ў турме»


Уладзімер Някляеў

15 лістапада на ініцыятыву Міжнароднага ПЭН-клюбу адзначаецца «Дзень пісьменьніка ў зьняволеньні».

Такая традыцыя была закладзеная ў 2007 годзе.

У Беларусі сярод палітвязьняў нямала пісьменьнікаў, паэтаў і журналістаў. За часы праўленьня Лукашэнкі ў турмах пабывалі ці знаходзяцца цяпер літаратары Ўладзімер Някляеў, Павал Севярынец, Аляксандар Фядута, Андрэй Клімаў, Алесь Бяляцкі, Славамір Адамовіч, журналісты Андрэй Пачобут, Мікола Маркевіч, Павал Мажэйка, Павал Шарамет, Ірына Халіп.

Празаік і паэт, лідэр грамадзкай кампаніі «Гавары праўду» Ўладзімер Някляеў, які быў зьмешчаны ў турму пасьля выбараў 2010 году, лічыць, што ўся беларуская літаратура — у зьняволеньні ад самага свайго ўзьнікненьня:

«Сёньняшні дзень даволі шырока адзначаецца ў сьвеце. Асобныя пісьменьніцкія арганізацыі ў гэты дзень уручаюць прэміі тым літаратарам, якія ці былі ў зьняволеньні, ці зараз там знаходзяцца. Што тычыцца беларускай літаратуры, то ў нейкім сэнсе яна ад часу свайго ўзьнікненьня знаходзіцца ў зьняволеньні. Таму што ніколі не было спрыяльных умоваў ні для самой літаратуры, ні для яе стваральнікаў. Мы можам узгадаць ня толькі 30-я гады і ня толькі ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 году, калі ў турме КДБ было расстраляна больш за 100 прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі, трацінай сярод якіх былі беларускія паэты і празаікі. Можна ўзгадаць і ранейшыя часы, калі перасьледаваліся тыя людзі — як з боку Захаду, так і з боку Ўсходу, — якія дамагаліся стварэньня на беларускай зямлі беларускай літаратуры, і пазьнейшыя часы, ажно да нашых дзён.

Сёньня сытуацыя такая, што Беларускі ПЭН-цэнтар і Радыё Свабода нават заснавалі прэмію імя Францішка Аляхновіча ў галіне турэмнай літаратуры. Пра што гэта кажа? Гэта кажа пра тое, што літаратура і літаратары як знаходзіліся, так і знаходзяцца, мякка кажучы, у неспрыяльных умовах.

Разьвіваецца гэты жанр, на жаль. Але, на радасьць, мы бачым у гэтым жанры даволі добрыя кнігі. Тут можна адзначыць тое, што напісаў у турме Алесь Бяляцкі, Зьміцер Дашкевіч, Ігар Аліневіч, Аляксандар Фядута.

Я не хацеў бы, каб гэтая традыцыя доўжылася, але не падобна, што яна скончыцца сёньня. Вядома, тыя людзі, якія, нягледзячы на ўсе складанасьці, пакуты і катаваньні, займаюцца ў турмах літаратурай, тым самым выяўляючы нязломнасьць духу, заслугоўваюць самай вялікай павагі».

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG