Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Алена Германовіч

панядзелак 23 красавік 2018

Архіў
2018 2017
студзень люты сакавік красавік травень чэрвень ліпень жнівень верасень кастрычнік лістапад сьнежань
красавік 2018
пан аўт сер чац пят суб няд
26 27 28 29 30 31 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 1 2 3 4 5 6
Чарга на памежным пераходзе «Новая Гута», архіўнае фота

Ніколі такога не было — і вось зноў. Аўтобус Гомель — Кіеў прыбыў у Чарнігаў на дзьве гадзіны пазьней з прычыны доўгай праверкі на мяжы.

Пры пасадцы ў Гомлі па аўтобусе хадзілі заклапочаныя ўкраінкі, пыталіся ў пасажыраў: «Правозіце цыгарэты? Не? Блёк возьмеце? Дзесяць грыўняў. Алькаголь правозіце? Па норме? Можа, возьмеце бутэльку?». Нарэшце ўсе цыгарэты былі раўнамерна разьмеркаваныя па пасажырах і мы паехалі. 60 пасажыраў везьлі 60 блёкаў, па дзесяць пачкаў у блёку, па дваццаць штук у пачку, што значыць 1200 цыгарэт — усё згодна з заканадаўствам. Ехалі ў асноўным украінцы. Кіроўца і аўтобус таксама належалі суседняй краіне. Зь беларускага ў аўтобусе былі толькі мы двое і 1200 цыгарэт.

Спачатку замарудзілі на беларускім баку — доўга правяралі пашпарты і багаж. Украінскія «прикордонники» правяралі спрытней, чым нашыя. Беларускія, напрыклад, перш чым запусьціць аўтобус на пункт пропуску, праверылі, каб кожны пасажыр меў пашпарт. Украінскі памежнік зайшоў у аўтобус — і ўсе паднялі свае пашпарты ў выцягнутых руках, як бюлетэні пры адкрытым галасаваньні ці карткі журы. Той кіўнуў галавой, і мы паехалі.

На ўкраінскім пункце пропуску памежнікі хутка прагледзелі пашпарты і задаволеныя пасажыры занялі свае месцы згодна з квіткамі, якія набылі ў касе і па-за ёй. Няўжо зараз паедзем? Але аўтобус стаяў, кіроўца недзе хадзіў. Вось ён вярнуўся.

«Максіменка Аляксей е?» — гукнуў кіроўца. Ніхто не адазваўся. Кіроўца зноў крыкнуў, разоў шэсьць. Маўчаньне. «Ды што гэта такое? Дзе ён дзеўся? Ён жа падаваў пашпарт памежнікам, дзе Максіменка?» — раззлаваўся кіроўца. «Ёсьць у нас Максіменка, але не Аляксей, а Андрэй!», — нарэшце прызналася нейкая кабета. «Ці Аляксей, ці Андрэй — хай выходзіць па-харошаму, да яго пытаньні ёсьць», — буркнуў кіроўца.

Аўтобус напружана маўчаў, чакаў. Праз дваццаць хвілінаў зноў пачаў крычаць кіроўца: «А Рудэнка Вадзім ёсьць? Я пытаюся, хто Рудэнка Вадзім? Хай выходзіць па-харошаму!». Тут ужо пасажыры не вытрымалі, выбухнулі абурэньнем: «Ды што гэта такое, калі мы паедзем? Для чаго нас праверылі, а потым цягаюць па адным? І што — так усіх па адным і будуць выводзіць? Так мы да ночы не даедзем да Кіева! Хай адразу высадзяць усіх парушальнікаў, а мы спакойна паедзем!» Украінец перада мной спакойна і стрымана сказаў: «Расстраляць усіх!».

На прапанову «высадзіць усіх парушальнікаў» раздражнена адрэагаваў кіроўца: «Я, каб мог, палову з вас высадзіў тут і ня вёз далей! Асабліва тых, хто квіткі набываў у касе!»*

Людзі працягвалі абурацца затрымкай, але кіроўца параіў: «Не разумнічаць тут мне! Лепш анэкдоты расказвайце! Як на беларускім баку паўтары гадзіны стаялі, дык усе як мыла зьелі, а тут бач, разышліся!».

Малады мужчына ззаду пачаў распавядаць, што чуў недзе пра новыя ўмовы пахаваньня. Што, маўляў, цяпер будуць чалавека хаваць і над магілай абавязкова дрэва садзіць — «каб было экалягічна». Пэнсіянэрка-ўкраінка (80+) абуралася затрымкай на мяжы больш за ўсіх: «Колькі яшчэ мы будзем тут стаяць? Калі скончыцца гэтае бязладзьдзе?». «То не да нас, бабулька, да Парашэнкі. Едзеш у Кіеў, дык зайдзі да яго і скажы: так-растак, калі навядзеш парадак на мяжы?» — параіла яе маладзейшая зямлячка, якая ехала з санаторыю.

Нейкія людзі моцна маталі нэрвы маладому чарнігаўцу — назвоньвалі па тэлефоне кожныя пяць хвілінаў, той апраўдваўся, што не вінаваты, што гэта памежнікі так марудна робяць сваю справу. На пятнаццатым тэлефанаваньні малады чалавек ня вытрымаў, і закрычаў у трубку: «Я прыеду ў Чарнігаў, вазьму вяроўку ды павешуся!». «Дапаможам. І чаго табе да Чарнігава чакаць — вунь вакол лес, а матузок мы знойдзем!» — прапанаваў мой сусед сьпераду.

«Так, а што ж рабіць? Калі гэта скончыцца? І ці будзе ў нас Трэці?**», — пачалі пытацца адзін у аднаго ўкраінцы.

Зноў залямантавала бабулька (80+, ужо можа і 81+, з такой затрымкай): «Калі паедзем? Я ў Кіеў спазьняюся!» — «Ат, бабулька, хоць ты маўчы, куды табе ўжо спазьняцца? Да Парашэнкі? Ды ён пачакае цябе!», — пацьвельвала старую пасажырка.

Адна кабета зьвярнулася да пасажыраў: «А памятаеце, як на пачатку незалежнасьці ў Раду прыйшоў нейкі вар’ят з аўтаматам, ледзьве іх там не пастраляў?» — «Чаму адразу варʼят? Нармальны чалавек! Шкада, што...», — засьмяяліся пасажыры. Яны падзяліліся сваімі патаемнымі марамі: «Ах, каб тая жырандоля ў Радзе некалі грымнулася...**»

...Нарэшце памежнікі праверылі ўсіх, каго хацелі, і аўтобус паехаў. Ён спазьніўся на дзьве гадзіны. Але ўсё-такі на дзьве гадзіны, ня больш, ня менш.

...Праз спазьненьне аўтобусу ў Чарнігаве давялося карыстацца паслугамі таксі. Кіроўца вельмі ўзрадаваўся, што мы беларусы, і пачаў так і гэтак расхвальваць нашу радзіму і скардзіцца на сваю. У той момант, калі ён абураўся («Ва Ўкраіне анархія!»), я спрабавала прышчапіць пас бясьпекі, але таксіст ледзь не па руках мне біў і крычаў, што гэта лішняе. Але я настойвала, бо «гэта ж парушэньне правілаў». Ён скардзіўся на анархію — і гнаў па горадзе, нібыта сарваўся з ланцуга. Зь нейкім ці задавальненьнем, ці абыякавасьцю, ці з пратэсту супраць існуючай рэальнасьці, ці ад усяго адразу ён раз за разам заяжджаў пад «цагліну», працягваючы скардзіцца на Некага, хто стварыў і падтрымлівае ў ягонай краіне бязладзьдзе. Нарэшце яму прыйшло на розум не везьці нас да таго месца, куды нам трэба, а хітра высадзіць раней — з парадай, што нам адтуль будзе зручней дабрацца. На нашы настойлівыя просьбы завезьці нас усё-такі туды, куды мы дамаўляліся, ён ледзьве не пакрыўдзіся, але давёз, натуральна, з даплатай. Даплата была невялікая — 10 грыўняў. Якраз столькі мне прапаноўвалі за перавозку празь мяжу аднаго блёку беларускіх цыгарэтаў. Тое на тое выйшла, як той казаў.

* Заўвага, зразумелая пасажырам некаторых украінскіх аўтобусаў: калі можна зэканоміць на квітку — набыць яго ня ў касе, а ў кіроўцы.

** Трэці Майдан.

*** Жырандоля ў Вярхоўнай Радзе зь белага і каляровага крышталю, якая важыць чатыры тоны.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

У паліклініцы, ілюстрацыйнае фота

«Нармальна, што ў райцэнтры няма рэнтгену? Напішы пра гэта, ты ж журналіст!» — сябар дзяцінства кульнуў чарку, пільна ўгледзеўся ў мяне — і пачалося. Яго землякі асьцярожна адсунулі ад краю стала талеркі, якія абурана падскочылі ад моцнага ўдару шклянкай, згодна заківалі галовамі, нагадваючы мне, што няма ў іх ні эндакрыноляга, ні акуліста, ні іншых вузкіх спэцыялістаў.

Яны распавядалі, як летась у паліклініцы не дачакаўся прыёму і памёр нестары мужчына, як у іхняй бальніцы пацыент клікаў мэдыкаў на дапамогу, ды ніхто не азваўся. Памёр. «Тыя і так і так памерлі б, дакладна. У нас тут не дапамогуць. Выратуе толькі адно — калі зьедзеш адсюль. Мой прыяцель — от як адчуваў! — паехаў у нядзелю ў суседні горад на кірмаш, і зрабілася яму там блага — пякло ў грудзях. Выклікалі „хуткую“, яго адразу ў вобласьць павезьлі, зрабілі тут жа апэрацыю на сэрца — уратавалі. Божа, каб яму блага ў нас зрабілася — то ўсё, канцы! Ужо б нос задраў дагары, а мы б салодкія аладкі елі! Напішы пра рэнтген!» — злосна стукнуў на стале парожняй шклянкай той, з кім раней днём у школу хадзілі, а вечарам розную шкоду рабілі.

Зараз ён зноў падбухторвае мяне на гадасьці ўсялякія — паклёпнічаць на мэдыцыну, адну з найлепшых у сьвеце! Ах, каб ты ведаў, дружа, на якім высокім узроўні ўжо айчынная, ці «бацькава», мэдыцына. Праўда, вы да таго ўзроўню не дарасьлі — вяскоўцы і жыхары райцэнтру, якія са зламанымі рукамі і нагамі едуць на рэнтген у суседні горад за паўсотні кілямэтраў.

А калегу і ў абласным цэнтры, у паліклініцы па месцы жыхарства, адмовіліся зрабіць «біяхімію». Участковая лекарка сказала — няма паказаньняў для аналізаў. А так проста раздаваць накіраваньні — хай Бог крые, так усе пачнуць хадзіць цугам. Платна, без накіраваньня ўчастковай, аналізы такія ня робяць. На ўльтрагукавую дыягностыку лекарка таксама не дала накіраваньня — маўляў, вам ужо давалі раней такую паперчыну, вы не прыйшлі, таму пакараньне будзе жорсткае і непазьбежнае. Больш ня швэндайцеся тут.

Але недзе швэндацца трэба, таму калега, целам якога пагрэбавала айчынная мэдыцына, прыйшоў да мяне лячыць душэўныя раны, прынёс сваю Вусную Гісторыю.

Справа была такая. Задумаўся ён пра старасьць — сваю і чужую. Як так сталася, што старых-нямоглых людзей дзеці аддаюць у дамы састарэлых ці на «сацыяльныя ложкі»? Хто вінаваты і што рабіць, якія прафіляктычныя меры прыняць — каб самому ня трапіць у якую «палату сястрынскага догляду»? «Я хацеў пагутарыць з гэтымі няшчаснымі людзьмі, напісаць пра іх лёс, зьвярнуць увагу грамадзтва...» — тлумачыў ён. Без галоўнага ўрача бальніцы — ня трапіць у «палаты сястрынскага догляду».

Мэдыцынскі начальнік сказаў, што ня супраць, але ён рыхтуецца да пэнсіі і «хацеў бы пайсьці на яе добраахвотна». Ну, і каб нічога ня здарылася. Параіў пачакаць месяц і патурбаваць новага галоўнага ўрача. Новы быў ня супраць наведваньня самотных старых, але прасіў даць яму тры месяцы — «каб асвоіцца». «Тэма добрая», — сказаў новы галоўны. «Але вострая», — цяжка ўздыхнуў ён. Праз тры месяцы (але ж упарты калега!) урач параіў зьвярнуцца з гэтым пытаньнем у ідэалёгію. Ідэалёгія папрасіла афіцыйны запыт. На той запыт яны адказалі, што ня могуць вырашыць гэтую справу, і параілі зноў зьвярнуцца да галоўнага ўрача. Той сказаў, што «ўзьнікла праблема» і «вы самі ўсё разумееце». (Час, напэўна, і праўда рэфармаваць Канстытуцыю, як той казаў нядаўна, і напісаць пад кожным артыкулам Асноўнага Закону прыпіску пасьля зорачкі: «Ну, вы самі ўсё разумееце»).

Калега, вядома, расчараваўся — тэма замоўлена, і так цягнулі ката за хвост тры месяцы з гакам. І што — аблом? Ад нэрваў у яго падняўся крывяны ціск, закружылася ў галаве. Але ж не ісьці ў паліклініку па месцы жыхарства! Галоўны ўрач пашкадаваў засмучанага калегу і прапанаваў яму што-кольвек напісаць пра бальніцу — але толькі не пра палату сястрынскага догляду. «У нас зараз у бальніцы такое новаўвядзеньне! Вось вы можаце першы пра гэта напісаць! Мы асвоілі новы кірунак — гінэкалягічна-эстэтычную хірургію! Выпраўляем розныя дэфэкты на жаданьне пацыентаў. Платна, вядома. Напрыклад, некаму не падабаюцца палавыя органы — памер ці колер. А мы гэта выпраўляем! Мы выпраўляем нават гукі! Так, гукі! Бо некаторым пацыентам не падабаюцца гукі, якія выдае похва ў час палавога акту! І гэта мы выправім! Большасьць нашых першых кліентаў — расейцы. У іх, напэўна, даражэй — едуць да нас. Вось пра што варта напісаць!», — параіў галоўны ўрач.

Вось, напісалі. Калега не захацеў — ён убачыў прорву паміж сваёй пачатковай ідэяй пра самотных старых і прапановамі доктара. А я б і напісала, ды мне страшна — гэтыя скрыўленыя похвы з апакаліптычнымі гукамі зь іх прысьніліся мне ноччу. З тых сапсаваных похваў няправільнага колеру, якія патрабуюць тэрміновай пераробкі, вылазілі на сьвет Божы са скальпэлямі ў руках людзі ў белым адзеньні, якія «прыйшлі ад смутку вялікага». Мне хацелася ў гэты момант забыцца назаўсёды пра адсутнасьць рэнтгену, аналізы, самотных старых і па прыкладзе Арчыбальда Арчыбальдавіча пабегчы на кухню, схапіць там (была ў сабакі хата!) «асьцярожна, каб не забрудзіць манжэты, два ладныя балыкі», выйсьці праз бакавы ўваход — і, «як капітан, які павінен пакідаць карабель апошнім, стаяць спакойна ў летнім паліто з шаўковаю падкладкаю, з двума балыковымі бярвенцамі пад пахай».

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Пра прэзыдэнцкую клініку і разьвіты фэадалізм

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG