Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Алена Германовіч

чацьвер 19 кастрычнік 2017

Архіў
кастрычнік 2017
пан аўт сер чац пят суб няд
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5

Ехалі ў дызэлі сыраежкі

А як прыгожа ўсе пачыналася! Памятаеце?

А як прыгожа ўсе пачыналася! Памятаеце? Яшчэ тады, як толькі нам запалілі сьвятло, і мы няўцямна пазіралі на гэты новы, дзіўны сьвет. Нас запэўнівалі з пялюшак: азірніся, сьвет поўны любові і цудаў, а пры горах і бедах цябе будуць пільнаваць за рагом вуліцы, у лесе, у джунглях, дома пад ложкам фэі, эльфы, гномы, хросныя, добрыя варажбіткі, волаты з чульлівымі сэрцамі, якія вокамгненна выратуюць цябе ад розных цмокаў, чараўнікоў, праклёнаў, «чорных рук у чорным раялі», якія палююць за тваім сэрцам. Варта трохі пацярпець — і Страшыдла атрымае мазгі, Жалезны Дрывасек — сэрца, а Баязлівец-Леў — сьмеласьць. Насамрэч некаторыя «тлумачы» (ад слова «тлум») казак пішуць, што Дрывасек і так меў добрае сэрца, Страшыдла быў разумны, Леў — сьмелы, проста яны ня ведалі пра гэта. «Царства Божае ўнутры вас ёьсць». Праўда, тое, што ўнутры нас, звычайна бачаць толькі спэцыялісты рэнтгену, МРТ, КТ і УЗІ. Але зь іх цяжка вырваць прызнаньне: ну што вы там убачылі? Яны ня хочуць казаць, толькі крэмзаюць нешта мудрагелістае ў мэдыцынскіх картках, на вусныя пытаньні адказваючы «Гм, мг, хм». «Ага, разумею, разумею», — хістаеш галавой, амаль губляючы спадзяваньне некалі пачуць у адказ нешта кшталту: «У вас там чыстая душа, добрае сэрца і дасканалы мозг з вытанчанымі шляхетнымі зьвілінамі». Хе-хе.

Так усё пачыналася. Прызнаюся — нас усіх заманьвалі ў гэтую пастку казкамі. Вырасьцеш — ні гномаў табе, ні фэй, ні нават якога пакемона, хоць аднаго з шасьцісот вядомых. «Ніхто табе нічога ня вінны». Ты не чакай, сюрпрызаў ня будзе.

раптам недзе іх не дарэзалі

Прызнаюся — і сярод дарослых ёсьць недарэкі, якія вераць у цуды. Напрыклад, у такія, што хай не ў сьнежні ландышы знайсьці ў лесе, дык баравікі ў кастрычніку, у халады, пасьля барбарскіх набегаў на лясы гараджан. Не сэзон, я разумею. Холадна, замаразкі, не было дажджоў — ведаю. Але раптам недзе іх не дарэзалі, не знайшлі, не выкарчавалі, і недзе ёсьць яшчэ месьцейка, дзе нас месяц з дакорам чакаюць гэтыя тлустыя крамяныя прыгажуны? Едзем. У нашым месцы няма грыбоў. Такой бяды. Можа, ёсьць яны, калі паехаць у адваротным накірунку? Напрыклад, у незнаёмыя мясьціны ў бок Украіны на «цягніку рэгіянальных ліній эканом-клясы», то бок дызэлю-вульгарыс.

Спадарожнікі ў дызэлі насьцярожылі. Ні размоў пра грыбы, ні кошыкаў, ні вядзерца, ні заплечніка. Сонна пазіраюць за вокны, разважаюць пра капусту і кабачкі — рэзаць ці пачакаць (нечага). На станцыі ўсе пашыбавалі ў бок лецішчаў. У бок лесу — ніхто. Ня лічачы такіх «хітруг», як мы. І яшчэ два прадстаўнікі клясы «гараджане», зь вялікімі вёдрамі, да якіх дакаціліся, відаць, чуткі, пра небывалы ўраджай грыбоў, ды доўга яны зьбіраліся ў лес. Пашыбавалі. Яны сабе, мы сабе. Зайздросна цікавалі здалёк адзін за адным. Яны думалі — мы нешта ведаем, мы думалі — яны недзе маюць «месца». У выніку праз тры гадзіны сутыкнуліся ў лесе ілбамі. Яны — з пустымі вёдрамі, дзе сіратліва целяпаліся два грузды, мы — за зьбітымі нагамі, абадранымі рукамі і тварамі, пацярпелымі ў бойцы на балоце з асакой. «Ёсць што? Станцыя ў якім баку?», — выдыхнулі тыя. «Няма нічога. Станцыя — там», — кіўнулі мы, усім выглядам паказваючы, што мы проста гуляем. Сьцізорыкі мы схавалі, а вядро наогул ня бралі. «Каб не ганьбіцца перад людзьмі з пустым вядром. Калі што раптам знойдзем — дык у пакунак складзём», — разважыў перад паходам спадарожнік.

эльфы, гномы, іншыя насельнікі падземнага свету неахвотна адгукаліся

Мы знайшлі канавы, балоты, асаку, чарот, мухаморы. Вужаку знайшлі. Эльфы, гномы, іншыя насельнікі падземнага свету неахвотна адгукаліся на мае просьбы дапамагчы. Ну падкінулі, каб адчапілася, зьмёрзлы баравік і штук пятнаццаць падасінавікаў. Сарамліва схавалі іх у заплечнік і моўчкі пасунуліся на станцыю.

Твары пасажыраў дызелю адпавядалі нашаму лірычнаму настрою. Усе моўчкі ўтаропіліся ў вокны, нібыта там быў ня звыклы панылы пейзаж, а пальмы парасьлі (а паміж імі — купкі баравікоў). Маўчалі мы — чым тут хваліцца. Маўчаў пэнсіянэр у вопратцы зь дзевяностых насупраць. Маўчаў 40-гадовы рабацяга зьлева ад нас. На наступнай станцыі ў вагон увайшла кабета з высока ўзнятай галавой у пярэстай хустцы. Дзіва што — поўнае вядро грыбоў! Наш сусед-пэнсіянэр нэрвова палез у кішэню за акулярамі, пачаў пільна ўзірацца ў тое вядро. Я была без акуляраў, таму нецярпліва тузанула пэнсіянэра за крысо: «Ну што, што там?!». «Сыраежкі», — расчаравана, але і неяк радасна паведаміў ён, хаваючы ў кішэню акуляры. Вагон узарваўся. Нібыта ў яго галодную пашчу кінулі нарэшце нейкую ежу для хуткаснай перапрацоўкі. Усе пачалі гаварыць, разам і бязладна. «Абы-што, а не грыбы! Гэта не грыбы ўвогуле, жанчына, для чаго вы іх збіралі? Вы ведаеце, што яны акумулююць радыяцыю? Не ўздумайце хоць іх есьці. Наогул яны ўмоўна-ядомыя!», — пачаў павучаць кабету яе выпадковы спадарожнік, што сядзеў зьлева. Пэнсіянэрка на суседнім сядзеньні пачала казаць нібыта сваёй суседцы, касавурачыся на кабетку з сыраежкамі, што «а вось Малахаў казаў… а Малышава казала… Гэта наогул атрута, а не грыбы, асабліва з чырвонымі капялюшыкамі!». Твар кабеткі з вядром грыбоў імгненна набываў колер тых капялюшыкаў у вядры, ўсё ніжэй апускала яна галаву. Выгляд пераможцы пакідаў яе з такой жа хуткасцю, як мільгалі бярозы ды сосны за вакном. Панеслася душа ў рай. Кожны палічыў сваім доўгам сказаць якую-небудзь гадасьць пра «умоўна-ядомыя» грыбы, ды яшчэ і з радыяцыяй. О так, атрымай, кабета. Мы нічога не знайшлі — і ты не павінна казыраць тут поўнымі вёдрамі.

так і зьелі цэлы мех?!

Тут па вагоне прабегла «Ніна», што прадае «сырочкі, насочкі, сыр калбасны, перац чорны». І размовы перайшлі на ежу. Хто што еў, дзе, як гатаваў. «А я вось семкі набыў, цэлы вялікі мяшок. Дык падманулі мяне — павінны былі быць з сольлю, а мне зь перцам падсунулі. Можа, дзе на складзе каля перцу ляжалі, ці паблыталі соль і перац. Ох і намучыўся ж я, ох і намучыўся, пакуль іх еў — увесь рот гарэў!», — жаласна паскардзіўся мне сусед злева, 40+, рабацяга. «Дык, а што вы — так і зьелі цэлы мех?! Ня выкінулі?», — жахнуліся мы. Ён засаромеўся: «Ну, ня цэлы мех, але ж і не выкідаць, прыйшлося есьці, хоць і мучыўся. Ды і рука сама ж лезе ў кішэню за семкамі».

Пэнсіянэркі ззаду пачалі абмяркоўваць хлопчыка, што прапаў у Белавескай пушчы. Выказвалі розныя вэрсіі, праводзілі «паралелі». «Ну дык, а як у нас на раёне мужчына прапаў, вы ня ведаеце? Прапаў — і з канцамі. Прычым ня ў лесе. Праўда, яны былі ў лесе з жонкай, перад гэтым, ён пайшоў уперад дахаты, яна — за ім, бо яшчэ хацела грыбоў пазьбіраць. Яна прыйшла, бачна было, што ён быў дома — прыкметы былі, суп паедзены, кошык зь лесу стаяў. А самога няма. Яна кінулася туды-сюды — няма! Шукалі — не знайшлі. Было гэта якраз у 2014 годзе, калі былі тыя падзеі ва Ўкраіне, а вы ж ведаеце, мы жывём у тым раёне — блізка ля Ўкраіны, ну вось так. Зьнік — і ніякіх канцоў. Я не кажу, што украінцы вінаватыя, але ўсё-такі гэта быў 2014 год, і там былі такія падзеі, а мы блізка жывём жа!», — спрабавала будаваць прычынна-сьледчыя сувязі пэнсіянэрка.

На наступным прыпынку выгружаліся з дызэлю. Кабетка зь вядром сыраежак ішла з прысаромленым змораным тварам. «Ой, якія добрыя ды прыгожыя ў вас грыбы, сапраўдныя сыраежкі, я так люблю сыраежкі, асабліва вось як у вас — з чырвонымі і жоўтымі капялюшыкамі!», — рашыла яе ўзбадзёрыць, працягнула ёй «кіёчак», каб выцягнуць з багны «астракізму». «Праўда? Вы праўда так лічыце? У нас заўсёды зьбіралі сыраежкі, і маці мая, і тата, і бабуля! Я пагаджуся — зь зялёнымі капялюшыкамі яны можа і гарчаць трохі, але з чырвонымі і жоўтымі — добрыя! Чаго яны толькі накінуліся на мяне ў цягніку? Шмат яны разумеюць! Наслухаліся Малахавых ды Малашавых!», — радасна ухапілася за мой «кіёчак» кабета. Праўда, кажу. Але добрыя грыбы не бываюць у чужых кошыках і вёдрах. Там толькі ці атрутныя, ці чарвівыя.

Аксамітны летні вечар агарнуў зямлю… Божа, Божа, які ж ён аксамітны, гэта ж генэральная рэпэтыцыя пекла!

Аксамітны летні вечар агарнуў зямлю… Божа, Божа, які ж ён аксамітны, гэта ж генэральная рэпэтыцыя пекла! Хай ідуць туды, дзе плач і скрыгат зубоў усе, хто ўзносіў праз сацыяльныя сеткі свае модлы да неба аб пацяпленьні! Сусьвет — ня дробязны Габсэк, ня бабка-працэнтшчыца, каб сквапна вылічваць кожны градус. Ён шчодры — наце вам адразу +40, балотную вільготнасьць, і больш ня ныйце, не прасіце. А я? Ты падумаў пра мяне? Я не прасіла во гэта во ўсё! Аддаць жыцьцё сваё за іншых? Ат, зараз мне не шкада гэтага друзлага цела, што праз твае жорсткія жартачкі пераўтварылася ў аўсяны кісель, а шэрае рэчыва — ў жабіну ікру і сабачы корм. Каб я мела магчымасьць зазірнуць туды, пад чэрап, то напэўна пераканалася б, што ўжо і сьмярдзіць — так, сьмярдзіць, жабінай ікрой і сабачым кормам. Мне ў такім выглядзе яно самой агідна. Магу аддаць каму, за каго. За ідэю нават аддам.

Адыдзіце ад мяне ўсе нячыстыя, хто робіць беззаконьне!

Пайду ў душ. Не, не пайду. Раптам не дайду, у дарозе прападу. Йаду мне, йаду! Ох, нехта бразгае яшчэ. Толькі б ня ехаць нікуды. Урэшце, субота, выходны, і я магу быць, напрыклад, п’яная ў гэты час. Маю права не здымаць слухаўку, знаходзячыся ў стане алькагольнага ап’яненьня. Скасавурыла вочы на тэлефон, што пранізьліва падаваў сыгналы проста ў шэрае рэчыва, якое ў такую сьпёку чэрап адмовіўся абараняць. Ад павароту галавы зморшчыны пад вачамі набрынялі потам. О не, толькі ня ехаць, нікуды, прашу вас усіх, сем мільярдаў, заклінаю. Адыдзіце ад мяне ўсе нячыстыя, хто робіць беззаконьне! А ўказальны палец тым часам чамусьці правёў зьлева направа па мабільным. Усё, зараз ты не адкруцісься. «Алёна…(усхліпы). Мяне забірае міліцыя. Ні за што. За тое, што я зьбірала сьмецьце на возеры. Што мне рабіць? Іх пяцёра. Яны хочуць мяне некуды везьці. Ну не зусім за сьмецьце. Я спачатку зьбірала сьмецьце, потым — такая ж сьпёка! — я змарылася, і вырашыла пакупацца. І яны падплылі на лодачцы і вось мяне некуды вязуць (усхліпы, якія пераходзяць ў рыданьні). Я думала быць карыснай грамадзтву, я зьбірала сьмецьце, па тры вялікія мяхі, штодзень, а яны — на лодачцы падплылі… Мне пагражаюць дэпартацыяй, я ж не грамадзянка Беларусі! Дэпартацыяй — за купаньне, за тое, што я плавала на возеры!». «Спакойна! Які аддзел міліцыі? Я еду! Ужо абуваюся!», — чорт, хто сказаў вось гэта?!

…Сустрэла яе ўжо на выхадзе з аддзелу міліцыі. «… а вочы мокрыя ад сьлёз». Склалі ўсё-ткі пратакол. За купаньне ў недазволеным месцы. Яна — грамадзянка адной далёкай заакіянскай краіны. Даўно ўжо пазбавілася цесных абдымкаў Радзімы і кінулася шукаць долі за акіянам. Там яе сустрэлі прыязна, і далі грамадзянства. Праз дваццаць пяць гадоў жыцьця там вярнулася на час сюды — айцец хворы, і мае патрэбу ў даглядзе. На пэнсію ня выжыць дваім. А выдатная адукацыя, веданьне некалькіх моваў і прафэсійныя здольнасьці каціруюцца нашмат менш, чым сувязі і блаты, празь якія даўно занятыя ўсе «хлебныя месцы».

Я зьбірала штодзень тое сьмецьце, па тры вялікія мяхі.

…Мы сядзелі ў нейкай летняй кавярні. Яна ўсхліпвала, адводзіла прыгожыя чорныя бяздонныя вочы, выцірала сьлёзы і распавядала. «З татам днямі… Цяжка. Ён піша мне лісты на шмат старонак… Усякае трызьненьне. Увесь час гаворыць. Мне трэба па дому ўсё рабіць. Грошай мала, адзін стрэс. Мне трэба нейкі рэлякс. Я хадзіла на возера. Там усе купаюцца і загараюць. Але там столькі сьмецьця! Усім абыякава. Я так не магу. Я зьбірала штодзень тое сьмецьце, па тры вялікія мяхі. Хацела быць карыснай грамадзтву, і каб чыста было. Адны людзі пыталіся — ці я не валянтэр? Не, я не валянтэр. Другія глядзелі як на дурніцу, але мне гэта абыякава. Там усе купаліся, заўсёды. Я сёньня сабрала сьмецьце, і таксама пайшла купацца. І вось плывуць, на лодачцы, пяць міліцыянэраў. Да мяне. А людзі ведалі, можа, што яны прыплывуць, і ніхто якраз не купаўся, усе леглі, і ціха-мірна ляжалі, загаралі, нібыта так і было заўсёды. Кажуць: жанчына, выходзьце на бераг, плаваць нельга. Чаму нельга? Кажу: я майстар спорту па плаваньню. А яны: і майстры спорту тонуць. Я кажу — вы парушаеце правы чалавека! А яны — вы што, п’яная?! А я ніколі не п’ю!», — яна палезла ў сумачку па сурвэтку.

Я сырок зьела. У гіпэрмаркеце.

«На беразе яны не давалі мне нават апрануцца ў сухое, маўляў, едзем у аддзел, хутка! Я там на возеры пасябравала з сабачкам, Рычы яго клічуць. І я яго так клікала: Рычы, Рычы! А прозьвішча я сваё не хацела казаць міліцыі — ці мала што. І тады яны пайшлі да людзей, гаспадароў сабакі, і кажуць: «А вы ведаеце гэтую жанчыну, як яе прозьвішча?» Тыя кажуць, што ня ведаем, гэта наогул незнаёмая жанчына, але яна заўсёды тут прыбірае сьмецьце, таму не чапайце яе, хай сабе. А міліцыянэры кажуць: «Як вы яе ня ведаеце, калі яна ведае, як клічуць вашага сабаку?» А яны кажуць: «Мы публічна называем свайго сабаку Рычы, і ўвесь пляж гэта чуе, мянушка нашай сабакі — гэта не дзяржаўны сакрэт, каб мы хавалі яе, а жанчыну не забірайце, яна добрая, і сьмецьце прыбірае тут», — усхліпнула яна. Але тыя павезьлі яе ў «козьліку» у аддзел, і склалі пратакол. «Я ня ведаю, гэта жахліва ўсё. Як ты тут жывеш? Не, людзі тут добрыя, але ўлада! Гэта страшная дзяржава. Праўда, яны выбачаліся. Ну як выбачаліся… Сказалі — прабачце, але у нас такая праца! І пратакол склалі. Мне нават іх шкада. Яны няшчасныя людзі. Адзін увесь дзень сядзіць, відаць, у памяшканьні, пратаколы складае, сьвету божага ня бачыць. Ён спытаўся ў мяне: „А якое сёньня на вуліцы надвор’е?“. Ён бедны чалавек, ён на вуліцы не бывае, усе піша пратаколы… А мне з той працы, ты ведаеш, яшчэ за чэрвень грошы не аддалі. А тут яшчэ штраф будзе, і яны яшчэ дэпартацыяй пагражалі, за адміністрацыйныя правапарушэньні». Множны склон апошніх словаў зьдзівіў мяне. А што — яшчэ нешта было? Яна адвяла вочы. Набрала паветра. Уздыхнула некалькі разоў. Апусьціла вочы. «Было. Раней. Я сырок зьела. У гіпэрмаркеце. У стрэсе была. Я ня ведала, што за гэта такая суровая кара. Я проста зьела сырок! Я праўда была трохі галодная! У нашай краіне можна есьці сыркі ў гіпэрмаркеце, калі ты галодны! Гіпэрмаркеты ўтрымліваюць, прынамсі, у нас, мільянэры, і ў іх хапае грошай, што ім той сырок? У іх ёсьць адмысловы артыкул на сьпісаньне такога, называецца „Страты“, ну калі нехта зьесць выпадкам сырок ці пячэньне, калі бедны чалавек ці галодны, булачку там зьесьць!», — яна плакала, а я сьмяялася, як пустадомак, нахіляючыся пад плястыкавы стол пад парасонам з рэклямай піва. З-за століка насупраць раптам азваліся нейкія мужчыны з цікавай прапановай: «Дзевушкі, вы не танцуеце?». Азірнулася — але пляцоўкі для танцаў не было, хіба толькі ссунуць столікі. Па-другое — «дзевушкі», адной сорак, другой, хм, больш чым сорак. Па-трэцяе — танцаваць быў самы час. Адна плача, другая рагоча, тут табе яшчэ п’яныя кавалеры — і кінуцца ў скокі!

і ніхто не зьвяртае ўвагі, што я майстар спорту па плаваньню

«Яны зьнялі на камэру, што я ела сырок. Забралі ў міліцыю. Там на мяне казалі, што я — бандытка, злачынца, што мяне трэба дэпартаваць! Але гэта быў проста сырок, і я ня ведала, што тут у гіпэрмаркетах яго нельга есьці! Я не магла ім сказаць: а вось у нашай краіне можна есьці сыркі! Бо якая ім справа да маёй краіны? І таму сказала, што ў мяне быў стрэс, і я зьела сырок. Яны не супакоіліся, далі мне вялікі штраф! І зноў пагражалі дэпартацыяй. А ў мяне тут тата. І хутка зіма. Як я магу яго кінуць аднаго?.. У нас па акіяне плаваюць лодкі з цюкамі, з какаінам. Наркагандляры возяць яго з Калюмбіі на ЗША. Часам на іх палюе наркапаліцыя, і тады яны кідаюць свае лодачкі, і ўцякаюць. А лодкі прыбіваюцца да берагу — з цюкамі, з какаінам. На тым узьбярэжжы жывуць у асноўным беднякі. І яны ловяць тыя цюкі з какаінам, прадаюць, і набываюць сабе джыпы, дарагія, самыя лепшыя, і потым гойсаюць на іх. А мяне з радзімы дэпартуюць за сырок. І за плаваньне. І ніхто не зьвяртае ўвагі, што я майстар спорту па плаваньню, і што там, на возеры, я зьбіраю сьмецьце — дбаю пра экалёгію, і каб чыста было, і людзям прыемна, і карысьць прыношу грамадзтву!», — пакуль яна гэта гаварыла, тыя п’яныя недзе сышлі. Пайшлі шукаць больш нармальных «дзевушак»,чым гэтыя дзьве небаракі, адна плача, другая рагоча. «Як ты тут жывеш? Пры такой уладзе, пры такім татальным кантролі?», — яна ўсё зазірала мне ў вочы. Ох. Мне хай бы сьпёка скончылася…

Загрузіць яшчэ

XS
SM
MD
LG