Знайшлі ліст і магілу бацькі айца Аляксандра Надсана

А. Аляксандар Надсан з гуманітарнай дапамогай каля Хвойніцкай раённай лякарні, 1990-я гады

Сапраўднае прозьвішча айца Аляксандра Надсана — Бочка. Лёс ягонага бацькі, Антона Бочкі, доўгі час заставаўся невядомым. Цяпер удалося высьветліць яго пасьляваенны лёс.

Як паведаміла Беларуская служба Польскага радыё, гэтыя зьвесткі знайшоў дасьледнік, пісьменьнік, дацэнт ЭГУ Ўладзіслаў Гарбацкі, які на 100-годзьдзе з дня нараджэньня айца Аляксандра Надсана рыхтуе біяграфічную кнігу пад працоўнай назвай «Партрэт лёнданскага беларуса (Сэнсы жыцьця айца Аляксандра Надсана)». Кніга мае выйсьці ў выдавецтве Skaryna Press.

Уладзіслаў Гарбацкі паведаміў, што знайшоў у архіве Скарынаўскай бібліятэкі ў Лёндане ліст ад бацькі айца Надсана. Антон Бочка пісаў сваёй былой жонцы Ганьне, распытваў пра сына і цікавіўся магчымасьцю сустрэчы. У ім ён напісаў свой адрас у Будзаве Ўроцлаўскага ваяводзтва (Польшча).

Дасьледнік адшукаў у Будзаве магілу Антона Бочкі і пагаварыў зь мясцовымі жыхарамі, якія яго памятаюць. Бацька Надсана памёр 6 кастрычніка 1973 году.

Уладзіслаў Гарбацкі паведаміў, што Антон Бочка працаваў настаўнікам матэматыкі ў той самай школе, дзе вучыўся малады Алесь Бочка.

«Ён зьмяніў прозьвішча на Надсан ужо падчас вайны, калі перабраўся на Захад — спачатку ў Францыю, потым у Італію, у войска Андэрса. Таксама вядома, што Антон быў досыць строгім бацькам», — сказаў ён.

Паводле дасьледніка, Антон Бочка актыўна ўдзельнічаў у Слуцкім збройным чыне, уваходзіў у так званую «тройку» — вайсковую групу, зьвязаную з БНР. Ён нават пакінуў невялікія ўспаміны пра Слуцкі збройны чын.

«Да вайны Антон Бочка вучыўся ў Віленскай настаўніцкай сэмінарыі. Пазьней ажаніўся з маці айца Аляксандра — настаўніцай з Расеі, якая нейкім чынам апынулася на беларускіх землях. Пазнаёміліся яны ў Клецку. Яшчэ адзін цікавы факт: падчас Другой усясьветнай вайны Антон Бочка ўдзельнічаў у Беларускай краёвай абароне ў якасьці інструктара. Ён меў значны вайсковы досьвед, бо служыў яшчэ падчас Першай усясьветнай вайны, а пазьней удзельнічаў у Слуцкім збройным чыне. Калі вайна скончылася і прыйшлі Саветы, ён зьнік. Гісторыкі меркавалі, што Антон быў вымушаны хавацца, каб выратаваць жыцьцё. Было зразумела, што ён, хутчэй за ўсё, выехаў на Захад. Але куды менавіта — мы ня ведалі, пакуль не знайшлі гэты ліст з Польшчы, з Сылезіі», — расказаў Уладзіслаў Гарбацкі.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Закаханы ў беларускую мову матэматык і сьвятар. 100 гадоў Аляксандру Надсану

Хто такі Аляксандар Надсан

Сёлета 8 жніўня адзначалася 100-годзьдзе з дня нараджэньня Аляксандра Надсана — выбітнага беларускага асьветніка, уніяцкага сьвятара і заснавальніка Беларускай бібліятэкі і музэю імя Францішка Скарыны ў Лёндане.

Аляксандар Надсан (сапр. Бочка) нарадзіўся 8 жніўня 1926 г. у м. Гародзеі пад Нясьвіжам у сям’і настаўнікаў. Скончыў Нясьвіскую настаўніцкую сэмінарыю (1943) і курсы кіраўнікоў Саюзу беларускай моладзі. З 1944 году на эміграцыі. Ваяваў у 2-м Польскім корпусе генэрала Андэрса, паранены ў бітве пад Монтэ-Касына (Італія).

Выпускнік матэматычнага факультэту Лёнданскага ўнівэрсытэту (1953). Стваральнік і кіраўнік (1951–53) Згуртаваньня беларусаў Вялікай Брытаніі. Магістар багаслоўя Грэцкай калегіі ў Рыме (1953–58). У 1958-м высьвячаны на сьвятара.

Дырэктар школы-інтэрнату імя Кірылы Тураўскага пры Беларускай каталіцкай місіі (1966–75). Заснавальнік і кіраўнік Беларускай бібліятэкі і музэю імя Ф. Скарыны ў Лёндане (з 1971). Кіраўнік Беларускае каталіцкае місіі ў Вялікай Брытаніі (з 1981). Апостальскі візытатар для беларусаў-каталікоў у замежжы (з 1986). Старшыня Беларускага камітэту дапамогі ахвярам радыяцыі ў Вялікай Брытаніі (з 1989).

Пераклаў з грэцкай мовы на беларускую корпус усходніх літургічных тэкстаў. Аўтар больш як 250 навуковых публікацыяў, кніг з гісторыі Беларусі і гісторыі беларускага хрысьціянства ХХ ст, малітоўніку «Госпаду памолімся» (2002), зацьверджанага Ватыканам як афіцыйнага тэксту набажэнстваў Беларускай грэка-каталіцкай царквы.

Вызначыў год выданьня «Малой падарожнай кніжкі» Скарыны (1522), а таксама расчытаў і ўвёў у навуковы ўжытак кітабы беларускіх татараў.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

У Вільні пачалася выстава публікацый і навуковая канфэрэнцыя да 100-годзьдзя айца Аляксандра Надсана