Соф’ю Сапегу ў 2022 годзе асудзілі на 6 гадоў зьняволеньня. Празь некалькі дзён пасьля вынясеньня выраку Раман Пратасевіч заявіў, што іх больш нічога ня зьвязвае. 7 чэрвеня 2023 году Соф’ю Сапегу памілавалі. Увесь гэты час яна ўнікала публічнасьці. Жыла ў Літве.
Што адбывалася ў самалёце пасьля яго прымусовай пасадкі
Соф’я Сапега згадала, што ў дзень іхнага вылету з Атэнаў у Вільню, калі яны толькі прачнуліся, Раман Пратасевіч расказаў ёй пра свой сон, у якім яны нібыта прызямліліся ў Менску і там пачалося «нешта вельмі кепскае». Але дэталяў ён не апісаў.
Калі яны ўжо былі на борце самалёта, праз гучную сувязь абвясьцілі аб патрэбе прызямленьня ў Менску празь нейкую пагрозу. «У мяне не было нейкай бурнай рэакцыі: я не крычала, ня плакала. Але ў нейкі момант заўважыла — трасуцца калені. Пры гэтым у галаве ўсё было абсалютна ясна, я разумела, што адбываецца», — сказала дзяўчына.
Паводле яе, Пратасевіч адразу запанікаваў і стаў крычаць, што самалёт нельга садзіць, «бо гэта па нас». «Таму, калі я чую, што ён нібыта ўсё ведаў загадзя і быў агентам КДБ [...], выведнікам... Дык вось, мне складана ў гэта паверыць, зыходзячы з таго, што я бачыла сама. Я не магу залезьці яму ў галаву і ведаць напэўна, пра што ён думаў, але ў той момант ён выглядаў як чалавек, які сапраўды спалохаўся і абсалютна не разумеў, што рабіць. І вось гэтыя эмоцыі, а таксама тое, што я бачыла за ўвесь час нашых дачыненьняў, абсалютна не адпавядала вобразу чалавека, які ўсё гэта ведаў і кантраляваў. Бачу ў ім чалавека, у якога быў нейкі жывёльны страх, ён баяўся, што яго заб’юць», — згадала Соф’я.
Дзяўчына паведаміла, што яна пасьпела ўключыць тэлефон і папярэдзіць сваіх калег з праекту «Чорная кніга Беларусі» («ЧКБ»), бо адчувала, што яе могуць затрымаць.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Недазаробленыя мільярды і Пратасевіч у тэлевізары: чаго Беларусі каштавала пасадка самалёта Ryanair 5 гадоў тамуПазнала агента ГУБАЗіК па голасе
Соф’я Сапега расказала, што ў аэрапорце, калі ўсіх пасажыраў запрасілі на надгляд, яе перавялі ў іншы пакой, у якім яна пабачыла мужчыну ў атачэньні супрацоўнікаў ГУБАЗіК.
«Гэта быў Артур Гайко. [...] Я пазнала яго па голасе. Я ўвогуле добра адрозьніваю галасы, а мы ж абменьваліся галасавымі паведамленьнямі. У той момант я заўважыла, што справа стаіць Раман тварам да сьцяны. Супрацоўніца аэрапорту правярала мае рэчы і апісвала іх, а Гайко стаяў нада мной. Потым мяне адвялі да машыны, і, як мне здаецца, магчыма, менавіта прысутнасьць Гайко адыграла ролю ў тым, што мяне ня білі», — адзначыла яна.
Потым іх з Раманам паасобку везьлі ў Менск. Яна была ў аўтамабілі з супрацоўнікамі ГУБАЗіК, у тым ліку з Артурам Гайко (ён укараніўся ў праект «ЧКБ», каб высьветліць інфармацыю аб яго арганізатарах. — РС), але яны не тлумачылі, чаму пасадзілі самалёт.
Соф’ю прывезьлі ў памяшканьне ГУБАЗіК, склалі пратакол аб затрыманьні і прымусілі запісаць «пакаяльнае відэа», а потым адвезьлі ў Сьледчы камітэт, дзе паведамілі, што яе затрымалі паводле артыкулу аб «арганізацыі масавых беспарадкаў».
«У ізалятар часовага ўтрыманьня на Акрэсьціна разам зь іншымі супрацоўнікамі мяне прывёз Артур Гайко. Здаецца, меркаваў, што я не разумею, хто ён. Але я яго пазнала і на той момант ужо дастаткова дакладна ўсьведамляла, як менавіта выцякала інфармацыя з „ЧКБ“. А потым было вельмі балюча разумець, што многія людзі меркавалі, што менавіта я іх здала. Напэўна, гэта адно з найбольш цяжкіх перажываньня пасьля таго, што адбылося. Я сама стала ахвярай здрады, але ў вачах некаторых была здрадніцай, якая здавала», — расказала яна.
Соф’я Сапега дадала, што расказала сілавікам толькі тую інфармацыю, якую можна было знайсьці ў адкрытых крыніцах і публікацыях.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
У дворнікі зь дзьвюма вышэйшымі адукацыямі. Як жывуць памілаваныя Лукашэнкам экс-палітвязьніЯк ставіліся сілавікі
Дзяўчына паведаміла, што ў ізалятары на завулку Акрэсьціна да яе ставіліся пагардліва, называлі мярзотай і адзін раз пабілі.
«У камэру зайшоў мужчына, старэйшы за 45 гадоў, у чорным: кашуля, штаны, гальштук — усё было чорнае. Дагэтуль ня ведаю, хто гэта быў. І ён выклікае мяне ў калідор: „Сапега, на выхад“. Выходзім. Стаіць ён і хлопчык з дубінкай. Ён мне: „Павярніся“. Я паварочваюся — і мне прылятае ўдар па сьпіне. А я нічога не сказала, ня выдала ні гуку, усё адбывалася як быццам не са мной, нібы была маўклівым назіральнікам. Болю я таксама не адчувала. Потым павярнулі назад тварам да гэтага мужчыны ў чорным, ён кажа: „Ну, мярзота, цяпер папалася“. А я маўчу. Што мне сказаць? Ты дарослы мужчына і зараз сурʼёзна вось гэта робіш? Ты ўвогуле мужчына ці проста асоба мужчынскага полу?» — расказала Соф’я Сапега.
Праз тры дні яе перавезьлі з Акрэсьціна ў СІЗА КДБ.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Адвакат Сапегі заявіў, што яе памілавалі без хадайніцтва да Лукашэнкі«Раман нагаварыў цэлы том крымінальнай справы»
Дзяўчына адзначыла, што Раман адразу пасьля затрыманьня пачаў расказваць усё, за што «меў прывілеі».
«Ужо пасьля выхаду пад хатні арышт я даведалася, што яму набывалі кашулі для выступаў, ён мог сядзець ня ў камэры СІЗА, а ў асобным пакоі з ложкам, куплялі кебабы. Найбольш дзіўным для мяне быў эпізод, калі ён расказваў, што выпіваў у кампаніі супрацоўнікаў КДБ. Немагчымае магчыма. Мэтад бізуна і перніка зь ім спрацаваў ідэальна», — мяркуе Сапега.
«На мяне ён нагаварыў цэлы том крымінальнай справы. Я даведалася пра гэта, толькі калі знаёмілася з матэрыяламі. Ён расказаў, што я супрацоўніца „ЧКБ“, расказаў пра іншых супрацоўнікаў, якія ў нас зь ім і з камандай узаемадачыненьні — у цэлым усё, што ён бачыў і памятаў», — дадала дзяўчына.
Соф’я Сапега паведаміла, што пры падпісаньні пагадненьня зь сьледзтвам прызнала сваю віну, расказала аб дзейнасьці «ЧКБ», з кім была ў камандзе, як і адкуль атрымлівалі інфармацыю. «Інфармацыя была з чат-ботаў і СМІ. Тады не было праблематычна знайсьці яе», — сказала яна.
Празь некалькі дзён пасьля гэтага яе і Рамана перавялі пад хатні арышт. Пэўны час іх утрымлівалі разам — спачатку ў двухпавярховым будынку пад Менскам, а потым на кватэры бацькоў Пратасевіча.