Ужо сёньня: 36 гадоў таму беларуская мова стала адзінай дзяржаўнай

Ілюстрацыйная выява

Падзеі 1 верасьня ў Беларусі, сьвеце, гісторыі.

Дата дня

1990 — уступіў у сілу Закон аб мовах у Беларускай ССР.

Вярхоўны Савет БССР 11-га скліканьня прыняў Закон аб мовах, які павінен быў спыніць татальную русыфікацыю Беларусі, 26 студзеня 1990 году. 332 дэпутаты падтрымалі закон, 27 прагаласавалі супраць і 9 устрымаліся.

На беларускую мову цягам 10 гадоў мела перайсьці камунікацыя ў дзяржаўных структурах, канцылярыі, судах. Больш хутка беларуская мела стаць мовай сярэдняй адукацыі, мэдыя і рэклямы. На беларускую мову пераводзіліся дзіцячыя садкі. У дакумэнце замацоўвалася беларуская мова выкладаньня ва ўнівэрсытэтах і каледжах.

Расейская мова заставалася мовай міжнацыянальных зносінаў.

Гэты дзень у гісторыі

1435 — у бітве пад Вількамірам войска вялікага князя літоўскага Жыгімонта Кейстутавіча, узмоцненае польскімі харугвамі, разграміла войска Сьвідрыгайлы і ягоных хаўрусьнікаў зь Лівонскага ордэну. Перамога стала пераломнай у грамадзянскай вайне.

1870 — француска-пруская вайна: францускія войскі разьбітыя пад Сэданам, імпэратар Напалеон III узяты ў палон.

Напалеон ІІІ і Ота фон Бісмарк пасьля паразы францускай арміі ў бітве пад Сэданам, карціна Вілема Кампгаўзэна

1939 — нападам нацысцкай Нямеччыны на Польшчу пачалася Другая сусьветная вайна.

1944 — пачалі працаваць беларускія гімназіі ў Бельску і Гайнаўцы, беларуска-расейская ў Беластоку і беларускія пачатковыя школы ва ўсёй усходняй Беласточчыне, пасьля вайны гэтыя школы зьліквідавалі польскія ўлады.

1961 — у Бялградзе пачалася першая канфэрэнцыя Руху недалучэньня.

1969 — у Лібіі Муамар Кадафі зрынуў караля Ідрыза I.

Муамар Кадафі, 1975 год

1983 — савецкія вайскоўцы зьбілі паўднёвакарэйскі «Боінг», які перасек паветраную прастору СССР. Загінулі ўсе 269 чалавек на борце.

1985 — знойдзены карабель «Тытанік», які патануў у 1912 годзе.

1993 — каля ¾ першаклясьнікаў Беларусі пайшлі вучыцца па-беларуску.

1995 — Берасьцейскі пэдагагічны інстытут ператвораны ва ўнівэрсытэт.

2004 — захоп закладнікаў у Бэслане (Расея).

2007 — у Полацку адкрыты конны помнік Усяславу Чарадзею.

2009 — спыніла трансьляцыі Беларуская служба «Радыё Швэцыя».

2015 — адкрыты Верхнядзьвінскі гісторыка-краязнаўчы музэй.

2020 — каля тысячы студэнтаў з розных ВНУ Менску выйшлі на страйк. Студэнты хацелі перадаць у Міністэрства адукацыі пэтыцыю за адстаўку Лукашэнкі і новыя справядлівыя выбары, але іх заблякавалі сілавікі. Яны затрымалі некалькіх журналістаў, якія асьвятлялі студэнцкую акцыю пратэсту.

У гэты дзень нарадзіліся

1835 Юзаф Каліноўскі, адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1863–1864 гадоў на тэрыторыі Літвы і Беларусі.

1853 Міхал Фэдэроўскі, фальклярыст, этнограф, археоляг, калекцыянэр.

1900 Сымон Баранавых, беларускі празаік.

1913 Масей Сяднёў, беларускі празаік і паэт.

Масей Сяднёў

1928 Расьціслаў Лапіцкі, адзін з кіраўнікоў паваеннага антысавецкага Супраціву 1940-х, ахвяра сталінскіх рэпрэсіяў.

1934 Уладзіслаў Даркевіч, археоляг, гісторык, ураджэнец Віцебску.

1942 Іван Басюк, беларускі гісторык.

У памяці

1938Адам Пучкар-Хмялеўскі, каталіцкі сьвятар, удзельнік беларускага руху, ахвяра сталінізму.

1939Язэп Горыд, мастак.

2000 Яўген Шмыгалёў, інжынэр, адзін з аўтараў артыкула «Курапаты — дарога сьмерці».