Прасейваючы пласты гліністага колеру глебы, археолягі ў Еўі, што месьціцца на захад ад Вільні, знаходзяць косткі салдатаў Чырвонай арміі на адным з шматлікіх мэмарыялаў, узьведзеных Масквой пасьля Другой усясьветнай вайны.
Шкілеты на месцы раскопак
Літва дэмантавала большасьць савецкіх помнікаў неўзабаве пасьля аднаўленьня незалежнасьці ў 1990 годзе, але толькі пасьля поўнамаштабнага ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў 2022 годзе Вільня, блізкі хаўрусьнік Кіева, пастанавіла перанесьці пахаваньні, якія многія лічылі апошнімі бачнымі сымбалямі панаваньня тут СССР.
На месцы раскопак
«Гэты мэмарыял служыў прапагандысцкім мэтам», — сказаў агенцтву AFP археоляг Тадас Шыманаўскас, калі яго каманда праводзіла раскопкі ў Еўі.
«Мэмарыял стаяў тут, каб нагадваць нам, што нас нібыта „вызвалілі“ саветы, — сказаў агенцтву AFP мясцовы пэнсіянэр Пятрас Марцішус, які праходзіў міма месца раскопак. — Іх [парэшткі] трэба было перанесьці раней».
На месцы эксгумацыі парэшткаў савецкіх салдатаў пад Вільняй
Цяпер Літва, якая ўваходзіць у ЭЗ і NATO і мяжуе з Расеяй і яе хаўрусьніцай Беларусьсю, баіцца, што ёй пагражае наступнае ўварваньне.
Неўзабаве пасьля пачатку вайны літоўскі парлямэнт прыняў закон аб «дэсаветызацыі», які адкрыў шлях для зносу апошніх савецкіх помнікаў і пераносу пахаваньняў.
На месцы раскопак
Перамяшчэньне парэшткаў, якія перапахаваюць на бліжэйшых праваслаўных могілках, дазволена міжнародным правам, заявіла Міністэрства замежных справаў Літвы для AFP.
«Гэта быў проста савецкі сымбаль, які пазначаў іхную тэрыторыю і тое, што яны кантралююць нас, — сказаў AFP Вайдас Андрэяўскас з самакіраваньня Электрэнай. — Мы адновім невялікі помнік салдатам на могілках — мы не зьнішчаем сьляды іх існаваньня».