Хроніка перасьледу 14 траўня: стала больш «экстрэмісцкіх» фармаваньняў, на волю выйшаў экс-намесьнік дырэктара БелТА

Шыльда на будынку суду Ленінскага раёну Магілёва. Ілюстрацыйнае фота

Свабода вядзе храналёгію судоў, затрыманьняў, іншага перасьледу з палітычных матываў у Беларусі.

Стала вядома аб вызваленьні колішняга намесьніка генэральнага дырэктара дзяржаўнага агенцтва БелТА ў ідэалёгіі Сяргея Адзярыхі, якога правабаронцы прызналі палітычным зьняволеным.

Яго арыштавалі ў кастрычніку 2021 году і прысудзілі пяць гадоў калёніі за «перавышэньне ўлады» (арт. 426 Крымінальнага кодэксу). Адзярыху абвінавацілі ў тым, што ён перадаваў інфармацыю Анатолю Котаву ў Нацыянальнае антыкрызіснае ўпраўленьне — напрыклад, пра графік паездак Лукашэнкі ці іншых чыноўнікаў. Тыя зьвесткі публікаваліся ў канале «Нік і Майк», агулам 58 допісаў.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

«Праўладны і трохі спалоханы чалавек». Хто такі Сяргей Адзярыха, якога пасадзілі на 5 гадоў за перадачу службовай інфармацыі БелТА

Аб вызваленьні Сяргея Адзярыхі паведаміла выданьне «Наша ніва». Ускосна гэты факт пацьвярджае інфармацыя на партале kartoteka.by, згодна зь якой Сяргей Анатолевіч Адзярыха 15 кастрычніка 2025 году зарэгістраваўся ў Менскім гарвыканкаме як індывідуальны прадпрымальнік, які надае паслугі таксі.

Адметна, што гэта адбылося праз два месяцы пасьля зьнікненьня Анатоля Котава, які 21 жніўня 2025 году вылецеў з Варшавы ў турэцкі горад Трабзон, а затым нібыта пакінуў Турэччыну па моры на прыватнай яхце ў бок Сочы. Дакладных пацьверджаных зьвестак пра ягоны маршрут або месца знаходжаньня няма, і зьнікненьне выклікае шмат пытаньняў.

Анатоль Котаў раней працаваў у дзяржаўных структурах Беларусі, у тым ліку ў Міністэрстве замежных справаў і Нацыянальным алімпійскім камітэце. Пасьля выбараў 2020 году ён эміграваў у Польшчу і быў зьвязаны зь беларускім апазыцыйным рухам.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Беларускі фонд спартовай салідарнасьці папрасіў дапамогі ў пошуку Анатоля Котава, які зьнік у Турэччыне

Улады дапоўнілі сьпіс «экстрэмісцкіх фармаваньняў»

Міністэрства ўнутраных спраў Беларусі 13 траўня ўключыла ў сьпіс «экстрэмісцкіх фармаваньняў» праект Belarusiana.

У ведамстве назвалі Яраслава Грыгор’ева і Мечыслава Дабранскага датычнымі да гэтага праекту.

Напярэдадні, як паведамілі ў праваабарончым цэнтры «Вясна», у Беларусі прызналі «экстрэмісцкімі» суполкі людзей, якія адмаўляюць развал СССР, у тым ліку — старонку «Ўкантакце» «Могилев и Могилевская область СССР/БССР», а таксама Telegram-чаты «Информационный чат СССР» і «Белорусская ССР». Адпаведнае рашэньне ўхваліў суд Ленінскага раёну Магілёва.

«Экстрэмісцкі» сьпіс таксама папоўнілі старонкі ў TikTok «ДАРМАЕД», Lichalapouski, lisbet25730, basta_bel, Arturs Burinskis, BELPOL, zhekapobeda, «Анна Самохина», старонка ў Instagram solibel.nо, старонкі ў Facebook «Александр Рыков», «Борис Давид Балтэ», «Валанцёрскi Центр Сустрэча», Anton Malkin, старонка ў Х «Каранi Беларускай», YouTube-канал «Анна Самохина».

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Хроніка перасьледу 13 траўня: новы завочны прысуд і ператрус у кватэры кандыдата ў Каардынацыйную раду


Як рэжым Лукашэнкі выкарыстоўвае ярлык «экстрэмізму», каб душыць свабоду слова і змагацца з палітычнымі апанэнтамі

Пасьля сфальшаваных прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году і сілавога здушэньня агульнанацыянальных пратэстаў аўтарытарны рэжым Аляксандра Лукашэнкі пачаў сыстэматычна выкарыстоўваць антыэкстрэмісцкае заканадаўства для барацьбы з іншадумствам, ліквідацыі незалежных мэдыя і перасьледу палітычных апанэнтаў.

Улады заблякавалі сайты незалежных мэдыя і спынілі публікацыю непадкантрольных друкаваных выданьняў, пазбавілі акрэдытацыі журналістаў іншаземных мэдыя і разграмілі офісы самых уплывовых СМІ. Сотні беларускіх рэпартэраў прайшлі праз арышты, дзясяткі застаюцца ў турмах. Усе незалежныя мэдыя, якія асьвятляюць грамадзка-палітычны парадак дня ў Беларусі, цяпер працуюць выключна з-за мяжы.

Ад 2021 году ўлады пачалі масава абвяшчаць вэб-сайты і асобныя ўліковыя запісы ў сацыяльных сетках незалежных мэдыя, палітычных і грамадзкіх арганізацый, ініцыятыў і проста блогераў «экстрэмісцкімі матэрыяламі», а іх аўтараў «экстрэмісцкімі фармаваньнямі» — часта без судовага разгляду.

Рэспубліканскі сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў вядзе Міністэрства інфармацыі Беларусі. На дадзены момант у сьпісе на 1469 старонках пералічаны тысячы «экстрэмісцкіх матэрыялаў», за выкарыстаньне якіх прадугледжаная адказнасьць. У сьпісе — сайты, тэлеграм-каналы, акаўнты, старонкі ў сацыяльных сетках, відэаролікі і артыкулы ў інтэрнэце, маркі, значкі, CD-дыскі, а таксама кнігі, у тым ліку мастацкія.

На канец 2024 году больш за 6500 онлайн-рэсурсаў былі забароненыя такім чынам. За любое ангажаваньне з уключанымі ў экстрэмісцкі сьпіс рэсурсамі — ці гэта «падабайка», ці камэнтар, ці падпіска на канал — у Беларусі пагражае крымінальная адказнасьць. Удзел у «экстрэмісцкім фармаваньні» можа карацца турэмным зьняволеньнем да 10 гадоў.

Ужо тысячы беларусаў прайшлі праз штрафы, арышты і турэмнае зьняволеньне за «экстрэмізм».

Паводле ацэнкі Ўпраўленьня Вярхоўнага камісара ААН у правах чалавека, улады Беларусі «выкарыстоўваюць ярлык „экстрэмізм“ для падаўленьня іншадумства, адвольна клясыфікуючы дзеяньні, апісаныя як распаўсюд ілжывай інфармацыі, абразу службовых асобаў, дыскрэдытацыю інстытутаў, арганізацыю масавых беспарадкаў, заклікі да санкцый і распальваньне сацыяльнай варожасьці, як „экстрэмісцкія“, якія падлягаюць крымінальнаму перасьледу».