Ужо сёньня: 85 гадоў з дня нараджэньня Анатоля Сербантовіча, 40 гадоў Аляксандру Рыбаку

Анатоль Сербантовіч

Падзеі 13 траўня ў беларускай і ўсясьветнай гісторыі.

Даты дня

1941 Анатоль Сербантовіч, беларускі паэт. Аўтар зборнікаў паэзіі «Азбука», «Міннае поле», «Пярсьцёнак», «Жаваранак у зэніце». Акрамя вершаў, пісаў творы для дзяцей, прозу, крытычныя артыкулы, займаўся перакладамі.

У 1970 годзе ў Менску быў жорстка пабіты хуліганамі за беларускую мову і памёр.

Анатоль Сербантовіч. «Метеориты — словно люди...», «Год войны. Измученные лица...». Пераклад на расейскую мову Грыгорыя Остэра. Аўтограф перакладніка з праўкамі аўтара (БДАМЛМ. Ф. 248, воп. 1, адз. зах. 123, арк. 8 адв.).

1986 Аляксандар Рыбак, нарвэскі музыка беларускага паходжаньня, пераможца конкурсу «Эўравізія-2009».

Дзень у гісторыі

1832 — расейскі імпэратар Мікалай I сваім рэскрыптам закрыў Віленскі ўнівэрсытэт. Амаль на стагодзьдзе край застаўся без сваёй вышэйшай школы (паводле старога стылю — 1 траўня).

1981 — адбыўся замах на папу Рымскага Яна Паўла II, які ўчыніў турэцкі тэрарыст Мэхмэт Алі Агджа. Папа акрыяў, але ад таго часу ўва ўсіх сваіх паездках Ян Павал і яго наступнікі сталі карыстацца панцырным «папамабілем» адмысловай канструкцыі.

2005 — ва ўзбэцкім Андыжане падчас узброенай маніфэстацыі былі забітыя ад некалькіх сотняў да тысячы мітынгоўцаў. У 2020-м, яшчэ ў чэрвені, за два месяцы да жнівеньскіх падзеяў і першых забітых на пратэстах, Лукашэнка практычна адкрыта заявіў пра магчымае ўжываньне зброі супраць пратэстоўцаў у Беларусі. Пры гэтым ён якраз успомніў узбэцкі Андыжан.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Лукашэнка пагражае расстрэламі?

У гэты дзень нарадзіліся

1624Аляксандар Сапега, віленскі біскуп.

1680Міхал Сэрвацы Вішнявецкі, дзяржаўны дзяяч ВКЛ.

1840Тытус Далеўскі, найбліжэйшы памочнік Кастуся Каліноўскага. Нікім больш пабыць не пасьпеў, бо толькі скончыў унівэрсытэт і быў расстраляны ў Вільні, калі меў усяго 23 гады.

1875 Станіслаў Жукоўскі, польскі і расейскі мастак беларускага паходжаньня.

Станіслаў Жукоўскі, «Восень над Нёманам» (1931)

1876Станіслаў Гайдукевіч, менскі архітэктар, ахвяра сталінізму.

1879Янка Серада, палітык, першы старшыня Рады БНР, ахвяра сталінізму.

1894 Іван Ермачэнка, беларускі палітычны дзеяч, публіцыст. Вайсковец і дыплямат у часы БНР, у апошнюю вайну старшыня Беларускай народнай самапомачы, дзяяч эміграцыі ў ЗША.

1895Уладзіслаў Паўлюкоўскі, беларускі паэт, празаік, этнограф, краязнавец, мастак. Вязень ГУЛАГу.

1905 Стэфанія Станюта, акторка, артыстка Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы. Народная артыстка Беларусі (1957), народная артыстка СССР (1988), ляўрэатка Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982).

1933 Аляксандар Кішчанка, беларускі мастак.

Будынкі з мазаічнымі пано ў менскім раёне Ўсход. Аўтар — народны мастак Беларусі Аляксандар Кішчанка


У памяці

1802Ян Гедройць, рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзяяч ВКЛ.

1916 Шолам Алейхем, габрэйскі пісьменьнік, драматург і асьветнік, адзін з пачынальнікаў літаратуры на ідыш, у тым ліку дзіцячай. Сапраўднае імя — Шолам Рабіновіч.

1930 Фрыт’ёф Нансэн, нарвэскі палярны дасьледнік, які першы перасек Грэнляндыю на іртах, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру 1922 году.

1945Сяргей Крывец, паэт, прызваны ў Чырвоную армію (пры канцы сакавіка падчас вызваленьня Гдыні атрымаў цяжкае раненьне).

Мы забылі, што можна любіць.
Эх, ты, моладасьць наша суровая!
Але сёньня ўжо так і быць
Пацалую цябе, чарнабровая.

1990 — у Вільні згарэла „Лясная хатка“ Зоські Верас.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Хто спаліў «Лясную хатку»? Да 130-х угодкаў Зоські Верас