Ужо сёньня: 106 гадоў таму заснавалі ССРБ (пазьней БССР), 96 гадоў — Акадэмію навук; 80 гадоў Вользе Іпатавай

Будынак Акадэміі навук у Менску, 2015

Падзеі 1 студзеня ў беларускай і сусьветнай гісторыі.

У гісторыі:

1919 — былі апублікаваныя маніфэст аб стварэньні Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь (ССРБ) і асноўныя палажэньні яе дзяржаўнага статусу. Аднак неўзабаве гэтая бальшавіцкай квазідзяржава, створаная ў адказ на існаваньне БНР, была ператвораная ў Літоўска-Беларускую ССР (Літбел), якая перастала існаваць у сувязі наступам польскіх войскаў і акупацыяй тэрыторыі Беларусі летам 1919 году. Паўторна гэтая беларуская савецкая рэспубліка ўжо пад назвай БССР была абвешчана 31 ліпеня 1920 году пасьля сыходу палякаў зь Менску.

1919 — у Вільні адчынілася беларуская гімназія (працавала да 1944 году).

1927 — савецкія карныя органы арыштавалі беларускага драматурга Францішка Аляхновіча і на 10 гадоў выслалі яго на Салаўкі. Але ў 1933-м Аляхновіча абмянялі на вязьня польскай турмы, палітыка і мовазнаўцу Браніслава Тарашкевіча. Пра сваё знаходжаньне ў ГУЛАГу Аляхновіч напіша кнігу «Ў капцюрох ГПУ», якая адразу будзе перакладзеная на эўрапейскія мовы і стане першым публічным сьведчаньнем сталінскага палітвязьня.

1929 — у Менску адкрылі Акадэмію навук БССР. Яе стварылі на базе Інстытуту беларускае культуры, заснаванага ў 1922 годзе.

1933 — у Вільні пачала выходзіць газэта «Родны край».

1956 – адбылася першая перадача тэлевізійнага цэнтру ў Менску.

1967 – заснавана галоўная рэдакцыя Беларускай Савецкай Энцыкляпэдыі.

1990 — створаны Слонімскі драматычны тэатар.

1999 — запушчаны ў абарот эўра.

У гэты дзень нарадзіліся:

1467 — Жыгімонт І Стары, вялікі князь літоўскі і кароль польскі.

1746 — Францішак Богуш, філёзаф і пісьменьнік.

1861 – Яўхім Карскі, беларускі філёляг-славіст, заснавальнік беларускага мовазнаўства і літаратуразнаўства.

Яўхім Карскі

1904 — Мечыслаў Багаткевіч, сьвятар-пакутнік, блаславёны.

1909 — Сьцяпан Андруховіч, мастак, партрэтыст Янкі Купалы.

1909 – Сьцяпан Бандэра, украінскі палітычны дзеяч, лідэр Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў.

1920 – Барыс Рагуля, дзеяч беларускага нацыянальнага руху ў 1940-я, адзін з кіраўнікоў Зьвязу Беларускай Моладзі, пасьля вайны на эміграцыі (Бэльгія, Канада), з 1971 году намесьнік старшыні Рады БНР.

1923 — Віктар Грамыка, жывапісец, народны мастак Беларусі.

1927 — Кастусь Рамановіч, дзяяч беларускага супраціву, вязень ГУЛАГу.

1928 — Алесь Юршэвіч, дзяяч беларускага супраціву, вязень ГУЛАГу.

1936 — Анатоль Кудравец, пісьменьнік.

1937 – Станіслаў Багданкевіч, эканаміст і палітык, старшыня Нацыянальнага банку Беларусі ў 1991-1995 гадах, старшыня Аб'яднанай грамадзянскай партыі ў 1995-2000 гадах.

Станіслаў Багданкевіч

1938 – Данута Бічэль-Загнетава, беларуская паэтка.

Данута Бічэль-Загнетава

1945 – Вольга Іпатава, беларуская пісьменьніца, аўтарка гістарычных раманаў.

Вольга Іпатава

1948 — Уладзімер Дарохін, кампазытар.

1952 – Юры Захаранка, беларускі палітык, зьніклы ў 1999 годзе.

Юры Захаранка

1958 — Рыгор Сітніца, мастак.

1959 — Ніна Здановіч, археоляг і гісторык,

1960 — Антоні Дзям’янка, каталіцкі дзяяч.

1960 — Тацяна Шаметавец, балерына.

1961 – Ігар Гермянчук, беларускі журналіст, выдавец, грамадзкі дзяяч, дэпутат Апазыцыі БНФ у Вярхоўным Савеце ХІІ скліканьня, рэдактар газэты «Свабода».

Ігар Гермянчук

1968 – Ігар Карней, журналіст, эсэіст, аўтар тэкстаў пра культурна-гістарычную спадчыну Беларусі, трэвэл-блогер. Ад ліпеня 2023 знаходзіцца за кратамі.

Ігар Карней