Украінскі парлямэнт з 2014 году ўдасканальвае гэтую працэдуру, але, нягледзячы на заявы пра яе спрашчэньне, на практыцы вельмі цяжка скарыстацца магчымасьцямі празь неадпаведнасьць некаторых тэрмінаў у шэрагу зьвязаных законаў, што прыводзіць да рознага трактаваньня нормаў. Найперш гэта тычылася беларусаў, якія ваявалі спачатку ў складзе добраахвотніцкіх украінскіх батальёнаў, а цяпер — паводле кантрактаў у розных падразьдзелах Узброеных сіл ці Міністэрства ўнутраных спраў Украіны.
Свабода прааналізавала прапанаваныя парлямэнтам новыя зьмены. Іх ужо падпісаў сьпікер парлямэнту Руслан Стэфанчук, а цяпер мусіць падпісаць прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі. Закон набудзе юрыдычную моц праз чатыры месяцы пасьля публікацыі.
У якія законы ўнесьлі зьмены і на якія катэгорыі яны распаўюджваюцца
Зьмены ўносяцца ў два законы Ўкраіны — «Пра грамадзянства Ўкраіны» і «Аб прававым статусе іншаземцаў і асобаў без грамадзянства», якія рэгулююць працэдуру атрыманьня ўкраінскага грамадзянства, а таксама атрыманьня дазволаў на пражываньне ва Ўкраіне.
Яны датычацца:
- грамадзян іншаземных краін, у тым ліку Расеі і Беларусі, якія ваююць на баку Ўкраіны і абараняюць яе тэрытарыяльную цэласнасьць,
- сужэнцаў і дзяцей іншаземцаў, якія ваююць у складзе Ўзброеных сіл Украіны, Дзяржаўнай спэцыяльнай службе транспарту, Нацыянальнай гвардыі Ўкраіны,
- сужэнцаў загінулых на вайне ва Ўкраіне іншаземцаў, якія ваявалі за тэрытарыяльную цэласнасьць Украіны,
- грамадзян іншаземных краін, якія пацярпелі ад палітычнага перасьледу.
Закон распаўсюджваецца ня толькі на тых вайскоўцаў, якія служылі паводле кантракту пасьля 2022 году, але і ўдзельнічалі ў Антытэрарыстычнай апэрацыі на ўсходзе Ўкраіны (так заканадаўства Ўкраіны называе баявыя дзеяньні ў Данецкай і Луганскай вобласьці, якія пачаліся ў 2014 годзе. — РС).
Урад і прэзыдэнт Украіны абавязаныя будуць унесьці адпаведныя зьмены ў тыя нарматыўна-прававыя акты, якія яны выдавалі датычна працэдур атрыманьня іншаземцамі ўкраінскага грамадзянства і выдачы дазволаў на пражываньне. Закон вызначае, што гэта яны мусяць зрабіць цягам чатырох месяцаў пасьля набыцьця ім юрыдычнай моцы.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Беларуска выйграла суд у справе пра грамадзянства Ўкраіны, хоць яе падазравалі ў сувязях са спэцслужбаміУмовы для звароту па грамадзянства
Іншаземцы, якія прэтэндуюць на ўкраінскае грамадзянства, павінны легальна знаходзіцца на тэрыторыі Ўкраіны. Легальнасьць знаходжаньня вызначаюць дазвол на часовае ці сталае пражываньне ва Ўкраіне, а таксама вайсковы білет.
Для атрыманьня дазволу на сталае ці часовае пражываньне іншаземцы, якія служаць у войсках, мусяць падаць адпаведнае хадайніцтва ў Міністэрства абароны або Міністэрства ўнутраных спраў Украіны.
Заяву на атрыманьне грамадзянства вайскоўцы (ці колішнія вайскоўцы) могуць падаць цягам 6 месяцаў з моманту спыненьня кантракту з Узброенымі сіламі Ўкраіны, але не пазьней чым цягам 12 месяцаў з моманту скасаваньня ваеннага становішча.
На момант падачы заявы іншаземец ці ягоны сужэнец і дзеці павінны легальна знаходзіцца на тэрыторыі Ўкраіны цягам двух гадоў (раней гэты тэрмін вызначаўся 5 гадамі і быў такім жа, як і пры зваротах па грамадзянства для іншых катэгорый іншаземцаў. — РС).
Для ўсіх іншых катэгорый іншаземцаў застаецца ранейшая норма аб неабходнасьці сталага пражываньня ва Ўкраіне цягам пяці гадоў.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Ва Ўкраіне жонцы беларускага добраахвотніка скарацілі тэрмін знаходжаньня ў краіне. Яна пайшла ў судШто зьмяняецца ў дакумэнтах
Прэтэндэнт на грамадзянства (вайсковец) павінен падаць дэклярацыю аб адмове ад грамадзянства краіны паходжаньня. Гэтая ж норма распаўсюджваецца і на тых грамадзян, якія ў краінах свайго паходжаньня пацярпелі ад палітычнага перасьледу, але пры ўмове дакумэнтальнага пацьверджаньня такога перасьледу.
Усе іншыя катэгорыі грамадзян Расеі і Беларусі абавязаныя будуць падаць і дакумэнт аб спыненьні расейскага ці беларускага грамадзянства цягам 12 месяцаў пасьля скасаваньня ваеннага становішча.
Згодна з новымі нормамі, іншаземец можа падаць пашпарт, тэрмін дзеяньня якога скончыўся і не было магчымасьці яго абмяняць.
Апроч таго, новае заканадаўства ня будзе патрабаваць ад вайскоўцаў (колішніх вайскоўцаў) атрыманьня дазволу на іміграцыю і пацьвярджэньня законных крыніц для забесьпячэньня жыцьця пры звароце па грамадзянства. Для ўсіх іншых катэгорый гэтыя патрабаваньні застаюцца.
Умова аб неабходнасьці валоданьня дзяржаўнай мовай застаецца, як і неабходнасьць здачы іспыту на яе веданьне. Аднак прэтэндэнт цяпер павінен падпісаць абавязак здаць іспыт па ўкраінскай мове, асновах Канстытуцыі і гісторыі Ўкраіны цягам двух гадоў ад моманту скасаваньня ваеннага становішча.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Ва Ўкраіне грамадзянку Беларусі аштрафавалі за пратэрмінаваны беларускі пашпарт. Яна пайшла ў судЦі ўсе праблемы вырашылі
Як вынікае з экспэртнага заключэньня Галоўнага юрыдычнага ўпраўленьня Вярхоўнай Рады Ўкраіны, апублікаваным на афіцыйным сайце, у новым законапраекце перад галасаваньнем у сэсійнай зале ўсё яшчэ заставаліся пэўныя няўзгодненасьці, якія могуць прывесьці да рознага тлумачэньня нормаў закону.
У прыватнасьці, дэпутаты прапанавалі норму аб магчымасьці прадоўжыць дазвол на часовае знаходжаньне ва Ўкраіне для іншаземцаў, у якіх скончыўся тэрмін дзеяньня пашпартнага дакумэнту, пры ўмове, што яны ў пэрыяд ваеннага становішча аказвалі «стралецкую, тактычную, радыётэхнічную, выбухатэхнічную, мэдычную і іншую дапамогу вайсковым падразьдзелам».
Юрысты зьвярнулі ўвагу, што зьвязанае заканадаўства Ўкраіны не прадугледжвае пэўных відаў дапамогі. Апроч таго, дэпутаты таксама не ўдакладнілі статусу такой асобы цягам 12 месяцаў з дня скасаваньня ваеннага становішча да атрыманьня часовага дазволу на знаходжаньне ва Ўкраіне.
Апроч таго, юрысты апарату Вярхоўнай Рады таксама зьвярнулі ўвагу на розныя фармулёўкі дакумэнту — вайсковага білета, які вызначае належнасьць грамадзян да Ўзброеных сіл Украіны, у прапанаваным і ўжо дзейных законах Украіны.
Пакуль закон не апублікаваны, незразумела, ці ўлічылі дэпутаты гэтыя заўвагі юрыстаў.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Марыя Гайдар атрымала ўкраінскае грамадзянства за месяц. Добраахвотнікі, якія ваююць за Ўкраіну, па-ранейшаму чакаюць