Марына Весялуха: «Быкаў — асоба, якая адыгрывае важную ролю ў фармаваньні нацыі»

«Для мяне самай значнай кнігай Васіля Быкава стала яго аўтабіяграфічная проза „Доўгая дарога дадому“. Атрымалася, што пасьля гэтай кнігі, ведаеце, як у Джэка Лёндана „Марцін Ідэн“, пасьля яе і ўсе астатнія творы сталі ўспрымацца па-рознаму. Калі раней за кадрам літаратурнага твора Быкава стаяў проста пісьменьнік у франтавой форме, то цяпер за яго вобразам пачала бачыцца сапраўдная асоба, з жыцьцёвай гісторыяй, з пачуцьцямі, перажываньнямі, з асабістымі ўспамінамі пра маленства.

Магчыма, гэтая кніга стала важнай яшчэ і таму, што, як пісаў сам Васіль Быкаў, яна прыйшла ў свой час. Я яе чытала разам зь біяграфічнай прозай Дануты Бічэль „Хадзі на мой голас“, „Разьвітаньнем з ілюзіямі“ Аляксея Карпюка і „Недасказаным“ Барыса Клейна. І вось „Доўгая дарога дадому“ дапоўніла вобраз той гарадзенскай інтэлігенцыі, якая працавала ў нашай краіне ў 70-я, калі фармавалася сучасная гарадзенская культура, як мы можам цяпер яе назваць, і ўся беларуская культура.

Яшчэ для мяне значнай кнігай стаў зборнік яго інтэрвію „Праўда як рэлігія“, выдадзены Юрасём Залоскам. Усё ж лічу, што можна назваць яго паўнавартаснай кнігай Васіля Быкава, таму што ў ім асоба суразмоўцы вельмі ярка праяўляецца. Тут бачна яго мысьленьне, бачна яго філязофія, яго погляды на жыцьцё, яго сьветаўспрыманьне. Тут інтэрвіюер хутчэй выступае ў якасьці правадніка паміж чытачом і асобай, а асоба прадстаўляецца як носьбіт пэўнай жыцьцёвай пазыцыі, філязофіі, якая адыгрывае важную ролю ў фармаваньні беларускай культуры, беларускай літаратуры і нават нацыі. Таму вось менавіта гэтыя кнігі і важныя для мяне».