Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Савецкі Ўзбэкістан у аб'ектыве фатографа зь Віцебшчыны

Фатограф Макс Пэнсон на працягу многіх гадоў рабіў унікальныя фотазамалёўкі жыцьця ва Ўзбэкістане мінулага стагодзьдзя. Сваёй камэрай ён захаваў эпоху, калі цэнтральнаазіяцкая краіна трансфармавалася ва Ўзбэцкую ССР
Паказаць яшчэ

Будаўніцтва Фэрганскага каналу, 1939 год. 270-кілямэтровы канал зьмяніў плынь ракі, накіраваўшы яе воды на абрашэньне баваўняных палёў на поўдні Узбэкістану. Будаўніцтва каналаў зьмяніла рэчышча рэкаў і пазьней прывяло да катастрафічных наступстваў для Аральскага мора.
1

Будаўніцтва Фэрганскага каналу, 1939 год. 270-кілямэтровы канал зьмяніў плынь ракі, накіраваўшы яе воды на абрашэньне баваўняных палёў на поўдні Узбэкістану. Будаўніцтва каналаў зьмяніла рэчышча рэкаў і пазьней прывяло да катастрафічных наступстваў для Аральскага мора.

Пратэст рабочых ва ўнутраным двары тэкстыльнай фабрыкі ў Ташкенце. Фатограф Макс Пэнсон "дакумэнтаваў" жыцьцё ў Савецкім Узбэкістане ў пэрыяд з 1925 па 1949 год.
2

Пратэст рабочых ва ўнутраным двары тэкстыльнай фабрыкі ў Ташкенце. Фатограф Макс Пэнсон "дакумэнтаваў" жыцьцё ў Савецкім Узбэкістане ў пэрыяд з 1925 па 1949 год.

Аўтапартрэт Пэнсона. Фатограф нарадзіўся ў 1893 годзе ў Вяліжы, у тагачаснай Віцебскай губэрні. Пасьля пачатку Першай сусьветнай вайны ён зьбег ад антысэміцкіх выступаў у Азію. Пазьней гэтая тэрыторыя стане Узбэцкай ССР.
3

Аўтапартрэт Пэнсона. Фатограф нарадзіўся ў 1893 годзе ў Вяліжы, у тагачаснай Віцебскай губэрні. Пасьля пачатку Першай сусьветнай вайны ён зьбег ад антысэміцкіх выступаў у Азію. Пазьней гэтая тэрыторыя стане Узбэцкай ССР.

Дзяўчыны ў ташкенцкай школе. Пэнсон пачаў новае жыцьцё ў Цэнтральнай Азіі - ён уладкаваўся на працу настаўнікам маляваньня.
4

Дзяўчыны ў ташкенцкай школе. Пэнсон пачаў новае жыцьцё ў Цэнтральнай Азіі - ён уладкаваўся на працу настаўнікам маляваньня.

На адным з раньніх фатаздымкаў Пэнсона - бягун побач з жанчынамі. Атрымаўшы фотаапарат як ўзнагароду за посьпехі ў выкладаньні, малады імігрант захапіўся фатаграфіяй.
5

На адным з раньніх фатаздымкаў Пэнсона - бягун побач з жанчынамі. Атрымаўшы фотаапарат як ўзнагароду за посьпехі ў выкладаньні, малады імігрант захапіўся фатаграфіяй.

Жанчына ў вопратцы, упрыгожанай традыцыйнай узбэцкай вышыўкай. Пэнсон здымаў і для савецкай газэты "Правда Востока". Ён здымаў як савецкія прапагандысцкія вобразы, так і паўсядзённае жыцьцё цяперашняга Узбэкістана.
6

Жанчына ў вопратцы, упрыгожанай традыцыйнай узбэцкай вышыўкай. Пэнсон здымаў і для савецкай газэты "Правда Востока". Ён здымаў як савецкія прапагандысцкія вобразы, так і паўсядзённае жыцьцё цяперашняга Узбэкістана.

Чыгуначнік на рэйках. Паводле аповедаў, Пэнсон у дзень выкарыстоўваў адну катушку фотастужкі
7

Чыгуначнік на рэйках. Паводле аповедаў, Пэнсон у дзень выкарыстоўваў адну катушку фотастужкі

Два пажылыя габрэі ў Бухары. Большая частка работ Пэнсона зьнятая на 35-мм рулонную фотастужку, хоць некаторыя фатаграфіі - як гэтая - былі зьнятыя на шырокафарматныя касэты.
8

Два пажылыя габрэі ў Бухары. Большая частка работ Пэнсона зьнятая на 35-мм рулонную фотастужку, хоць некаторыя фатаграфіі - як гэтая - былі зьнятыя на шырокафарматныя касэты.

Расейскі выкладчык навучае узбэцкіх студэнтаў. Савецкая ўлады ва Ўзбэкістане душылі іслам і прапагандавалі "ліквідацыю непісьменнасьці".
9

Расейскі выкладчык навучае узбэцкіх студэнтаў. Савецкая ўлады ва Ўзбэкістане душылі іслам і прапагандавалі "ліквідацыю непісьменнасьці".

Жанчыны ў бурцы у Ташкенце. Па меры ўмацаваньня савецкай улады ва Узбэкістане жанчын з закрытымі тварамі на вуліцах станавілася ўсё менш.
10

Жанчыны ў бурцы у Ташкенце. Па меры ўмацаваньня савецкай улады ва Узбэкістане жанчын з закрытымі тварамі на вуліцах станавілася ўсё менш.

Дзяўчына ў цюбецейцы чытае збор твораў Уладзіміра Леніна.
11

Дзяўчына ў цюбецейцы чытае збор твораў Уладзіміра Леніна.

Хлопчык са шчанюкамі ў калгасе.
12

Хлопчык са шчанюкамі ў калгасе.

Здымак пад назвай "У шпіталі". Мэдсястра палівае са шланга пацыента.
13

Здымак пад назвай "У шпіталі". Мэдсястра палівае са шланга пацыента.

Клоўн пазіруе перад аб'ектывам Пэнсона
14

Клоўн пазіруе перад аб'ектывам Пэнсона

Парад у цэнтры Ташкента
15

Парад у цэнтры Ташкента

Бавоўна
16

Бавоўна

Зборшчык на гары бавоўны.
17

Зборшчык на гары бавоўны.

Канатаходзец і гледачы, 1940 год.
18

Канатаходзец і гледачы, 1940 год.

Маладыя спартоўцы, 1946 год. Падчас Другой сусьветнай вайны дэмаграфічная сытуацыя ва Ўзбэкістане рэзка зьмяніліся: тады з цэнтральнай часткі ССР эвакуіраваліся прадпрыемствы цяжкай прамысловасьці, а ў рэгіён звозілі рабочую сілу - у асноўным этнічных расейцаў і ўкраінцаў.
19

Маладыя спартоўцы, 1946 год. Падчас Другой сусьветнай вайны дэмаграфічная сытуацыя ва Ўзбэкістане рэзка зьмяніліся: тады з цэнтральнай часткі ССР эвакуіраваліся прадпрыемствы цяжкай прамысловасьці, а ў рэгіён звозілі рабочую сілу - у асноўным этнічных расейцаў і ўкраінцаў.

Акрабатычны трук.
20

Акрабатычны трук.

Дзіцячы садок, пачатак 1940-ых.
21

Дзіцячы садок, пачатак 1940-ых.

Тамара-Ханум, узбэцкая танцорка армянскага паходжаньня. Яна стала першай ва Ўзбекістане жанчынай, якая выступіла з адкрытым тварам, без накідкі.
22

Тамара-Ханум, узбэцкая танцорка армянскага паходжаньня. Яна стала першай ва Ўзбекістане жанчынай, якая выступіла з адкрытым тварам, без накідкі.

Піянэр трубіць марш.
23

Піянэр трубіць марш.

Гімнастка пазіруе ля Камсамольскага возера ў Ташкенце. Да канца вайны антысэмітызм, праз які Пэнсон пакінуў радзіму, пачаў распаўсюджвацца і ва Узбэцкай ССР.
24

Гімнастка пазіруе ля Камсамольскага возера ў Ташкенце. Да канца вайны антысэмітызм, праз які Пэнсон пакінуў радзіму, пачаў распаўсюджвацца і ва Узбэцкай ССР.

Партрэт Сталіна ў калгасе. У 1948 годзе, калі ўзмацніліся антыгабрэйскія чысткі, Пэнсона звольнілі з "Правды Востока".
25

Партрэт Сталіна ў калгасе. У 1948 годзе, калі ўзмацніліся антыгабрэйскія чысткі, Пэнсона звольнілі з "Правды Востока".

Макс Пэнсон застаўся без працы, яго становішча пагаршалася. Фатограф скончыў жыцьцё самагубствам у 1959 годзе.
26

Макс Пэнсон застаўся без працы, яго становішча пагаршалася. Фатограф скончыў жыцьцё самагубствам у 1959 годзе.

Дзяўчыны на парадзе. Нягледзячы на унікальнасьць сваёй працы і талент, уклад Пэнсона ў гісторыю фатаграфіі шырока не прызнаны.
27

Дзяўчыны на парадзе. Нягледзячы на унікальнасьць сваёй працы і талент, уклад Пэнсона ў гісторыю фатаграфіі шырока не прызнаны.

Прамяні сонечнага сьвятла ў зале Вярхоўнага Савета ў Ташкенце. У 1998 годзе газэта The New York Times апублікавала матэрыял пра фатографа Пэнсона паводле расповеду чальцоў яго сям'і, якія захоўваюць вялікі архіў здымкаў у Ташкенце. «Урад Узбэкістана не зацікаўлены ў тым, каб прасоўваць яго, таму што ён не быў узбэкам. Амбасада Расеі паведаміла нам, што яны не акажуць падтрымку, таму што ён ня быў расейцам, а ізраільцяне сказалі нам, што ім гэта нецікава, таму што ён не засяроджваўся на габрэйскіх тэмах", - распавёў зяць фатограф журналістам.
28

Прамяні сонечнага сьвятла ў зале Вярхоўнага Савета ў Ташкенце. У 1998 годзе газэта The New York Times апублікавала матэрыял пра фатографа Пэнсона паводле расповеду чальцоў яго сям'і, якія захоўваюць вялікі архіў здымкаў у Ташкенце.

«Урад Узбэкістана не зацікаўлены ў тым, каб прасоўваць яго, таму што ён не быў узбэкам. Амбасада Расеі паведаміла нам, што яны не акажуць падтрымку, таму што ён ня быў расейцам, а ізраільцяне сказалі нам, што ім гэта нецікава, таму што ён не засяроджваўся на габрэйскіх тэмах", - распавёў зяць фатограф журналістам.

XS
SM
MD
LG