Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Канец лібэралізацыі», — беларускія праваабаронцы аб прычынах рэпрэсіяў


Пасьля некалькіх гадоў так званай лібэралізацыі, калі па адміністрацыйных справах правапарушальнікаў толькі штрафавалі, суды зноў пачалі саджаць на суткі.

У Маладзечне і Воршы лідэры апазыцыі Анатоль Лябедзька, Віталь Рымашэўскі, Юрась Губарэвіч, Павал Севярынец арыштаваныя на 15 сутак. Зноў пачаліся прэвэнтыўныя затрыманьні моладзі, якая накіроўвалася на санкцыянаваную ўладай акцыю. Людзей у Менску зьбівалі і хапалі пасьля дазволенага маршу ў грамадзкім транспарце. Удзельнікаў мірных акцыяў пратэсту, «Маршаў недармаедаў» у Гомелі, Берасьці, Горадні, Воршы, Магілёве, Рагачове выклікаюць у суды і таксама саджаюць на суткі.

Чаму зноў узьнялася хваля затрыманьняў з выкарыстаньнем сілы, арыштаў і рэпрэсіяў? Чаму ў судах зноў сьведчаць АМАПаўцы, якія самі і затрымлівалі людзей?

Свабода паразмаўляла зь беларускімі праваабаронцамі.

«Мы ня тое што расслабіліся — абнадзеіліся, што масавых затрыманьняў, рэпрэсіяў даўно ўжо не было»

Тацяна Равяка, архіўнае фота
Тацяна Равяка, архіўнае фота

Тацяна Равяка, дырэктарка Дому правоў чалавека ў Вільні:

«Ёсьць шмат вэрсіяў, чаму гэтай вясной так узмацніліся рэпрэсіі супраць людзей, што выходзяць на акцыі. Гэта і ціск Расеі, расейскі сьлед. І тое, што псыхалягічна ня вытрымалі пасьля доўгага чаканьня лібэралізацыі. Магчыма, паўплывала і тое, што ў гэтыя пратэстныя працэсы шырока былі ўцягнутыя новыя сацыяльныя групы, простыя людзі. Відаць, гэта ўсё адно на адно наклалася.

Можа, і тое, што Захад, Эўразьвяз, Міжнародны валютны фонд не сьпяшаліся выдаць адразу пасьля адмены санкцыяў крэдыты Беларусі, на якія кіраўніцтва разьлічвала — не ацанілі адпаведным чынам заяўленыя памкненьні, што тут будзе ўсталёўвацца дэмакратыя. Можа, і ў гэтым расчараваньне, што адсутнасьць брутальных рэпрэсіяў не акупілася ў грашовым эквіваленце.

Тут можа быць вельмі шмат самых розных кампанэнтаў, якія сышліся і выклікалі такую хвалю рэпрэсіяў. Гэта вельмі трывожыць, таму што на працягу гэтага месяца ўсё ішло па нарастаючай. А наперадзе мы яшчэ чакаем Дзень Волі. І калі рэпрэсіі будуць нарастаць у такой жа прагрэсіі, гэта можа выклікаць вельмі сурʼёзны канфлікт грамадзтва зь дзяржавай.

Шчыра кажучы, мы апошнім часам ня тое што расслабіліся — абнадзеіліся, што масавых затрыманьняў, рэпрэсіяў даўно ўжо не было. А калі абнадзеісься — вельмі цяжка з гэтай надзеяй разьвітвацца».

«Ва ўлады проста здалі нэрвы»

Уладзімер Лабковіч
Уладзімер Лабковіч

Уладзімер Лабковіч, праваабаронца цэнтру «Вясна»:

Я думаю, што ва ўлады проста здалі нэрвы, таму яна пачала рабіць памылку за памылкай і паставіла пад пагрозу ўсе свае дасягненьні на зьнешнепалітычнай арэне. Яны зноў перайшлі да адзінай практыкі, якую яны ўмеюць рабіць — практыкі здушэньня ўнутранага пратэсту шляхам рэпрэсіяў. Улады сёньня не кіруюцца рацыянальнымі рэчамі. Нават на фоне таго, што ў гэтыя дні ў краіне былі замежныя ўплывовыя госьці, якія сустракаліся з Лукашэнкам, у Беларусі адбываліся суды, цалкам сфальшаваныя і рэпрэсійныя па сваёй сутнасьці.

Таму мы проста назіраем эмацыйную рэакцыю на тое, што ўлада фактычна цалкам страціла падтрымку народу, прымаючы абсалютна бяздарныя рашэньні ў сацыяльнай сфэры. Гэта выклікала ў тым ліку і сацыяльнае незадавальненьне грамадзтва, і палітычны пратэст. І адзінае, чым улада змагла на гэта адказаць і што яна добра ўмее рабіць — пачаць саджаць людзей у турмы.

Без сыстэмных зьменаў немагчыма казаць пра лібэралізацыю, пра сапраўдныя перамены ў грамадзтве ў рэчышчы асноўных грамадзка-палітычных правоў

Калі параўноўваць сёньняшнія падзеі з тым, што было раней, магу паўтарыць тое, пра што раней казалі праваабаронцы: без сыстэмных зьменаў немагчыма казаць пра лібэралізацыю, пра сапраўдныя перамены ў грамадзтве ў рэчышчы асноўных грамадзка-палітычных правоў. І таму ўлада фактычна за адзін дзень вярнула ўсе свае старыя практыкі, зьвязаныя з рэпрэсіямі. Мы маем абсалютна беспакараных супрацоўнікаў сілавых структур, якія перакананыя, што за свае, у тым ліку і злачынныя, дзеяньні яны ня будуць несьці ніякай адказнасьці. Мы маем абсалютна падпарадкаваную ўладзе судовую сыстэму, якая ўсё гэта прыкрывае. І сёньня мы маем больш за сотню арыштаваных людзей па ўсёй краіне.

А калі Дзень Волі будзе яшчэ больш масавы, улада можа дзейнічаць яшчэ больш брутальна і ўжыць сілу.

«Для ўлады нармальны стан — рэжым запалохваньня, рэжым душэньня народу»

Раіса Міхайлоўская
Раіса Міхайлоўская

Раіса Міхайлоўская, кіраўніца Беларускага дакумэнтацыйнага цэнтру:

«Для нашай улады, я лічу, дзіўным быў той пэрыяд зацішша, што мы назіралі пэўны час, калі людзей не саджалі на суткі, а толькі штрафавалі за масавыя акцыі. Я лічу, што для іх гэта нармальны стан — рэжым запалохваньня, рэжым душэньня народу з мэтай незаконнага ўтрыманьня ўлады.

А што да прэвэнтыўных затрыманьняў, такое мы назіралі і ў 2006 годзе падчас прэзыдэнцкіх выбараў, і ў 2010 годзе — то бок для нас гэта не навіна. Выйшла моладзь палітычна не заангажаваная — трэба было іх неяк прыціснуць, заглушыць хвалю пратэсту. Таму зараз мы назіраем такое „бязьмежжа“, нягледзячы на запэўніваньне ўладаў, што яны прытрымліваюцца палітыкі лібэралізацыі.

І мэтады ўсё тыя ж — прыцягненьне ў якасьці сьведак АМАПаўцаў, якія затрымлівалі людзей. Гэта адзіная магчымасьць атрымаць „доказы“ ў судзе. Таму што нармальныя, сумленныя людзі ілжэсьведчыць ня будуць. І пасьля 19 сьнежня 2010 году на суды хадзілі натоўпы АМАПаўцаў з гематомамі на азадках і сьведчылі, што супраць іх сваволіў натоўп. І цяпер усё паўтараецца, усё тое ж самае. Але вось тое, што сталі даваць здачы АМАПаўцам (у СМІ было фота зь сіняком на твары міліцыянта) — гэта ўжо знак часу. Знак таго, што некалі яны атрымаюць за свае свавольствы».

Глядзець камэнтары (12)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG