Лінкі ўнівэрсальнага доступу

10 культавых савецкіх месцаў, якія засталіся ў Менску

абноўлена

Радыё Свабода склала сьпіс прыкметных сталічных месцаў, якія засталіся з савецкіх часоў. І папрасіла культуроляга Сяргея Харэўскага распавесьці, што ў іх засталося савецкага.

Пасьля розгаласу ў СМІ цукерню «Лакомка», якая працуе ў Менску з 1952 году, вырашылі быццам бы пакінуць. Улады заявілі, што абмяжуюцца рамонтам. Радыё Свабода склала сьпіс прыкметных сталічных месцаў, якія засталіся з савецкіх часоў. І папрасіла культуроляга Сяргея Харэўскага распавесьці, што ў іх засталося савецкага.

«Лакомка»

«Лакомка», зь якой уласна і пачаўся ўвесь сыр-бор, адкрылася на галоўным сталічным праспэкце ў 1952 годзе. Спачатку гэта была проста кандытарская крама № 19, а ўсім вядомая цяпер назва зьявілася пазьней. Інтэр’ер кандытэрыі быў па-савецкаму яскравым — вялізныя і цяжкія лямпы, ляпніна, росьпісы на сьценах. У 1960-я крама стала ўлюбёным месцам менскіх стылягаў. Нямала гэтаму паспрыяла і тое, што тут ці не ўпершыню ў СССР сталі падаваць разьліўную каву. Паэт і палітык Уладзімер Някляеў апавёў нам, што «Лакомка», як і шэраг іншых месцаў «менскага брадвэю», адыграла значную ролю ў ягоным жыцьці:

«Каб не было той жа „Лакомкі“, тых размоў, тых людзей, што там зьбіраліся, я мог бы быць у зусім іншым асяродку. Я ніколі не займаўся б тым, чым зараз займаюся, ня быў бы па гэты бок, які супраць».

Унівэрсам «Цэнтральны»

Хадзілі чуткі, што й «Цэнтральны» меліся зачыніць яшчэ летась. Месца з самым танным півам у цэнтры гораду і самымі смачнымі слойкамі са шпінатам перажыло ўжо не адну перапляніроўку. Нязьменнымі засталіся хіба толькі сьцены з савецкімі пано, якім так зьдзіўляюцца замежнікі.

Цэнтральная кнігарня

Менскія кнігарні былі асаблівым месцам, а працаваць там лічылася прэстыжным. Кнігі былі ў дэфіцыце, і сталыя пакупнікі задобрывалі прадавачак цукеркамі, усіх ведалі асабіста. Толькі ў такім выпадку можна было разьлічваць, што для вас прытрымаюць кнігу ці падпіску. Міма Цэнтральнай кнігарні, як узгадваюць пісьменьнікі, ніхто не праходзіў, каб не зайсьці й не паглядзець на новыя кнігі.

Недалёка ад кнігарні, як і раней, — крама «Падпісныя выданьні». Цяжка ўявіць, што тут выстройваліся чэргі яшчэ з ночы, каб падпісацца на чарговы шматтамовік.

Сярод іншых кнігарняў, што дажылі да нашага часу, — «Сьветач», «Глобус», «Акадэмкніга» й букініст «Вянок».

Цырульня «Чарадзей»

Гэтая цырульня ў цэнтры Менску пачала працаваць яшчэ ў 1951 годзе. Наведнікаў, якія чакалі сваёй чаргі, бавіла вавёрка ў коле. Сур’ёзная перабудова адбылася тут перад Алімпіядай-1980 у Маскве, пераабсталяваньнем займаліся спэцыялісты зь Нямеччыны. Тады «Цырульню № 1» і перайменавалі ў звыклы сёньня «Чарадзей».

Сярод старых цырульняў можна яшчэ адзначыць «Кумір» на рагу вуліц Чырвонаармейскай і Першамайскай ды «Яся і Яніну» на вуліцы Казлова. Апошняя хоць і страціла колішні лоск, тым ня менш існуе на сваім месцы й памятае лепшыя часы пачатку 1980-х.

Кавярня «Бярозка»

Кавярня месьціцца ў яшчэ даваенным будынку на былой Круглай плошчы. У некаторых крыніцах згадваецца, што яна пачала працу яшчэ ў 1939 годзе. У кожным разе, гэта адна з найстарэйшых менскіх кавярняў.

Папулярная яна была найперш у літаратурных колах. Побач месьцілася рэдакцыя «ЛіМа», у малым памяшканьні не было дзе прымаць аўтараў, а таму журналісты й рэдактары ішлі абмяркоўваць творы ў «Бярозку».

Крама «Каравай»

Старыя менчукі памятаюць яе яшчэ звычайнай хлебнай крамай. Супрацоўнікі «ЛіМа» бегалі зь «Бярозкі» сюды праз дарогу па сьвежую выпечку і каву, якую ў «Караваі» падаюць і сёньня, пасьля рэканструкцыі.

Крама «Акіян»

На рагу вуліцы Казлова і праспэкта Незалежнасьці — старая рыбная крама «Акіян», аздобленая ўнутры мэталічнай «луской». У адрозьненьне ад крамы «Рыба» на вуліцы Карла Маркса, «Акіян» перажыў усе зьмены рэжымаў і дагэтуль спэцыялізуецца на рыбе.

Ня выжыў, аднак, рыбны рэстаран «Брыгантына», што стаяў побач з «Акіянам».

Крама «Лянок»

Калісьці «Лянок» быў тыповай крамай, дзе менчукі набывалі тканіну. Зь цягам часу шыць сабе адзежу людзі сталі ўсё менш, а таму «Лянок» перапрафіляваўся пад краму, дзе тканіну па-ранейшаму прадаюць, але найбольш прапануюць сувэніры, вырабы зь лёну і саломкі.

Крама «Прырода»

Яшчэ адна культавая крама, да якой доўгі час ставіліся як да маленькага заапарку. Сюды прыходзілі ня толькі каб набыць корм, ачышчальнікі й фільтры для акварыюмаў, але й проста паглядзець на хамякоў, папугаяў і рыбак.

За савецкім часам гэта была адзіная крама ў Беларусі, дзе можна было купіць жывы корм для рыб — чарвякоў, матылёў ці карэтру.

Крама «1000 дробязяў»

Амаль побач з «Прыродай» — яшчэ адзін помнік савецкага гандлю, крама «1000 дробязяў». Няясна, ці пратрымаецца яна доўга, бо вядомую краму на Юбілейнай плошчы «Тэхніка ў быце», якая працавала паўстагодзьдзя, вось ужо колькі год як замяніла мэблевая крама. А па драты, пруткі, лямпачкі й батарэйкі ўжо даводзіцца хадзіць у гіпэрмаркеты.

Харэўскі: Гэта не дэсаветызацыя, а захоп нашай спадчыны

Пад «дэсаветызацыю» ўжо трапілі шмат якія культавыя месцы Менску. Зьніклі бары «Пінгвін», «Паляўнічы», «Патсдам», малочны бар.

Сяргей Харэўскі
Сяргей Харэўскі

— Гэта не дэсаветызацыя, а захоп нашай агульнай маёмасьці, страта нашага агульнага здабытку, — сказаў Свабодзе культуроляг Сяргей Харэўскі. — Прадаюцца патаемна, незразумела каму, ніхто нас ня ставіць у вядомасьць, калі гэта адбываецца. Мы ня чуем ні пра тэндэры, ні пра конкурсы.

У гэтых месцах я ня бачу ніякай савецкасьці. Савецкасьць я бачу ў помніках Леніну, Калініну, сярпах і молатах, у нашым гербе. А што савецкага ў краме «Рыба», дзе на сьценах у 1940-я былі намаляваны рыбы? Ці ў малочным бары, дзе былі прыгожыя, зробленыя зь медзі, галовы кароў?

Уладзіслаў Сыракомля яшчэ ў 1858 годзе пісаў, што ў Менску, нібы наўмысна, сьціраюцца ўсе рысы мінулага. І Менск неяк фатальна ня цэніць сваю гісторыю. У нашым выпадку не спрацоўвае тэма, што прыехалі зь вёскі й нічога ня цэняць. Няпраўда, у Менску за 70 гадоў нарадзіліся тры пакаленьні. Ужо так робяць менчукі, як на прыкладзе кавярні «Стары Менск», якая так палюбілася гараджанам. Сам зрабіў і сам перарабіў.

Хацелася б, каб гэтыя знакі неяк заставаліся. Стратэгічна мы будуем капіталізм, і нікуды ад гэтага мы не падзенемся. Многім уласьнікам найперш трэба грошы, а не атмасфэрнасьць. Але хацелася б, каб, наколькі магчыма, гэта рабілася справядліва. Каб мелі права голасу жыхары дома, каб зь імі абмяркоўвалі зьмены.

Глядзець камэнтары (2)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG