На пляцоўцы адразу бачу нядаўна ўзьведзены першы будынак будучай Менскай духоўнай акадэміі. Цяпер будаўнікі забіваюць палі пад корпус, які паўстане побач з муляжом дому №27 па вуліцы Гандлёвай, закладзенага ў 19-м стагодзьдзі й зьнесенага летась, нягледзячы на пратэсты грамадзкасьці.
Я спускаюся ў глыбокі катлаван, дзе працуюць археолягі Інстытуту гісторыі Юры Заяц і Андрэй Вайцяховіч. Усе працы яны праводзяць пераважна ў абедзенны перапынак, бо астатнім часам вельмі гучна працуюць будаўнічыя машыны. Андрэй Вайцяховіч паказвае мне сёньняшнія знаходкі – усе яны, збольшага, 17-га стагодзьдзя.
(Вайцяховіч: ) “Часам зачысткі было знойдзена шмат костак жывёл і фрагмэнты керамікі – ручка ад гаршчка, пакрытага зялёнай палівай, фрагмэнт пячной кафлі з арнамэнтам…”
Нядаўна тут былі знойдзены й чалавечыя пахаваньні канца 18-га – пачатку 19-га стагодзьдзя, – працягвае археоляг Юры Заяц.
(Заяц: ) “Усе гэтыя косткі – як нам казалі – будуць перазахаваны ў адпаведнасьці з хрысьціянскім абрадам на могілках Жыровіцкага манастыра”.
Стоячы блізу рэштак падмурку дому №27 па вуліцы Гандлёвай, я гутару са спадаром Зайцам пра тое, што цяпер археолягі толькі праводзяць нагляд за хадой будаўнічых работ, а трэба ж было правесьці археалягічныя раскопкі перад будаўніцтвам.
(Заяц: ) “Закон аб ахове помнікаў практычна не працуе. Участак адвялі. Тут не спрацавалі органы аховы. Магчыма, калі б таму самаму заказчыку сказалі, што спачатку тут некалькі гадоў будуць корпацца археолягі, і толькі потым пачнецца будаўніцтва, то можа, ён папрасіў бы іншы ўчастак”.
Тым ня менш, у 2004–2005 гадах на замову Менскай Эпархіі тут часткова праводзіла археалягічныя досьледы прадпрыемства “Менскрэстаўрацыя”, і ладзіў іх вядомы беларускі археоляг Пётар Русаў.
Далей сытуацыю тлумачыць супрацоўнік Інстытуту гісторыі Акадэміі навук РБ археоляг Сяргей Тарасаў.
(Тарасаў: ) “Мусілі заключаць дамовы на працяг такіх дасьледаваньняў на гэты год. Але Пятру Аляксандравічу адмовілі ў выдачы такога дазволу, і фактычна ад пачатку будаўнічых работ ніякага археалягічнага нагляду там не вялося. Культурны слой, які дасягае месцамі 5-ці й болей мэтраў, папросту вывозіўся на сьметнік. Натуральна, – з тымі артэфактамі, якія там захоўваліся. У ліку іх былі й драўляныя канструкцыі 17–18 стагодзьдзя. Са сьведчаньня вядомага археоляга Георгія Штыхава, там ёсьць матэрыялы нават 12 і 13 стагодзьдзя”.
Сам жа ўдзельнік раскопак, археоляг Пётар Русаў цьвердзіць, што сёлета да канца ліпеня археалягічныя дасьледаваньні на гэтым месцы ўвогуле не вяліся.
(Русаў: ) “У мяне знаходак было летась паўтары тысячы. А пазалетась – чатыры з паловай тысячы. Замест таго, каб даць грошы, каб зладаваць сховішчы для знаходак, як гэта робіцца ва ўсім сьвеце, фактычна сарваліся ўсе археалягічныя дасьледаваньні на гэты год у Менску”.
Першы ўзьведзены будынак Менскай духоўнай акадэміі - муляж дому №27 па вуліцы Гандлёвай
Плян пабудовы Духоўна-асьветніцкага цэнтру
Катлаван побач з домам №27 па вуліцы Гандлёвай, адкуль быў вывезены на сьметнік “культурны слой”
Археоляг Андрэй Вайцяховіч за работай
Рэшткі старажытных падмуркаў па вуліцы Гандлёвай
Знойдзеная сёньня сківіца жывёліны
Я спускаюся ў глыбокі катлаван, дзе працуюць археолягі Інстытуту гісторыі Юры Заяц і Андрэй Вайцяховіч. Усе працы яны праводзяць пераважна ў абедзенны перапынак, бо астатнім часам вельмі гучна працуюць будаўнічыя машыны. Андрэй Вайцяховіч паказвае мне сёньняшнія знаходкі – усе яны, збольшага, 17-га стагодзьдзя.
(Вайцяховіч: ) “Часам зачысткі было знойдзена шмат костак жывёл і фрагмэнты керамікі – ручка ад гаршчка, пакрытага зялёнай палівай, фрагмэнт пячной кафлі з арнамэнтам…”
Нядаўна тут былі знойдзены й чалавечыя пахаваньні канца 18-га – пачатку 19-га стагодзьдзя, – працягвае археоляг Юры Заяц.
(Заяц: ) “Усе гэтыя косткі – як нам казалі – будуць перазахаваны ў адпаведнасьці з хрысьціянскім абрадам на могілках Жыровіцкага манастыра”.
Стоячы блізу рэштак падмурку дому №27 па вуліцы Гандлёвай, я гутару са спадаром Зайцам пра тое, што цяпер археолягі толькі праводзяць нагляд за хадой будаўнічых работ, а трэба ж было правесьці археалягічныя раскопкі перад будаўніцтвам.
(Заяц: ) “Закон аб ахове помнікаў практычна не працуе. Участак адвялі. Тут не спрацавалі органы аховы. Магчыма, калі б таму самаму заказчыку сказалі, што спачатку тут некалькі гадоў будуць корпацца археолягі, і толькі потым пачнецца будаўніцтва, то можа, ён папрасіў бы іншы ўчастак”.
Тым ня менш, у 2004–2005 гадах на замову Менскай Эпархіі тут часткова праводзіла археалягічныя досьледы прадпрыемства “Менскрэстаўрацыя”, і ладзіў іх вядомы беларускі археоляг Пётар Русаў.
Далей сытуацыю тлумачыць супрацоўнік Інстытуту гісторыі Акадэміі навук РБ археоляг Сяргей Тарасаў.
(Тарасаў: ) “Мусілі заключаць дамовы на працяг такіх дасьледаваньняў на гэты год. Але Пятру Аляксандравічу адмовілі ў выдачы такога дазволу, і фактычна ад пачатку будаўнічых работ ніякага археалягічнага нагляду там не вялося. Культурны слой, які дасягае месцамі 5-ці й болей мэтраў, папросту вывозіўся на сьметнік. Натуральна, – з тымі артэфактамі, якія там захоўваліся. У ліку іх былі й драўляныя канструкцыі 17–18 стагодзьдзя. Са сьведчаньня вядомага археоляга Георгія Штыхава, там ёсьць матэрыялы нават 12 і 13 стагодзьдзя”.
Сам жа ўдзельнік раскопак, археоляг Пётар Русаў цьвердзіць, што сёлета да канца ліпеня археалягічныя дасьледаваньні на гэтым месцы ўвогуле не вяліся.
(Русаў: ) “У мяне знаходак было летась паўтары тысячы. А пазалетась – чатыры з паловай тысячы. Замест таго, каб даць грошы, каб зладаваць сховішчы для знаходак, як гэта робіцца ва ўсім сьвеце, фактычна сарваліся ўсе археалягічныя дасьледаваньні на гэты год у Менску”.
Першы ўзьведзены будынак Менскай духоўнай акадэміі - муляж дому №27 па вуліцы Гандлёвай
Плян пабудовы Духоўна-асьветніцкага цэнтру
Катлаван побач з домам №27 па вуліцы Гандлёвай, адкуль быў вывезены на сьметнік “культурны слой”
Археоляг Андрэй Вайцяховіч за работай
Рэшткі старажытных падмуркаў па вуліцы Гандлёвай
Знойдзеная сёньня сківіца жывёліны