Паўтара гады абмежаваньня волі на гэтак званай “хіміі” Андрэй Клімаў
атрымаў за арганізацыю 25 сакавіка 2005 году масавай акцыі пад лёзунгамі адстаўкі Аляксандра Лукашэнкі. Цяпер ён адбывае пакараньне ў вёсцы Баршчоўка Рэчыцкага раёну. Перад гэтым былы бізнэсовец і вядомы палітык
больш за чатыры гады знаходзіўся за кратамі паводле абвінавачаньня ў незаконнай прадпрымальніцкай дзейнасьці. У 1996 годзе Андрэй Клімаў быў дэпутатам Вярхоўнага Савету 13-га скліканьня, актыўна выступаў за імпічмэнт Аляксандру Лукашэнку.
Адзін дзень у сям’і Андрэя Клімава правёў Алесь Дашчынскі.
Клімавы жывуць у Менску ў звычайнай панэльнай высотцы. Мне пашчасьціла: калі я завітаў да іх у госьці, гаспадар быў дома. Свой трэці кароткі адпачынак палітвязень атрымаў з дапамогай нямецкага амбасадара Марціна Гекера, якому спадар Клімаў даслаў ліст пра парушэньне сваіх правоў.
(Клімаў: ) “У якасьці адказу ён зрабіў запыт у Міністэрства замежных спраў, каб мне далі адпачынак. Я атрымаў адпачынак – дзеля таго, каб сустрэцца тут з амбасадарам Нямеччыны. Сустрэўшыся зь ім у рэзыдэнцыі, я, натуральна, распавёў, што насамрэч адбываецца ў Беларусі, без дыпляматычнага глямуру”.
Дома спадар Клімаў нарэшце мае мажлівасьць засесьці за кампутар у сваім працоўным кабінэце. Ён піша новую кнігу, якая, магчыма, будзе называцца “Баршчоўскі летуценьнік”. У кватэры засталося ўсяго некалькі асобнікаў ужо выдадзеных кніг. Яны з аўтогарафам, і таксама хутка разыдуцца. Дарэчы, на палічцы ў кабінэце Андрэя жонка, Тацяна Леановіч, стварыла юрыдычную бібліятэчку.
(Тацяна: ) “Я пачала займацца правазнаўствам. Цяпер вучуся ў Беларускім інстытуце правазнаўства. І гэта мая вучэбная літаратура. ”Крымінальна-выканаўчы кодэкс” – любімая (сьмяецца) кніжка. Па гэтай кніжцы я магу пісаць заўвагі наконт незаконных дзеяньняў адміністрацыі той установы, дзе ўтрымліваюць Андрэя”.
(Карэспандэнт: ) “І вы мяркуеце зьвязаць жыцьцё з гэтай прафэсіяй?”
(Тацяна: ) “Спадзяюся, што не. Толькі для сямейнага спажываньня. І калі сяброўкі папросяць якой кансультацыі”.
(Карэспандэнт: ) “Тацяна, дзе Вы цяпер працуеце?
(Тацяна: ) “Увогуле не працую. Але ж я працавала – інжэнэрам мікраэлектронікі, потым у фірме эканамістам і выконвала абавязкі дырэктара банку. Затым была на ўліку на біржы беспрацоўных. Там прапаноўвалі нейкія вакансіі, але ж яны мне не падышлі. А цяпер я кінула шукаць працу, і так вось цяляпаюся”.
У вітальні – вялікі фотапартрэт Андрэя Клімава. Тацяна пакінула яго на ўспамін пра сваю паездку ў ЗША ў 2001 годзе разам зь Людмілай Карпенкай, Ірынай Красоўскай і Сьвятланай Завадзкай.
(Тацяна: ) “Мы з гэтымі партрэтамі стаялі ля будынку Кангрэсу й давалі брыфінг журналістам, тэлебачаньню. Распавядалі пра сытуацыю ў Беларусі на той час і пра лёс нашых мужоў – рэпрэсаваных і скрадзеных “эскадронамі сьмерці”.
(Карэспандэнт: ) “А праблемы з правозам партрэтаў узьнікалі?”
(Тацяна: ) “Мы іх скампанавалі ў такі пляншэт і казалі ўсім, што гэта фотамастацкія партрэты. І на мытні нас свабодна прапускалі”.
Тацяна ўдзячна міжнароднай супольнасьці за ўвагу да лёсу ейнага мужа, але…
(Тацяна: ) “Я думаю, што за Лукашэнку яшчэ ніхто ўсур’ёз ня браўся. Ён ніколі не сутракаўся з жорсткім ультыматумам з боку міжнароднай супольнасьці. Калі ж паставіць яго перад выбарам – быць ці ня быць, дык ён, можа, і пайшоў бы на саступкі”.
Андрэй пазнаёміўся з Тацянай на тэнісным корце, і захапленьне тэнісам неўзабаве стала сямейным. Потым разам працавалі на фірме Андрэя.
Ці цяжка быць жонкай палітвязьня? – пытаюся ў Тацяны.
(Тацяна: ) “Натуральна, вельмі цяжка. Вельмі цяжка ня побач з Андрэем жыць, але ж вельмі цяжка жыць побач з гэтым рэжымам. Тут адна рэпрэсія за другой і трэцяй паганяе. Адабралі фірму, загналі ў зьняволеньне, цяпер некуды ў ссылку саслалі. Ну, хто ж гэта вытрымае?”
Андрэю адмовілі ва ўмоўна-датэрміновым вызваленьні з “хіміі”. І Тацяна, як і раней, у выходныя выпраўляецца ў вёску Баршчоўка на спатканьне з мужам.
(Тацяна: ) “Я туды вазіла дазімэтр, і паказаньні такія былі – тут ёсьць павышаны фон, тут няма. Такімі нейкімі плямамі. Хваіна фаніць, пясок – не. Дык што – хадзіць там і ўвесь час азірацца? Мы возім туды ў Баршчоўку ваду ў вялікіх бутлях і ежу”.
У Тацяны – старэйшая 22-я гадовая дачка, якая жыве асобна, Андрэеў 16-гадовы сын Стас вучыцца ў машынабудаўнічым ліцэі. А іхная 11-гадовая дачка Алена цяпер бавіць час на лецішчы, вучыцца граць на віялянчэлі. Алену й Стаса прашу расказаць пра свайго бацьку:
(Алена: ) “Ён мяне вельмі любіць, і я ганаруся ім. Мне яго вельмі не хапае. Ну, але ж я ўжо звыклася. Я яму часта тэлефаную. Вельмі сумую па ім”.
(Стас: ) “Мой бацька вельмі моцны, мэтанакіраваны чалавек. Ён даб’ецца таго, чаго хоча. Ён вельмі добры й чулы, заўсёды дапаможа. Бацька для мяне аўтарытэт. Я некалькі разоў наведваў яго ў турме й на “хіміі” ў Крупках і Баршчоўцы. Мой бацька, я ведаю, сумленны чалавек, і яму ня вельмі проста там”.
(Карэспандэнт: ) “Канечне, сын ваш больш дарослы, а дачка, відаць, яшчэ не зусім разумее, што адбываецца?
(Клімаў: ) “Усё яны разумеюць: і сын, і дачка з трох гадоў наведвалі мяне ў турме. Усё яны выдатна ведаюць: Лукашэнка – вораг, тата – апазыцыянэр, і ідзе барацьба. Яны ў курсе, што я адстойваў Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь”.
З мэтай бясьпекі дзеці ня сталі фатаграфацца. А маці Андрэя Ала Пятроўна, якая прыйшла ў госьці, дала мне свой фотаздымак, зроблены яшчэ да першага суду над сынам. Сама яна з Украіны, з дваранскага роду. Родныя кажуць, што яна выдатна расказвае показкі. Але перад нашым інтэрвію кабета вельмі хвалявалася.
(Маці: ) “Жыцьцё ў мяне было вельмі цяжкае. Я расла круглай сіратой зь дзяцінства. Акрамя Андрэя, у мяне нікога няма. Я зьдзіўляюся з нашай улады. Я сама таксама калісьці працавала ў органах. Трэба глядзець, як гэта адаб’ецца, калі караюць чалавека нават за палітычную дзейнасьць, на старой хворай маці. Як дзеці малалетнія будуць расьці бяз бацькі? Я зрабіла выснову, што ня толькі караюць сына, а караюць маці, напэўна, найперш. Я лічу, што ў кожнага чалавека вінны быць перакананьні, і за перакананьні наагул чалавека нельга перасьледаваць. Рана ці позна гэтым людзям адальюцца сьлёзы людзкія”.
Я пакідаю кватэру Клімавых. Андрэй зьбіраецца на “хімію”, у Баршчоўку…
Тацяна Леановіч каля сваёй юрыдычнай бібліятэчкі
Андрэй Клімаў піша новую кнігу. У ягоным працоўным кабінэце кампутар прыстасаваны толькі для набору тэкстаў
Тацяна Леановіч ля партрэта мужа, які вазіла з сабой у ЗША
Гл.таксама: Адзін дзень у сям’і палітвязьня Анатоля Лябедзькі (фота) Адзін дзень у сям’і палітзьняволенай Эніры Браніцкай (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Аляксандра Шалайкі (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Міколы Статкевіча (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Паўла Севярынца (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Аляксандра Казуліна (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Сяргея Скрабца (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Міколы Астрэйкі (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Сяргея Ляшкевіча (фота)
Адзін дзень у сям’і Андрэя Клімава правёў Алесь Дашчынскі.
Клімавы жывуць у Менску ў звычайнай панэльнай высотцы. Мне пашчасьціла: калі я завітаў да іх у госьці, гаспадар быў дома. Свой трэці кароткі адпачынак палітвязень атрымаў з дапамогай нямецкага амбасадара Марціна Гекера, якому спадар Клімаў даслаў ліст пра парушэньне сваіх правоў.
(Клімаў: ) “У якасьці адказу ён зрабіў запыт у Міністэрства замежных спраў, каб мне далі адпачынак. Я атрымаў адпачынак – дзеля таго, каб сустрэцца тут з амбасадарам Нямеччыны. Сустрэўшыся зь ім у рэзыдэнцыі, я, натуральна, распавёў, што насамрэч адбываецца ў Беларусі, без дыпляматычнага глямуру”.
Дома спадар Клімаў нарэшце мае мажлівасьць засесьці за кампутар у сваім працоўным кабінэце. Ён піша новую кнігу, якая, магчыма, будзе называцца “Баршчоўскі летуценьнік”. У кватэры засталося ўсяго некалькі асобнікаў ужо выдадзеных кніг. Яны з аўтогарафам, і таксама хутка разыдуцца. Дарэчы, на палічцы ў кабінэце Андрэя жонка, Тацяна Леановіч, стварыла юрыдычную бібліятэчку.
(Тацяна: ) “Я пачала займацца правазнаўствам. Цяпер вучуся ў Беларускім інстытуце правазнаўства. І гэта мая вучэбная літаратура. ”Крымінальна-выканаўчы кодэкс” – любімая (сьмяецца) кніжка. Па гэтай кніжцы я магу пісаць заўвагі наконт незаконных дзеяньняў адміністрацыі той установы, дзе ўтрымліваюць Андрэя”.
(Карэспандэнт: ) “І вы мяркуеце зьвязаць жыцьцё з гэтай прафэсіяй?”
(Тацяна: ) “Спадзяюся, што не. Толькі для сямейнага спажываньня. І калі сяброўкі папросяць якой кансультацыі”.
(Карэспандэнт: ) “Тацяна, дзе Вы цяпер працуеце?
(Тацяна: ) “Увогуле не працую. Але ж я працавала – інжэнэрам мікраэлектронікі, потым у фірме эканамістам і выконвала абавязкі дырэктара банку. Затым была на ўліку на біржы беспрацоўных. Там прапаноўвалі нейкія вакансіі, але ж яны мне не падышлі. А цяпер я кінула шукаць працу, і так вось цяляпаюся”.
У вітальні – вялікі фотапартрэт Андрэя Клімава. Тацяна пакінула яго на ўспамін пра сваю паездку ў ЗША ў 2001 годзе разам зь Людмілай Карпенкай, Ірынай Красоўскай і Сьвятланай Завадзкай.
(Тацяна: ) “Мы з гэтымі партрэтамі стаялі ля будынку Кангрэсу й давалі брыфінг журналістам, тэлебачаньню. Распавядалі пра сытуацыю ў Беларусі на той час і пра лёс нашых мужоў – рэпрэсаваных і скрадзеных “эскадронамі сьмерці”.
(Карэспандэнт: ) “А праблемы з правозам партрэтаў узьнікалі?”
(Тацяна: ) “Мы іх скампанавалі ў такі пляншэт і казалі ўсім, што гэта фотамастацкія партрэты. І на мытні нас свабодна прапускалі”.
Тацяна ўдзячна міжнароднай супольнасьці за ўвагу да лёсу ейнага мужа, але…
(Тацяна: ) “Я думаю, што за Лукашэнку яшчэ ніхто ўсур’ёз ня браўся. Ён ніколі не сутракаўся з жорсткім ультыматумам з боку міжнароднай супольнасьці. Калі ж паставіць яго перад выбарам – быць ці ня быць, дык ён, можа, і пайшоў бы на саступкі”.
Андрэй пазнаёміўся з Тацянай на тэнісным корце, і захапленьне тэнісам неўзабаве стала сямейным. Потым разам працавалі на фірме Андрэя.
Ці цяжка быць жонкай палітвязьня? – пытаюся ў Тацяны.
(Тацяна: ) “Натуральна, вельмі цяжка. Вельмі цяжка ня побач з Андрэем жыць, але ж вельмі цяжка жыць побач з гэтым рэжымам. Тут адна рэпрэсія за другой і трэцяй паганяе. Адабралі фірму, загналі ў зьняволеньне, цяпер некуды ў ссылку саслалі. Ну, хто ж гэта вытрымае?”
Андрэю адмовілі ва ўмоўна-датэрміновым вызваленьні з “хіміі”. І Тацяна, як і раней, у выходныя выпраўляецца ў вёску Баршчоўка на спатканьне з мужам.
(Тацяна: ) “Я туды вазіла дазімэтр, і паказаньні такія былі – тут ёсьць павышаны фон, тут няма. Такімі нейкімі плямамі. Хваіна фаніць, пясок – не. Дык што – хадзіць там і ўвесь час азірацца? Мы возім туды ў Баршчоўку ваду ў вялікіх бутлях і ежу”.
У Тацяны – старэйшая 22-я гадовая дачка, якая жыве асобна, Андрэеў 16-гадовы сын Стас вучыцца ў машынабудаўнічым ліцэі. А іхная 11-гадовая дачка Алена цяпер бавіць час на лецішчы, вучыцца граць на віялянчэлі. Алену й Стаса прашу расказаць пра свайго бацьку:
(Алена: ) “Ён мяне вельмі любіць, і я ганаруся ім. Мне яго вельмі не хапае. Ну, але ж я ўжо звыклася. Я яму часта тэлефаную. Вельмі сумую па ім”.
(Стас: ) “Мой бацька вельмі моцны, мэтанакіраваны чалавек. Ён даб’ецца таго, чаго хоча. Ён вельмі добры й чулы, заўсёды дапаможа. Бацька для мяне аўтарытэт. Я некалькі разоў наведваў яго ў турме й на “хіміі” ў Крупках і Баршчоўцы. Мой бацька, я ведаю, сумленны чалавек, і яму ня вельмі проста там”.
(Карэспандэнт: ) “Канечне, сын ваш больш дарослы, а дачка, відаць, яшчэ не зусім разумее, што адбываецца?
(Клімаў: ) “Усё яны разумеюць: і сын, і дачка з трох гадоў наведвалі мяне ў турме. Усё яны выдатна ведаюць: Лукашэнка – вораг, тата – апазыцыянэр, і ідзе барацьба. Яны ў курсе, што я адстойваў Канстытуцыю Рэспублікі Беларусь”.
З мэтай бясьпекі дзеці ня сталі фатаграфацца. А маці Андрэя Ала Пятроўна, якая прыйшла ў госьці, дала мне свой фотаздымак, зроблены яшчэ да першага суду над сынам. Сама яна з Украіны, з дваранскага роду. Родныя кажуць, што яна выдатна расказвае показкі. Але перад нашым інтэрвію кабета вельмі хвалявалася.
(Маці: ) “Жыцьцё ў мяне было вельмі цяжкае. Я расла круглай сіратой зь дзяцінства. Акрамя Андрэя, у мяне нікога няма. Я зьдзіўляюся з нашай улады. Я сама таксама калісьці працавала ў органах. Трэба глядзець, як гэта адаб’ецца, калі караюць чалавека нават за палітычную дзейнасьць, на старой хворай маці. Як дзеці малалетнія будуць расьці бяз бацькі? Я зрабіла выснову, што ня толькі караюць сына, а караюць маці, напэўна, найперш. Я лічу, што ў кожнага чалавека вінны быць перакананьні, і за перакананьні наагул чалавека нельга перасьледаваць. Рана ці позна гэтым людзям адальюцца сьлёзы людзкія”.
Я пакідаю кватэру Клімавых. Андрэй зьбіраецца на “хімію”, у Баршчоўку…
Тацяна Леановіч каля сваёй юрыдычнай бібліятэчкі
Андрэй Клімаў піша новую кнігу. У ягоным працоўным кабінэце кампутар прыстасаваны толькі для набору тэкстаў
Тацяна Леановіч ля партрэта мужа, які вазіла з сабой у ЗША
Гл.таксама: Адзін дзень у сям’і палітвязьня Анатоля Лябедзькі (фота) Адзін дзень у сям’і палітзьняволенай Эніры Браніцкай (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Аляксандра Шалайкі (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Міколы Статкевіча (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Паўла Севярынца (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Аляксандра Казуліна (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Сяргея Скрабца (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Міколы Астрэйкі (фота) Адзін дзень у сям’і палітвязьня Сяргея Ляшкевіча (фота)