Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Імёны Свабоды: Сымон Канарскі


Уладзімер Арлоў, Менск 17.3.1808, в.Дабкішкі, Беласточчына – 11.3.1839, Вільня

Юзаф Пілсудзкі любіў пажартаваць у тым духу, што Польшча – як абаранак: у сярэдзіне дзірка, а ўсё лепшае па краях. Пад “краямі” меліся на ўвазе гэтак званыя “крэсы”, а ў дадзеным выпадку – беларускія землі, адкуль паходзіў і сам “начальнік” адроджанай Польскай дзяржавы, і Тадэвуш Касьцюшка, і Адам Міцкевіч, і шмат іншых выбітных асобаў – нашых суайчыньнікаў, якіх палякі імкнуцца адназначна прылічаць да сваёй гісторыі.

З гэтага шэрагу і народжаны на Беласточчыне легендарны герой вызвольнага руху 1-й паловы XIX стагодзьдзя Сымон (Шыман) Канарскі.

23-гадовым ён, сын ня надта заможнага шляхціча, стаў пад сьцягі інсургентаў 1831-га. У складзе корпусу генэрала Хлапоўскага Сымон браў удзел у баях з расейскімі войскамі пад Гайнаўкай, Лідай і Вільняй. Апынуўшыся пасьля разгрому паўстаньня на эміграцыі ў Францыі, Канарскі далучыўся да арганізацыі “Помста люду”, што рыхтавала экспэдыцыю на радзіму з мэтаю ўзнавіць збройную барацьбу.

Сымон узяўся стварыць партызанскі аддзел у сваім Аўгустоўскім павеце. З фальшывым пашпартам ён перайшоў мяжу, аднак у Кракаве быў схоплены аўстрыйскімі жандарамі. Улетку 1835-га ён усё ж таемна вярнуўся ў Расейскую імпэрыю. Знаходзячыся пад уплывам Яўхіма Лялевеля, аўтара крылатага закліку “За нашу і вашу свабоду!”, Канарскі ня толькі ствараў для будучага змаганьня нелегальныя ячэйкі патрыётаў. Таварыскі, адукаваны і надзелены непахіснай вераю ў сваю праўду, ён здолеў наладзіць сувязі з афіцэрамі віленскага, берасьцейскага і бабруйскага гарнізонаў.

Ужо абмяркоўвалася дата супольнага выступу, але і III аддзяленьне імпэратарскай канцылярыі не драмала...

У чэрвені 1838-га група расейскіх афіцэраў спрабавала наладзіць Сымону уцёкі з астрогу, аднак небясьпечнага вязьня ахоўвалі надзвычай пільна. У наступным годзе дзяржаўнага злачынцу вялі па Вільні на расстрэл. Роўна праз чвэрць стагодзьдзя тое самае сакавіцкае віленскае неба апошні раз убачыў Каліноўскі.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Ірына Слаўнікава Марына Золатава
XS
SM
MD
LG