Ужо сёньня: дзень памяці Алега Бябеніна і Міхася Дубянецкага

Гэты дзень у гісторыі

301 — паводле традыцыі, сьвяты Марын заснаваў на гары Монтэ-Тытана хрысьціянскую супольнасьць, ад якой найстарэйшая рэспубліка сьвету Сан-Марына выводзіць пачатак сваёй дзяржаўнасьці.

1651 — скончылася грамадзянская вайна ў Ангельшчыне паміж раялістамі і прыхільнікамі парлямэнту.

1783 — паводле падпісанага ў Парыжы мірнага пагадненьня афіцыйна скончылася Вайна за незалежнасьць Злучаных Штатаў Амэрыкі.

1791 — прынятая першая ў гісторыі Францыі Канстытуцыя.

1868 — японскі імпэратар перайменаваў горад Эда ў Токіё («Усходняя сталіца») і вясной наступнага году пераехаў туды жыць і кіраваць.

1909 — у верасьні быў заснаваны Горадзенскі гурток беларускай моладзі.

1915 — нямецкія войскі занялі Горадню.

1939 — Вялікая Брытанія, Францыя, Індыя, Аўстралія і Новая Зэляндыя абвясьцілі вайну Нямеччыне.

1941 — першае масавае выпрабаваньне атрутнага газу «Цыклён Б» у Аўшвіцы (Асьвенцім).

1942 — габрэі з гета ў мястэчку Лахва на Лунінеччыне, даведаўшыся, што нацысты выкапалі расстрэльныя ямы, пачалі паўстаньне. Яны пачалі рыхтавацца да яго адразу пасьля стварэньня гета. Таму яно лічыцца першым заплянаваным і арганізаваным паўстаньнем у гета падчас ІІ сусьветнай вайны, хоць раней улетку габрэі чынілі адпор карнікам ў Слоніме, Клецку, Нясьвіжы, Капылі і Міры. Да тысячы чалавек прарваліся праз ачапленьне, каля паловы зь іх змаглі дабрацца да лесу, але большасьць злавілі. Некаторыя далучыліся да партызанаў і загінулі ў баях. Вайну перажылі 90 уцекачоў. Пасьля вайны ў брацкай магіле лахваўскага гета налічылі 1946 чалавек, у тым ліку 698 жанчын і 724 дзяцей.

1953 — набыла моц Эўрапейская канвэнцыя аб абароне правоў чалавека і асноўных свабодаў.

1971 — абвешчаная незалежнасьць Катару.

1971 — СССР, ЗША, Вялікая Брытанія і Францыя заключылі пагадненьне аб Бэрліне — адну з ключавых дамоў эпохі разрадкі.

У гэты дзень нарадзіліся

1731 — Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч, рэлігійны дзяяч, літаратар, навуковец.

1915 — Барыс Райскі, дырыгент аркестру Менскага цырку (з 1957), мастацкі кіраўнік аркестру Беларускага тэлебачаньня і радыё, кіраўнік фондавых запісаў беларускіх опэр і балетаў.

1947 — Віктар Войцік, кампазытар.

У памяці

1658 — Олівэр Кромвэль, ангельскі палітык і дзяржаўны дзяяч, лідэр ангельскай антыманархічнай рэвалюцыі.

1883 — Іван Тургенеў, расейскі пісьменьнік.

1908 — Марыя Ямант, удзельніца нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863–1864 гг., палітвысланка, нарачоная Кастуся Каліноўскага.

1918 — Фані Каплан, расстраляная за замах на Ўладзіміра Леніна.

1932 — на Ўрале забіты піянэр Паўлік Марозаў і ягоны брат Фёдар. Савецкая прапаганда зрабіла з Паўла «піянэра-героя», якому сваякі-кулакі нібыта адпомсьцілі за данос на бацьку. Пазьнейшыя дасьледаваньні гэтай вэрсіі не пацьвердзілі. Цікава, што дзед Паўла быў беларусам, які пераехаў на Ўрал зь Віцебскай губерні.

1960 — Міхась Васілёк, беларускі паэт.

1978 — Пётра Татарыновіч, беларускі каталіцкі дзяяч, перакладчык, арганізатар Беларускай сэкцыі Ватыканскага радыё.

1980 — Мікола Дучыц, мастак.

1990 — Міхась Дубянецкі, кнігавыдавец і перакладчык, грамадзкі дзяяч, удзельнік нацыянальна-дэмакратычнага руху 1980–1990-х.

2010 — Алег Бябенін, заснавальнік сайту Хартыі-97. Загінуў пры нявысьветленых абставінах, яго знайшлі павешаным на лецішчы.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Загадкавыя сьмерці беларускіх журналістаў: Бябенін, Завадзкі, Майсеня, Гроднікаў, Чаркасава, Шарамет