Як паведаміла агенцтва Reuters, прэсавы сакратар дыпляматычнай службы Эўразьвязу заявіў, што гэтае рашэньне «ёсьць чарговым прыкладам сыстэматычных захадаў рэжыму дзеля здушэньня крытычнага мысьленьня, абмежаваньня асноўных свабодаў і скарачэньня грамадзянскай прасторы».
У Эўразьвязе заклікалі скасаваць гэтае рашэньне.
Рэакцыя ўладаў Літвы
У Міністэрстве замежных справаў Літвы назвалі рашэньне ўладаў Беларусі «палітычна матываваным і беспадстаўным крокам, накіраваным на абмежаваньне доступу беларускіх грамадзян да інфармацыі аб ініцыятывах падтрымкі ўмацаваньня грамадзянскай супольнасьці, адукацыі, мабільнасьці і іншых, што рэалізуюць Эўразьвяз і дзяржавы — яго чальцы».
Так літоўская дыпляматыя адрэагавала на прызнаньне «экстрэмісцкімі» сайтаў Цэнтральнага агенцтва кіраваньня праектамі (Centrinė projektų valdymo agentūra, CPVA), праграмаў EU4Belarus – SALT, EU4Belarus – SALT II, EU4Belarus – SALT III, Education for Belarusians і зьвязаных зь імі старонак у сацыяльных сетках.
У МЗС Літвы падкрэсьлілі, што CPVA — літоўская дзяржаўная ўстанова з шматгадовым досьведам кіраваньня нацыянальнымі, эўразьвязаўскімі і міжнароднымі праграмамі, таму дыпляматы разглядаюць рашэньне ўладаў Беларусі як «перадузятую спробу дыскрэдытаваць законнае міжнароднае супрацоўніцтва».
«Літва супольна з Эўразьвязам і надалей будзе падтрымліваць дэмакратычныя сілы, грамадзянскую супольнасьць, студэнтаў, акадэмічную супольнасьць і грамадзянскія ініцыятывы Беларусі. Аднабаковыя рашэньні рэжыму Беларусі ня зьменяць забавязаньня Літвы і ЭЗ дапамагаць народу Беларусі і запэўніваць яму доступ да аб’ектыўнай інфармацыі і ўдзелу ў міжнародных праграмах падтрымкі», — адзначаецца ў заяве Літвы.
У Літве таксама заклікалі скасаваць гэтае рашэньне.
Што папярэднічала
Суд Ленінскага раёну Магілёву 15 ліпеня 2026 году прызнаў «экстрэмісцкімі» сайт праграмаў EU4Belarus – SALT, EU4Belarus – SALT II, EU4Belarus – SALT III, Education for Belarusians, а таксама сайт Цэнтральнага агенцтва кіраваньня праектамі Літвы і яго прадстаўніцтваў у сетках Linkedin і Х.
Як рэжым Лукашэнкі выкарыстоўвае ярлык «экстрэмізму», каб душыць свабоду слова і змагацца з палітычнымі апанэнтамі
Пасьля сфальшаваных прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году і сілавога здушэньня агульнанацыянальных пратэстаў аўтарытарны рэжым Аляксандра Лукашэнкі пачаў сыстэматычна выкарыстоўваць антыэкстрэмісцкае заканадаўства для барацьбы з іншадумствам, ліквідацыі незалежных мэдыя і перасьледу палітычных апанэнтаў.
Улады заблякавалі сайты незалежных мэдыя і спынілі публікацыю непадкантрольных друкаваных выданьняў, пазбавілі акрэдытацыі журналістаў іншаземных мэдыя і разграмілі офісы самых уплывовых СМІ.
Сотні беларускіх рэпартэраў прайшлі праз арышты, дзясяткі застаюцца ў турмах. Усе незалежныя мэдыя, якія асьвятляюць грамадзка-палітычны парадак дня ў Беларусі, цяпер працуюць выключна з-за мяжы.
Ад 2021 году ўлады пачалі масава абвяшчаць вэб-сайты і асобныя ўліковыя запісы ў сацыяльных сетках незалежных мэдыя, палітычных і грамадзкіх арганізацый, ініцыятыў і проста блогераў «экстрэмісцкімі матэрыяламі», а іх аўтараў «экстрэмісцкімі фармаваньнямі» — часта без судовага разгляду.
Рэспубліканскі сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў вядзе Міністэрства інфармацыі Беларусі. На гэты момант у сьпісе на 1469 старонках пералічаны тысячы «экстрэмісцкіх матэрыялаў», за выкарыстаньне якіх прадугледжаная адказнасьць. У сьпісе — сайты, тэлеграм-каналы, акаўнты, старонкі ў сацыяльных сетках, відэаролікі і артыкулы ў інтэрнэце, маркі, значкі, CD-дыскі, а таксама кнігі, у тым ліку мастацкія.
На канец 2024 году больш за 6500 онлайн-рэсурсаў былі забароненыя такім чынам. За любое ангажаваньне з уключанымі ў экстрэмісцкі сьпіс рэсурсамі — ці гэта «падабайка», ці камэнтар, ці падпіска на канал — у Беларусі пагражае крымінальная адказнасьць. Удзел у «экстрэмісцкім фармаваньні» можа карацца турэмным зьняволеньнем да 10 гадоў.
Ужо тысячы беларусаў прайшлі праз штрафы, арышты і турэмнае зьняволеньне за «экстрэмізм».
Паводле ацэнкі Ўпраўленьня Вярхоўнага камісара ААН у правах чалавека, улады Беларусі «выкарыстоўваюць ярлык „экстрэмізм“ для падаўленьня іншадумства, адвольна клясыфікуючы дзеяньні, апісаныя як распаўсюд ілжывай інфармацыі, абразу службовых асобаў, дыскрэдытацыю інстытутаў, арганізацыю масавых беспарадкаў, заклікі да санкцый і распальваньне сацыяльнай варожасьці, як „экстрэмісцкія“, якія падлягаюць крымінальнаму перасьледу».
Форум