Дзевяці зь іх споўнілася 70 гадоў. Цяжкі стан здароўя і ўзрост не абаранілі гэтых людзей ад крымінальнага перасьледу. «Вясна» нагадала гісторыі гэтых палітвязьняў.
Паводле «Вясны», у Беларусі на 14 ліпеня 2026 году:
- агулам за кратамі трымаюць 57 палітвязьняў пэнсійнага і перадпэнсійнага ўзросту (старэйшых за 60 гадоў);
- зь іх мінімум 42 палітвязьні, якія ўжо дасягнулі агульнага пэнсійнага ўзросту;
- сярод палітвязьняў-пэнсіянэраў 24 мужчыны і 18 жанчын;
- 32 чалавекі маюць узрост 60 гадоў і больш, у тым ліку дзевяць — 70 гадоў і больш;
- яшчэ 10 чалавек блізкія да 60-гадовага ўзросту: гэта жанчыны, якія ўжо маюць права на пэнсію паводле ўзросту, а таксама былыя супрацоўнікі сілавых структураў, што атрымліваюць пэнсію за выслугу гадоў.
- яшчэ 15 палітвязьняў — мужчыны ва ўзросьце ад 60 да 62 гадоў. Паводле беларускага заканадаўства, яны пакуль не дасягнулі агульнага пэнсійнага ўзросту, які для мужчын складае 63 гады.
Палітвязьні, старэйшыя за 70 гадоў
Зь дзевяці палітзьняволеных, старэйшых за 70 гадоў, большасьць маюць сур’ёзныя праблемы здароўя, адзначаюць праваабаронцы.
Міхаіл Ляпейка — найстарэйшы палітвязень, у лютым яму споўнілася 78 гадоў. У 2021 годзе мужчыну судзілі паводле артыкулу 368 Крымінальнага кодэксу («абраза Лукашэнкі») і накіравалі на прымусовае лячэньне ў псыхіятрычным шпіталі. Актуальнае месца знаходжаньня палітвязьня невядомае, зазначаюць праваабаронцы.
77-гадовага пэнсіянэра з Хвойнікаў Анатоля Кірэйчыка асудзілі на 3 гады і шэсьць месяцаў зьняволеньня з штрафам 100 базавых велічыняў. Яго абвінавачвалі паводле шэрагу артыкулаў, уключна з артыкулам 369 КК («абраза прадстаўніка ўлады») і частка 2 артыкулу 295 КК («незаконнае захоўваньне боепрыпасаў»). Да суду, які адбыўся ў чэрвені 2024 году, пэнсіянэра трымалі ў СІЗА № 3 у Гомлі, цяперашняе месца знаходжаньня асуджанага высьвятляецца.
Больш за чатыры гады за кратамі трымаюць актывіста прафсаюзу РЭП Вацлава Арэшку, якому ў студзені споўніўся 71 год. Арэшка асуджаны на восем гадоў няволі ў справе беларускіх незалежных прафсаюзаў. За час зьняволеньня ў актывіста пагоршылася здароўе, ён амаль страціў зрок, мае праблемы з судзінамі, але інваліднасьць у калёніі яму не афармляюць.
Летась на прэсавай канфэрэнцыі ў Вільні пра Арэшку расказаў былы палітвязень Аляксандар Манцэвіч, які адбываў тэрмін у калёніі № 22, дзе трымаюць Вацлава Арэшку. Паводле Манцэвіча, Арэшка ўжо на той момант амаль нічога ня бачыў, хоць раней чытаў кнігі.
«Яму дапамагаюць іншыя вязьні. Ідучы пад руку ў сталоўку, Вацлаў пытае, ці ёсьць на небе сонца. Як ходзіць уначы ў прыбіральню, то бывае, што спатыкаецца і падае, бо дрэнна бачыць», — расказаў Аляксандр Манцэвіч пра Арэшку.
72-гадовага пенсіянера з Ляхавічаў Барыса Вітко паводле палітычных артыкулаў судзілі двойчы. У 2022 годзе пэнсіянэру прызначылі два гады «хатняй хіміі» паводле артыкулу 391 («абраза судзьдзі ці народнага засядацеля»). Праз паўтара году палітвязьню выставілі новыя абвінавачаньні паводле некалькіх артыкулаў Крымінальнага кодэксу, уключна з артыкулам 368 КК («абраза Лукашэнкі») і ў выніку прызначылі сем гадоў і тры месяцы калёніі з штрафам 300 базавых велічыняў. Палітвязень адбывае пакараньне ў ПК-17 у Шклове. Праваабаронцам стала вядома, што ў няволі Барыс Вітко перанёс інсульт.
72‑гадовы Аляксандар Катлянік быў затрыманы ў лютым 2025 году. Менскі гарадзкі суд у красавіку 2026 году асудзіў Аляксандра Катляніка паводле часткі 3 артыкулу 361 КК («заклікі да дзеяньняў на шкоду нацыянальнай бясьпецы») і часткі 3 артыкулу 361‑1 КК («удзел у экстрэмісцкім фармаваньні»). Мужчыну прысудзілі чатыры гады калёніі, а таксама штраф. Вядома, што палітвязень у няволі мае праблемы здароўя.
Палітзьняволенай Ірыне Мельхер у жніўні споўніцца 71 год, жанчына шосты раз будзе адзначаць дзень народзінаў за кратамі. У 2022 годзе Ірыну Мельхер асудзілі ў «справе Аўтуховіча» на 17 гадоў калёніі і вялікі штраф. У Ірыны сурʼёзныя праблемы здароўя. Сваякі здолелі перадаць ёй адмысловыя пампэрсы, але яны мала ратуюць сытуацыю, бо Ірыне не аказваюць мэдычную дапамогу. Нягледзячы на стан здароўя і ўзрост, Ірына, як і іншыя палітзьняволеныя, мусіць спаць на другім паверсе нараў, куды ёй вельмі цяжка забірацца. Таксама Ірыну пазбаўляюць спатканьняў, на яе аказваюць моцны псыхалягічны ціск, жанчына ў цяжкім маральным стане, адзначаюць праваабаронцы «Вясны».
Праваабаронцу і грамадзкаму актывісту з Мазыра Ўладзімеру Целепуну ў студзені споўнілася 70 гадоў. Яго ўзялі пад варту ў пачатку красавіка 2026 году. Падрабязнасьці абвінавачаньняў дагэтуль невядомыя, але праваабаронцы ня маюць сумневу, што справа мае палітычны характар. Уладзімір Целяпун вядомы сваёй праваабарончай дзейнасьцю і актывізмам у чарнобыльскай тэме. Яшчэ ў 1986 годзе мужчына ўдзельнічаў у ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. У зьняволеньні Уладзімер Целяпун хварэе на рак, ён моцна схуднеў і мае патрэбу ў сталым назіраньні лекараў-спэцыялістаў.
71-гадовы Ўладзімер Міхайленка да затрыманьня працаваў генэральным дырэктарам ТАА «ГеасІдэал». Мужчыну асудзілі на пяць гадоў зьняволеньня за перавод грошай палку Каліноўскага. Вядома, што Ўладзімер мае шэраг хранічных захворваньняў.
У сьпісе пэнсіянэраў-палітвязьняў, старэйшых за 70 гадоў, — былы юрысконсульт і адвакат зь Нясьвіжу Васіль Дземідовіч, якому ў красавіку споўнілася 74 гады. За чатыры гады зьняволеньня палітвязьня судзілі ня менш за дзевяць разоў, у асноўным паводле артыкулаў аб «абразе» розных прадстаўнікоў улады. Праз частыя суды пэнсіянэр перажыў дзясяткі складаных момантаў. Дакладны тэрмін зьняволеньня Васіля Дземідовіча праваабаронцам невядомы. У іх ёсьць зьвесткі, што на адным з судоў Дземідовічу дакладна прызначылі сем гадоў пазбаўленьня волі. Паводле апошняй інфармацыі пра Васіля Дземідовіча, яго трымаюць у ПК № 22 «Воўчыя норы» пад Івацэвічамі.
Форум