Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Ужо сёньня: 130 гадоў з дня нараджэньня Татарыновіча, першага кіраўніка Беларускай рэдакцыі Ватыканскага радыё

Пётра Татарыновіч
Пётра Татарыновіч

Падзеі 14 чэрвеня ў беларускай і сусьветнай гісторыі.

Дата дня

14 чэрвеня 1896 году, 130 гадоў таму, на Случчыне нарадзіўся Пётра (Пётр) Татарыновіч, выбітны беларускі каталіцкі сьвятар, тэоляг, пісьменьнік і перакладчык, адзін з найбольш значных дзеячаў беларускай хрысьціянскай дыяспары. Ён увайшоў у гісторыю як першы кіраўнік Беларускай службы Ватыканскага радыё і папулярызатар беларускай мовы.

Быў пасьвечаны ў сьвятары ў 1921 годзе. Актыўна займаўся беларусізацыяй царкоўнага жыцьця і асьветніцкай працай. Ратуючыся ад савецкіх рэпрэсій, у 1940 годзе пераехаў у Варшаву, а пазьней (празь Вільню і Нямеччыну) у 1945 годзе асеў у Рыме. У 1950 годзе арганізаваў і ўзначаліў Беларускую рэдакцыю Ватыканскага радыё, дзе вёў рэгулярныя радыёперадачы для беларусаў. З 1950 па 1975 гады выдаваў у Рыме беларускі каталіцкі часопіс «Źnič».

Дзень у гісторыі

1634 — Палянаўскі мір. Мірная дамова паміж Масковіяй і Рэччу Паспалітай, якая закончыла Смаленскую вайну 1632–1634 гг.

1792 — Барысаў атрымаў новы герб.

1906 — у Беластоку адбыўся пагром габрэяў. Загінулі 89 чалавек.

1919 — пачалося Браслаўска-Дзісенскае паўстаньне супраць бальшавіцкіх уладаў. Асаблівую незадаволенасьць сялянства двух паветаў выклікала палітыка ваеннага камунізму і харчпадатку, а таксама мабілізацыя мужчынскага насельніцтва ад 16 да 43 гадоў, праведзеная бальшавікамі.

Паўстаньне пачалося ў Германовічах на Дзісеншчыне. Ксёндз Міхал Буклярэвіч заклікаў людзей браць зброю. Мясцовыя маладзёны адразу раззброілі прысутных там бальшавіцкіх вайскоўцаў. Вялікі ўплыў у паўстаньні мелі беларускія эсэры. Неўзабаве арыштавалі бальшавіцкіх дзеячоў у Мёрах, бальшавіцкага камісара расстралялі.

Паўстанцы ўзялі некалькі вёсак. Але затым бальшавікі пачалі іх адваёўваць. 26 чэрвеня ксяндза Буклярэвіча і ягоную сястру Аліцыю забілі каля Бігосава. Да канца месяца паўстаньне здушылі. Адбылася зьмена павятовых кіраўнікоў, але агульную палітыку ваеннага камунізму гэта не зьмяніла.

Браслаў сёньня.
Браслаў сёньня.

1937 — у Маскве арыштаваны Мікалай Галадзед, старшыня Савету народных камісараў БССР. Пасьля арышту ў Маскве яго скіравалі ў Менск, дзе ў часе допыту ў будынку НКВД Галадзед выкінуўся з акна 5-га паверху.

Мікалай Галадзед
Мікалай Галадзед

1941 — савецкія рэпрэсіўныя органы пачалі масавую дэпартацыю грамадзян Латвіі, Літвы і Эстоніі ў аддаленыя расейскія рэгіёны.

1966 — Ватыкан адмяніў «Індэкс забароненых кніг», уведзены ў 1557 годзе.

1982 — перамога Брытаніі над Аргентынаю ў вайне за Фолклэнды.

1995 — тэрарыстычная група Шаміля Басаева захапіла ў закладнікі каля 1600 чалавек у шпіталі расейскага гораду Будзёнаўску.

2006 — папа Бэнэдыкт XVI вызваліў ад пасады кіраўніка Каталіцкай царквы Беларусі 91-гадовага кардынала Казіміра Сьвёнтка.

2015 — катастрофа Іл-103 пад Берасьцем, два чалавекі загінулі.

У гэты дзень нарадзіліся

1867 Мітрафан Доўнар-Запольскі, нарадзіўся ў Рэчыцы, гісторык, этнограф і фальклярыст, адзін з заснавальнікаў нацыянальнай гістарыяграфіі.

Мітрафан Доўнар-Запольскі з жонкай, 1925
Мітрафан Доўнар-Запольскі з жонкай, 1925

1894Ян Гамарнік, кіраўнік БССР (1928–1929).

1900Міхась Забэйда-Суміцкі, беларускі опэрны сьпявак і музычны пэдагог, саліст La Scala (Мілян), выканаўца беларускіх народных песень. Папулярызаваў беларускую народную песьню ў сьвеце. Пасьля Другой сусьветнай вайны жыў і памёр у сталіцы тагачаснай Чэхаславаччыны Празе.

Міхась Забэйда-Суміцкі, 1972 год
Міхась Забэйда-Суміцкі, 1972 год

1928Чэ Гевара, аргентынскі рэвалюцыянэр, адна з цэнтральных фігураў Кубінскай рэвалюцыі.

1931 Ігар Сарокін, беларускі опэрны сьпявак, народны артыст Беларусі.

1946Дональд Трамп, 45 і 47-ы прэзыдэнт ЗША.

Дональд Трамп на цырымоніі інаўгуграцыі 20 студзеня 2025 году
Дональд Трамп на цырымоніі інаўгуграцыі 20 студзеня 2025 году

1974Алег Бябенін, заснавальнік сайту Хартыі-97. Загінуў пры нявысьветленых абставінах, яго знайшлі павешаным на лецішчы.

У памяці

1903 Ян Карловіч, лінгвіст, этнограф, фальклярыст і музыказнаўца.

1920 Макс Вэбэр, нямецкі сацыёляг, эканаміст, юрыст.

Макс Вэбэр
Макс Вэбэр


1936Гільбэрт Кійт Чэстэртан, брытанскі пісьменьнік і журналіст.

Гільбэрт Кійт Чэстэртан
Гільбэрт Кійт Чэстэртан

1986 Хорхэ Люіс Борхэс, аргентынскі празаік, паэт і публіцыст.

Хорхэ Люіс Борхэс
Хорхэ Люіс Борхэс


Тэмы гэтага артыкулу
XS
SM
MD
LG