Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Ужо сёньня: 145 гадоў таму нарадзіўся Іван Луцкевіч

Іван Луцкевіч
Іван Луцкевіч

Падзеі 9 чэрвеня ў Беларусі і сьвеце.

Дата дня

9 чэрвеня 1881 году нарадзіўся Іван Луцкевіч, беларускі археоляг, публіцыст, палітык, адзін з заснавальнікаў беларускага нацыянальнага руху. Разам з братам Антонам Іван Луцкевіч стаў ініцыятарам абвяшчэньня незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі.

Іван (Ян Герман) Луцкевіч нарадзіўся ў сям’і ўдзельніка паўстаньня Каліноўскага ў Шаўлях. Быў адным з заснавальнікаў Беларускай рэвалюцыйнай грамады, зь ягонай ініцыятывы выдаваліся газэты «Наша Доля», «Наша Ніва» і «Гоман», было заснавана Беларускае выдавецкае таварыства ў Вільні былі адкрытыя Беларускі клюб і першая беларуская гімназія. Разам з братам Антонам быў адным з заснавальнікаў першай у Вільні масонскай ложы «Лучнасьць».

Таксама ў гэты дзень

1661 — Магілёву нададзены герб.

1815 — завяршыўся Венскі кангрэс, які вызначыў новы эўрапейскі парадак пасьля напалеонаўскіх войнаў.

1898 — Вялікая Брытанія атрымала ад Кітаю тэрыторыю Ганконгу ў арэнду на 99 гадоў.

1919 — на зьезьдзе беларускіх дэлегатаў Віленшчыны і Горадзеншчыны пацьверджаная вернасьць ідэалам незалежнай Беларусі, выказаны поўны давер ураду БНР, створаная Цэнтральная беларуская рада Віленшчыны і Горадзеншчыны.

1929 — у Горадні пачаўся так званы «працэс 75-і» — суд, арганізаваны польскімі ўладамі над дзеячамі заходнебеларускага нацыянальнага руху.

1960 — заснаваны Цэнтральны дзяржаўны архіў літаратуры і мастацтва Беларусі.

2019 — у Казахстане прайшлі пазачарговыя прэзыдэнцкія выбары, на якіх перамог Касым-Жамарт Такаеў.

Касым-Жамарт Такаеў
Касым-Жамарт Такаеў

У гэты дзень нарадзіліся

1595Уладзіслаў Ваза, вялікі князь літоўскі, кароль польскі і швэдзкі, а таксама тытулярны цар маскоўскі.

Калі яму было 15 гадоў, маскоўскія баяры абралі яго на царства, хоць ягоны бацька Жыгімонт у Маскву яго не адпусьціў. Гэты тытул заставаўся за ім да канца вайны за Смаленск у 1634 годзе, калі паводле замірэньня Рэч Паспалітая атрымлівала Смаленск, але Ваза адмаўляўся ад прэтэнзій на маскоўскі сталец.

Вызначаўся рэлігійнай талерантнасьцю. Шмат часу праводзіў у ВКЛ. Вільня пры ім была палітычным і культурным цэнтрам з каралеўскімі прыёмамі, тэатральнымі пастаноўкамі, балямі і маскарадамі.

Кароль Рэчы Паспалітай Уладзіслаў IV Ваза, партрэт Пітэра Паўля Рубэнса
Кароль Рэчы Паспалітай Уладзіслаў IV Ваза, партрэт Пітэра Паўля Рубэнса

1672 Пётар I, цар маскоўскі, першы імпэратар Расейскай імпэрыі.

1868Уладзіслаў Вярыга, беларускі філёзаф, этнограф, фальклярыст.

1803Адольф Янушкевіч, пісьменьнік, вучоны і падарожнік, філямат і ўдзельнік паўстаньня 1831 году, вязень Сыбіры.

1910 Віктар Воўчак, беларускі архітэктар. Асноўныя працы ў Менску: будынак аблвыканкаму, Літаратурны музэй Янкі Купалы, жылы дом па вул. Карла Маркса. Адзін з аўтараў мэмарыяльнага комплексу «Берасьцейская крэпасьць-герой».

Музэй Янкі Купалы, архўінае фота
Музэй Янкі Купалы, архўінае фота

1913Тамара Міянсарава, піяністка, стваральніца музычнай фанатэкі Беларускага радыё.

1919Ісаак Баляслаўскі, беларускі шахматыст, міжнародны гросмайстар, чэмпіён сьвету і Эўропы ў камандным першынстве.

1958Алесь Камоцкі, беларускі паэт і бард.

У памяці

1809Францішак Хамінскі, дзяржаўны і вайсковы дзяяч ВКЛ, маршалак Менскай губэрні, пісьменьнік.

1863Баляслаў Калышка, адзін з кіраўнікоў антырасейскага паўстаньня, павешаны ў Вільні на Лукіскім пляцы.

1870Чарльз Дыкенс, брытанскі пісьменьнік, журналіст.

Чарльз Дыкенс, партрэт
Чарльз Дыкенс, партрэт

1873Венцаслаў Пелікан, мэдык, рэктар Віленскага ўнівэрсытэту.

1965Пётар Алейнікаў, савецкі кінаактор беларускага паходжаньня.

1970 — у сваёй кватэры ў Нью-Ёрку невядомымі забіты Ўладзімер Тамашчык, архіяпіскап БАПЦ.

2011Павал Місько, пісьменьнік і паэт.

Тэмы гэтага артыкулу
XS
SM
MD
LG