Як паведамілі ў Генэральнай пракуратуры, унівэрсытэт зьяўляецца іншаземнай арганізацыяй, якую фінансуе іншаземная дзяржава.
Паводле ўладаў Беларусі, унівэрсытэт надае «мэтадычную, фінансавую і іншую дапамогу прадстаўнікам радыкальна палітызаваных груповак, а таксама іншаземных дэструктыўных няўрадавых арганізацый».
У Генэральнай пракуратуры мяркуюць, што ўнівэрсытэт выкарыстоўваюць «спэцслужбы іншаземных краін, каб нанесьці шкоду Беларусі ў гуманітарнай, інфармацыйнай і палітычнай сфэрах».
Генэральная пракуратура яшчэ ў верасьні 2025 году накіравала ў Вярхоўны суд заяву аб прызнаньні Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту «экстрэмісцкай арганізацыяй».
Міністар замежных справаў Літвы Кястуціс Будрыс назваў «абуральным» рашэньне Вярхоўнага суду Беларусі абвясьціць Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт «экстрэмісцкай арганізацыяй».
«Гэта ставіць студэнтаў, выкладчыкаў і іх сем'і пад сурʼёзную пагрозу і перашкаджае доступу да незалежнай, бесстароньняй адукацыі. Гэта яшчэ адзін варожы крок рэжыму Лукашэнкі супраць Літвы і ЭЗ. Мы гатовы падтрымаць супольнасьць ЭГУ», – напісаў Будрыс у сацсетцы X.
Прызнаньне Вярхоўным судом Беларусі Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэта «экстрэмісцкай арганізацыяй» ставіць пад пагрозу бясьпеку студэнтаў і выкладчыкаў, гаворыцца ў паведамленьні прэсавай службы дэмакратычнай лідэркі Сьвятланы Ціханоўскай.
У паведамленьні адзначаецца, што Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт «застаецца найважнейшай адукацыйнай пляцоўкай для беларусак і беларусаў як унутры краіны, гэтак і за яе межамі», а абвінавачаньні, вылучаныя Генэральнай пракуратурай, «ня маюць пад сабой ніякіх законных падставаў і зьяўляюцца толькі прапагандысцкімі словамі, якія накіраваныя на апраўданьне рэпрэсіяў».
Сам унівэрсытэт у сацсетках паведаміў, што працягне сваю дзейнасьць.
«ЭГУ — гэта міжнародная акадэмічная супольнасьць студэнтаў, выкладчыкаў і дасьледчыкаў, аб’яднаных каштоўнасьцямі адкрытага дыялёгу, ведаў і свабоды слова. Унівэрсытэт працягвае сваю дзейнасьць у адпаведнасьці з гэтымі прынцыпамі і застаецца прасторай для адукацыі і разьвіцьця», — гаворыцца ў паведамленьні.
ЭГУ заснаваны ў Менску ў 1992 годзе, але з 2004 году працуе ў Вільні, бо ў Беларусі ад установы адабралі ліцэнзію. Каля 80% цяперашніх студэнтаў ЭГУ — беларусы. Беларусаў шмат і сярод выкладчыкаў. Агулам ва ўнівэрсытэце каля 1500 студэнтаў і каля 100 выкладчыкаў.
20 жніўня 2025 году суд Цэнтральнага раёну Менску прызнаў сайт і сацыяльныя сеткі Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту «экстрэмісцкімі».
Адміністрацыя ЭГУ пракамэнтавала тады:
«Зьвяртаем вашу ўвагу, што экстрэмісцкімі прызнаныя канкрэтныя інфармацыйныя каналы ЭГУ. Навучаньне ва ўнівэрсытэце, навукова-акадэмічная і ўсякая іншая дзейнасьць, зьвязаная з ЭГУ, ня можа быць прадметам правапарушэньня»,— заявілі ў ВНУ.
Як рэжым Лукашэнкі выкарыстоўвае ярлык «экстрэмізму», каб душыць свабоду слова і змагацца з палітычнымі апанэнтамі
Пасьля сфальшаваных прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году і сілавога здушэньня агульнанацыянальных пратэстаў аўтарытарны рэжым Аляксандра Лукашэнкі пачаў сыстэматычна выкарыстоўваць антыэкстрэмісцкае заканадаўства для барацьбы з іншадумствам, ліквідацыі незалежных мэдыя і перасьледу палітычных апанэнтаў.
Улады заблякавалі сайты незалежных мэдыя і спынілі публікацыю непадкантрольных друкаваных выданьняў, пазбавілі акрэдытацыі журналістаў іншаземных мэдыя і разграмілі офісы самых уплывовых СМІ. Сотні беларускіх рэпартэраў прайшлі праз арышты, дзясяткі застаюцца ў турмах. Усе незалежныя мэдыя, якія асьвятляюць грамадзка-палітычны парадак дня ў Беларусі, цяпер працуюць выключна з-за мяжы.
Ад 2021 году ўлады пачалі масава абвяшчаць вэб-сайты і асобныя ўліковыя запісы ў сацыяльных сетках незалежных мэдыя, палітычных і грамадзкіх арганізацый, ініцыятыў і проста блогераў «экстрэмісцкімі матэрыяламі», а іх аўтараў «экстрэмісцкімі фармаваньнямі» — часта без судовага разгляду.
Рэспубліканскі сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў вядзе Міністэрства інфармацыі Беларусі. На дадзены момант у сьпісе на 1469 старонках пералічаны тысячы «экстрэмісцкіх матэрыялаў», за выкарыстаньне якіх прадугледжаная адказнасьць. У сьпісе — сайты, тэлеграм-каналы, акаўнты, старонкі ў сацыяльных сетках, відэаролікі і артыкулы ў інтэрнэце, маркі, значкі, CD-дыскі, а таксама кнігі, у тым ліку мастацкія.
На канец 2024 году больш за 6500 онлайн-рэсурсаў былі забароненыя такім чынам. За любое ангажаваньне з уключанымі ў экстрэмісцкі сьпіс рэсурсамі — ці гэта «падабайка», ці камэнтар, ці падпіска на канал — у Беларусі пагражае крымінальная адказнасьць. Удзел у «экстрэмісцкім фармаваньні» можа карацца турэмным зьняволеньнем да 10 гадоў.
Ужо тысячы беларусаў прайшлі праз штрафы, арышты і турэмнае зьняволеньне за «экстрэмізм».
Паводле ацэнкі Ўпраўленьня Вярхоўнага камісара ААН у правах чалавека, улады Беларусі «выкарыстоўваюць ярлык „экстрэмізм“ для падаўленьня іншадумства, адвольна клясыфікуючы дзеяньні, апісаныя як распаўсюд ілжывай інфармацыі, абразу службовых асобаў, дыскрэдытацыю інстытутаў, арганізацыю масавых беспарадкаў, заклікі да санкцый і распальваньне сацыяльнай варожасьці, як „экстрэмісцкія“, якія падлягаюць крымінальнаму перасьледу».
Форум