Пішчалаўскі замак, што стаіць у цэнтры Менску і больш вядомы як СІЗА № 1, дзе трымаюць у тым ліку палітычных зьняволеных, ператворыцца ў пляцоўку для адпачынку, з кавярнямі і культурна-масавымі мерапрыемствамі.
Мяркуючы па здымках, зносяць двухпавярховы корпус з боку «Фабрыкі-Кухні», да якога прымыкае былы будынак СІЗА пад умоўнай назвай «Шанхай», піша Blizko.by. Будынак месьціцца каля замку.
Згодна з канцэпцыяй, захаваюць некалькі пабудоваў, якія адносяцца да гісторыка-культурных каштоўнасьцяў: сам турэмны замак, аднапавярховы будынак побач і аб’екты першай лініі з боку вуліцы Валадарскага, цяпер схаваныя за агароджай. Пазьнейшыя прыбудовы і плот дэмантуюць.
У сакавіку 2025 году дырэктар «Менскай спадчыны» Аляксандр Кохан казаў, што архітэктурна-плянавальная канцэпцыя замку ўжо ўзгодненая. Паводле Кохана, у замку будуць аб’екты харчаваньня і адміністрацыйныя памяшканьні, а на тэрыторыі — пляцоўка для масавых імпрэзаў. Пра адкрыцьцё музэю гаворкі няма.
Замак зьявіўся ў Менску ў 1825 годзе. Архітэктар Казімер Хрышчановіч спраектаваў на замову абшарніка Рудольфа Пішчалы каменную фартэцыю-замак. Драўляны астрог, які стаяў на месцы цяперашняга трэцяга гарадзкога шпіталю, быў у аварыйным стане. Для будоўлі новай турмы абралі тагачасную ўскраіну Менску — Раманаўскі пагорак.
Будынак быў выкананы ў выглядзе турэмнага астрогу з элемэнтамі архітэктуры клясыцызму — такі стыль тады быў распаўсюджаны ў Расейскай імпэрыі.
Знакамітыя вязьні: Дунін-Марцінкевіч, Колас, Пілсудзкі, Дзяржынскі
У вязьніцы трымалі ўдзельнікаў паўстаньняў 1831 і 1863 гадоў.
У чэрвені 1863 году каля брамы Пішчалаўскага замку царскія карнікі расстралялі маладога афіцэра, ураджэнца Барысаўскага павету шляхціча Міхала Цюндзявіцкага за тое, што ён у карчме вёскі Камень на Барысаўшчыне прачытаў сялянам адзін з нумароў «Мужыцкай праўды», якую выдаваў Кастусь Каліноўскі.
На турэмнай браме за замах на генэрал-губэрнатара Паўла Курлова ў 1906 годзе павесілі Івана Пуліхава.
За свае перакананьні ў розныя гады тут сядзелі клясыкі беларускай літаратуры Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Карусь Каганец, Алесь Гарун, Алесь Дудар. Якуб Колас адседзеў за ўдзел у несанкцыянаваным зьезьдзе радыкальна настроеных настаўнікаў, Максім Танк — за нелегальны пераход савецка-польскай мяжы. Памятаюць сьцены Пішчалаўскага замку і Фэлікса Дзяржынскага, Юзэфа Пілсудзкага, Барыса Савінкава.
У савецкі час астрог атрымаў нефармальную назву «Валадарка» (вуліцу Серпухаўскую тады перайменавалі ў вуліцу Валадарскага). Замак перажыў Другую ўсясьветную вайну: немцы яго таксама выкарыстоўвалі як турму.
Да пачатку 2024 году тут быў СІЗА № 1 Менску. З 1994 і да 2024 году празь СІЗА на Валадарскага прайшлі сотні палітвязьняў.
Форум