Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Казалі — вось „сьветлячкі“, як быццам мы сьвецімся». Гісторыі беларускіх перасяленцаў з Чарнобыльскай зоны


Пасьля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС з Гомельскай вобласьці ў Беларусі былі выселеныя больш як 137 тысяч чалавек. Новае месца жыхарства перасяленцы шукалі па ўсёй краіне.

Людзі зьяжджалі на іншы канец Беларусі, дзе, па сутнасьці, пачыналі жыцьцё з нуля: шукалі працу, аддавалі дзяцей у новыя школы і садкі, уладкоўвалі побыт. Але не заўсёды перасяленцаў з забруджанага Гомельскага рэгіёну жыхары іншых абласьцей сустракалі ветліва, нярэдка да прыежджых з Зоны адчужэньня ставіліся з насьцярогай.

Ужо больш за 30 гадоў на поўначы Беларусі жывуць перасяленцы з Нараўлянскага раёну Гомельскай вобласьці.


«Жыву ў камандзіроўцы»

«Шчыра сказаць, я 31 год жыву ў камандзіроўцы... 31 год пражыла, і такое пачуцьцё, што мне трэба адсюль зьехаць».

У пачатку 90-х Валянціна Мінчук з мужам і маленькімі дзецьмі пераехалі ў Верхнядзьвінск — раённы цэнтар на паўночным захадзе Беларусі. Вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласьці, дзе жыла сям’я Мінчук, апынулася ў Зоне адчужэньня і падлягала высяленьню. Як і тысячы жыхароў, якія пакінулі свае дамы ў забруджанай зоне, маладая сямʼя апынулася ў ліку перасяленцаў.

«У той час кватэраў яшчэ не давалі. Людзі езьдзілі самі, шукалі, куды б пераехаць. Таму што ніхто асабліва нічога ня ведаў толкам. А прыяжджалі, як казалі, партызаны: мылі дахі, здымалі зямлю, езьдзілі вайскоўцы, пасты гэтыя стаялі, міліцыі шмат было. І было ўсё гэта цяжкавата. Хацелася жыць спакойна», — распавядае Валянціна Мінчук.

Родны дом у Нароўлі давялося пакінуць і Аляксею Ломачу. Разам зь сямʼёй мужчына зьехаў за 600 кілямэтраў, у Верхнядзьвінск, дзе прыйшлося наладжваць жыцьцё з нуля.

«Пасьля чарнобыльскай аварыі мы пражылі ў Нароўлі яшчэ чатыры гады! Але мы ня проста пражылі: мы змагаліся, каб з гэтай зоны зьехаць. Праўды нам тады ніхто не казаў. У нас былі пастаянныя мітынгі, сходы, мы патрабавалі, каб нам адкапалі праўду. Мы ня столькі баяліся за сябе, колькі за дзяцей», — кажа Аляксей Ломач.

«Людзі ад нас кідаліся»

Першыя гады пасьля пераезду многія чарнобыльцы ўспамінаюць з жахам: акрамя бытавых праблем перасяленцы на сабе адчулі асаблівае стаўленьне мясцовых жыхароў.

«Калі дзеці пайшлі ў школу, зь імі дзеці мясцовыя баяліся садзіцца. Усе казалі — вось „сьветлячкі“, як быццам мы сьвецімся. Мы тлумачылі, што мы такія ж беларусы, як і вы. Можа, і вы тут пацярпелі, хто ведае, дзе што ўпала?! Калі шчыра, нават настаўнікі некаторыя прадузята да нашых дзяцей ставіліся. І ў краму прыходзілі, людзі неяк ад нас кідаліся, мы стараліся адзін за адным у чаргу станавіцца, займаць, таму што нас баяліся... як быццам ад нас можна было заразіцца. Гэта было цяжка», — адзначае Валянціна Мінчук.

І калі адносіны зь мясцовымі жыхарамі з часам наладзіліся, то бытавыя праблемы ў перасяленцаў засталіся да гэтага часу: чарнобыльскі дом, як яго называюць у Верхнядзьвінску, патрабуе пастаяннага рамонту. Усе звароты да чыноўнікаў застаюцца без адказу, добраўпарадкаваньнем тэрыторыі перасяленцы займаюцца самі.

За час кіраваньня Аляксандра Лукашэнкі чарнобыльцаў у Беларусі пазбавілі бясплатных лекаў, зьніжак на аплату камунальных паслуг і льготнага жыльля. Пасьля чарнобыльскай катастрофы з Гомельскай вобласьці зьехалі 137 тысяч чалавек. Пяцьсот населеных пунктаў назаўжды засталіся непрыдатнымі для жыцьця.

Поўны тэкст на сайце «Настоящего времени».

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG