Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Ва ўкраінскім Чуднаве вызначылі месца для помніка Яну Баршчэўскаму. Як ён будзе выглядаць? ФОТА

абноўлена

Чуднаў. Дом Генрыка і Юліі Жавускіх, дзе правёў свае апошнія гады Ян Баршчэўскі. Фота з кнігі Івана Саўчука

Чуднаўская гарадзкая рада вызначылася зь месцам, дзе найбліжэйшым часам паставяць помнік аднаму з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры Яну Баршчэўскаму — ён жыў і памёр у горадзе Чуднаве Жытомірскай вобласьці.

Паводле рашэньня рады, бюст Яну Баршчэўскаму паставяць у цэнтры гораду — на вуліцы Герояў Майдану, 102 паблізу рыма-каталіцкага касьцёлу Адшуканьня Крыжа Гасподняга.


Як паведаміла Свабодзе загадчыца аддзелу культуры Чуднаўскай гарадзкой рады Сьвятлана Захарчанка, надмагільная пліта Яна Баршчэўскага, знойдзеная летась на адным з прыватных падворкаў гораду, у добрым стане:

«Яе ўжо ачысьцілі, адрэстаўравалі. Надпіс на ёй чытаецца добра. Яна стане адным з элемэнтаў помніка. Цяпер мы знаходзімся на стадыі перамоваў аб удзеле беларускага, польскага і ўкраінскага бакоў у фінансаваньні помніка».

Паводле Сьвятланы Захарчанкі, папярэдне помнік плянуюць адкрыць 12 верасьня:

«Мы вельмі спадзяемся, што эпідэмія каранавірусу да таго часу будзе ўтаймаваная».

Візуалізацыя помніка
Візуалізацыя помніка

Што папярэднічала

Летась у красавіку ў Чуднаве на падворку мясцовага жыхара Анатоля Прыходчанкі знайшлі надмагільную пліту Яна Баршчэўскага. Спачатку яе перадалі на захаваньне ў мясцовы рыма-каталіцкі касьцёл Адшуканьня Крыжа Гасподняга, а потым перавезьлі ў Жытомір і перадалі абласному аддзяленьню Саюзу палякаў Украіны.

У дзяржаўным архіве Жытомірскай вобласьці знаходзіцца мэтрычны дакумэнт аб сьмерці Яна Баршчэўскага. Да таго дакладныя даты жыцьця пісьменьніка былі невядомыя. Знойдзены дакумэнт дапаможа ўнесьці яснасьць.

Хто такі Ян Баршчэўскі

Ян Баршчэўскі — адзін з пачынальнікаў новай беларускай літаратуры, нарадзіўся ў Полацкім павеце.

Паступіў у Полацкую езуіцкую акадэмію. Менавіта там ён набыў вядомасьць як чытальнік і аўтар вершаў. У 1809 годзе напісаў паэму «Пояс Вэнэры», якая не захавалася.

Студэнцкія вакацыі часьцей за ўсё праводзіў у падарожжах навакольлямі возера Нешчарда. Зьбіраў беларускі фальклёр, апісваў курганы і гарадзішчы.

Пісаў па-польску і па-беларуску. Самыя вядомыя яго вершы, напісаныя па-беларуску, — «Дзеванька» (прысьвечаны каханай дзяўчыне з прозьвішчам Максімовіч) і «Бунт хлопаў».

У 1820-х пераехаў у Пецярбург, дзе выкладаў грэцкую і лацінскую мовы, вывучаў старажытную літаратуру. Там жа пазнаёміўся з Адамам Міцкевічам і Тарасам Шаўчэнкам. Разам зь іншымі літаратарамі выдаваў штогадовы альманах «Niezabudka» на польскай мове.

Ягоны найбольш вядомы твор — «Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданьнях» — напісаны па-польску.

Да 1850 году пераехаў жыць у Чуднаў. Апошнія гады жыцьця правёў у доме графіні Юліі Жавускай. Там жа ў той час жыў мастак Напалеон Орда. Памёр Баршчэўскі ад сухотаў.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG