Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Аргентынскі сьлед Гітлера. Рассакрэчаныя дакумэнты ФБР


У 1944 годзе Сакрэтная служба ЗША выказала здагадку, як мог бы зьмяніць зьнешнасьць Гітлер, калі пасьля паразы Нямеччыны яму давялося б хавацца. У траўні 1945 гэта выява была расклееная па ўсёй амэрыканскай акупацыйнай зоне.

Рассакрэчанае на днях дасье ФБР аб’ёмам у 203 старонкі зьмяшчае дакумэнты пра пошукі Гітлера ў Паўднёвай Амэрыцы, перш за ўсё ў Аргентыне, у першыя пасьляваенныя гады. Амэрыканская выведка таго часу — Упраўленьне стратэгічных службаў — не займалася Цэнтральнай і Паўднёвай Амэрыкай. Гэтая тэрыторыя была сфэрай дзейнасьці ФБР.

Для заходніх саюзьнікаў пытаньне пра лёс Гітлера заставалася тады адкрытым. 20 траўня 1945 году Сталін ужо цалкам дакладна ведаў, што фюрэр мёртвы: зубы абгарэлага нябожчыка былі апазнаныя па рэнтгенаўскіх здымках, знойдзеных у кабінэце яго асабістага дантыста. Гісторыю гэтых пошукаў распавяла ў 1965 годзе Алена Ржэўская, якая ўваходзіла ў групу спэцыяльнага прызначэньня ў якасьці перакладчыка.

Аднак Сталін лічыў патрэбным хаваць ад саюзьнікаў гэтыя зьвесткі. Больш за тое: ён упарта запэўніваў усіх, што Гітлер жывы і шукаць яго павінны менавіта саюзьнікі. У канцы траўня ён казаў спэцыяльнаму пасланцу прэзыдэнта Трумэна Гары Гопкінсу:

«Можа быць, Гітлер знаходзіцца ў Японіі. Савецкай выведцы было вядома, што ў немцаў было 3-4 вялікія падводныя лодкі, якія рабілі рэйсы паміж Японіяй і Нямеччынай, дастаўляючы зь Японіі каштоўныя грузы і валюту ».

У ліпені на канфэрэнцыі «Вялікай тройкі» ў Патсдаме Сталін у размове з Трумэнам і дзяржсакратаром Бірнсам выказаў здагадку, што Гітлер схаваўся альбо ў Гішпаніі, альбо ў Аргентыне.

І саюзьнікі сапраўды шукалі Гітлера. Дасье адкрывае данясеньне лос-анджэлэскага аддзяленьня ФБР ад 21 верасьня 1945 года. Імёны ў ім шчыльна замазаныя чорнай тушшу, але іх удалося аднавіць па іншым дакумэнце, апублікаваным раней.

Шэф аддзяленьня паведамляе, што да рэпартэра газэты Los Angeles Examiner Сіда Хʼюза зьвярнуўся актор Робэрт Дыліён, які распавёў, што пазнаёміўся ў галівудзкім рэстаране з аргентынцам, які назваўся Гайдана. Гэты новы знаёмы распавёў Дыліёну, што ён быў адным з чатырох чалавек, якія сустракалі Гітлера і суправаджалі яго асоб праз прыкладна два з паловай тыдні пасьля падзеньня Бэрліна на атлянтычным узьбярэжжы Аргентыны, а менавіта — у заліве Сан-Маціяс на паўвостраве Вальдэс. Па словах Гайдана, каля 11 гадзін вечара да паўвострава падышла падводная лодка, зь якой высадзілася, атрымаўшы сыгнал зь берага, група мужчын. Праз дзьве гадзіны ўсплыла другая падлодка, на якой прыбыў Гітлер, яго лекар, дзьве жанчыны і некалькі мужчын. Агульная колькасьць прыбыўшых склала каля 50 чалавек. Для іх былі прыгатаваныя верхавыя коні. На досьвітку група рушыла ў бок перадгорʼяў Паўднёвых Анд і ў прыцемках прыбыла на ранча, дзе Гітлер цяпер і хаваецца.

​За працу Гайдана атрымаў 15 тысяч даляраў, аднак палічыў за лепшае зьбегчы ў ЗША. Калі яму будзе прадастаўлена прытулак, ён гатовы назваць імёны шасьцярых высокапастаўленых службовых асобаў Аргентыны, па ўказаньні якіх была арганізавана эвакуацыя, і пакажа чалавека, які прывядзе агентаў ФБР на ранча.

Па словах Гайдана, Гітлер пакутаваў на астма і язву. Вусы ў яго былі зголеныя.

ФБР паспрабавала знайсьці Гайдана, але ў паліцэйскіх картатэках Лос-Анджэлеса і Галівуду чалавека з такім ці падобным імем ня значылася. Адмоўны вынік далі і пошукі ў дакумэнтах Службы іміграцыі і натуралізацыі. Таму далейшае расьсьледаваньне было спыненае.

Гэта было толькі першае з мноства паведамленьняў. Энтузіясты паляваньня на Гітлера імкнуліся дапамагчы дырэктару ФБР Эдгару Гувэру: яны дасылалі яму выразкі з паўднёваамэрыканскіх газэт, «пазнавалі» Гітлера на групавых фотаздымках, перадавалі чуткі, што Гітлера або Эву Браун бачылі ў розных месцах, а адзін амэрыканец сутыкнуўся з фюрэрам нос у нос у вашынгтонскім рэстаране. Яшчэ адзін добраахвотны памочнік, дачуўшыся, што ў ФБР няма адбіткаў пальцаў Гітлера, паказваў кнігу вядомага хіраманта Джозэфа Раналда «Як пазнаваць людзей па іх руках», апублікаваную ў 1938 годзе. У гэтай кнізе сапраўды ёсьць фота далоні, якую аўтар называе далоньню Гітлера і аналізуе яе, але незразумела, адкуль узяўся гэты малюнак.

У кастрычніка 1955 гады рэзыдэнтура ЦРУ ў Каракасе атрымала ад сваёй крыніцы фатаграфію, дзе ёсьць эсэсавец Філіпа Сітраен з чалавекам, падобным на Гітлера. Па словах Сітраена, ён неаднаразова сустракаўся зь Гітлерам у Калюмбіі, але ў студзені 1955 году Гітлер пераехаў у Аргентыну. На абароце фатаграфіі надпіс: «Адольф Шрытэльмаер. Тунха, Калюмбія, 1954». Як гаворыцца ў дакумэнце, ні крыніца, ні рэзыдэнтура ЦРУ ня ў стане праверыць гэтую інфармацыю.
У кастрычніка 1955 гады рэзыдэнтура ЦРУ ў Каракасе атрымала ад сваёй крыніцы фатаграфію, дзе ёсьць эсэсавец Філіпа Сітраен з чалавекам, падобным на Гітлера. Па словах Сітраена, ён неаднаразова сустракаўся зь Гітлерам у Калюмбіі, але ў студзені 1955 году Гітлер пераехаў у Аргентыну. На абароце фатаграфіі надпіс: «Адольф Шрытэльмаер. Тунха, Калюмбія, 1954». Як гаворыцца ў дакумэнце, ні крыніца, ні рэзыдэнтура ЦРУ ня ў стане праверыць гэтую інфармацыю.

Былі і больш сурʼёзныя наводкі. 13 лістапада 1945 года Гувэр накіраваў ліст свайму прадстаўніку ў амэрыканскае пасольстве ў Буэнас-Айрэсе, у якім са спасылкай на інфармацыю Упраўленьня стратэгічных службаў прапаноўваў зьвярнуць асаблівую ўвагу на Іду Эйхгорн, аргентынскую сьвецкую львіцу і ўладальніцу гатэля El Eden у аргентынскім курортным горадзе Ла-Фальда. Іда Эйхгорн, па дадзеных УСС, вядомая як актыўная прыхільніца Гітлера і яго асабісты сябар і нядаўна быццам бы казала, што калі фюрэру спатрэбіцца бясьпечны прытулак, ён заўсёды можа знайсьці яго ў яе гатэлі.

Вядомы сваёй раскошай гатэль El Eden («Рай») — славутасьць Ла-Фальды. У ім спыняліся чатыры аргентынскіх прэзыдэнты, герцаг Валійскі, Альбэрт Эйнштэйн і Артура Тасканіні. Ён быў адным з культурных цэнтраў нямецкай абшчыны. У гады вайны тут зьбіралася людзі, каб слухаць па радыё прамовы фюрэра. Спэцыяльна для прыёму гэтых перадач была пабудавана мачта з антэнай. Іда і яе муж Вальтэр Эйхгорн зьбіралі сродкі для НСДАП яшчэ тады, калі яна не была кіруючай партыяй. За адданасьць і дапамогу фюрэр падарыў Эйхгорн «Мэрсэдэс-бэнц», дастаўлены ў Аргентыну морам.

У сакавіку 1945 году, калі Аргентына абвясьціла вайну Нямеччыне, гатэль быў канфіскаваны ўладамі як «варожая ўласнасьць», і Іда пры ўсім жаданьні не магла схаваць у ім Гітлера.

Па адной з вэрсій, Гітлер пражываў у доме ў баварскім стылі ў аргентынскім горадзе Вілья-Ла-Ангостура блізу чылійскай мяжы, на беразе возера Науэль-Напі, падобнага на нямецкія горныя азёры. У іх з Эвай Браўн быццам бы нарадзілася дачка Урсула, але ў 1954 годзе Эва і Урсула перабраліся ў горад Нэўкен у Патагоніі, а фюрэр памёр у лютым 1962 года.

І нарэшце, яшчэ адна цікавая гісторыя, атрыманая зноў-такі праз лос-анджэлескае аддзяленьне. Крыніца ФБР — француз, былы ўдзельнік Супраціву, у 1947 году апынуўся ў Бразыліі. Недалёка ад горада Рыу-Грандзі блізу уругвайскай мяжы ёсьць меншае мястэчка, Касіна, а ў ім — Гранд-гатэль, гаспадары якога забаўляюць гасьцей вячэрнімі шоў. На адно з такіх прадстаўленьняў сабралася шматлікая публіка, пераважна немцы. Калі ў зале патухла сьвятло, туды ўвайшлі і занялі месцы за доўгім сталом перад самай сцэнай яшчэ 11 мужчын і жанчын.

Дом у баварскім стылі ў аргентынскім горадзе Вілья-Ла-Ангостура блізу чылійскай мяжы.
Дом у баварскім стылі ў аргентынскім горадзе Вілья-Ла-Ангостура блізу чылійскай мяжы.


Пры сьвятле сафітаў са сцэны сьведку ўдалося разглядзець іх. У адным зь іх француз пазнаў былога нямецкага афіцэра Вайсмана, які працаваў у аддзеле прапаганды ў Парыжы. Двума іншымі былі, паводле яго слоў, Адольф Гітлер і Эва Браун. Падрабязнае апісаньне зьнешнасьці абодвух замазана тушшу.


Пошукі ФБР не завяршыліся, ды і не маглі завяршыцца посьпехам. Але легенда пра ўцёкі Гітлера ў Аргентыну жывая дагэтуль. У 2017 годзе вядомы ізраільскі кінарэжысэр-дакумэнталіст Ноам Шалеў зьняў пра гэта фільм, у тым ліку і пра яго магчымы прытулак у Ла-Фальде.

Уладзімер Абарынаў, Расейская служба Радыё Свабода

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG