Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Маршы недармаедаў: пратэстоўцы і «рука Масквы»


На маршы ў Гомелі 19.02.2017

Ці скарыстаецца Расея новай хваляй пратэстаў у Беларусі? Удзельнічаюць: Валер Карбалевіч, Віталь Цыганкоў, Юры Дракахруст

Дракахруст: Ці не на карысьць Маскве сацыяльныя пратэсты ў Беларусі? Ці не з падачы Крамля яны адбываюцца? Такія пытаньні задае сёй-той у сацыяльных сетках. Не сказаць, што падобныя пытаньні зусім ужо цалкам пазбаўленыя рацыі. Беларускія пратэсты некаторыя журналісты ўжо ахрысьцілі «беларускім Майданам» — гучна, хвостка, ну і параўнаньне рэакцыяў — вось-вось прыедуць «зялёныя чалавечкі».

Між тым украінскі Майдан — не адзіная падзея, зь якой варта параўноўваць беларускія пратэсты. Як на мой погляд, дык гэта хіба ня самае няўдалае параўнаньне, прынамсі, пакуль.

Летась у Казахстане віравалі масавыя пратэсты супраць новага закону аб зямлі. І шмат людзей удзельнічала, і жарсьцяў хапала. Ну і хіба прыяжджалі туды «зялёныя чалавечкі»? Не, і блізка не было. А саюзьнік жа Расеі, мяжа агульная ёсьць. І праблемы ў двухбаковых стасунках ёсьць.

Або армянскія пратэсты супраць падвышэньня тарыфаў на электрычнасьць пару гадоў таму. Масавасьць была, абурэньне было, быў, дарэчы, і страх, як бы Расея ня ўплішчылася. Таксама казалі — армянскі Майдан. Але ізноў жа — ніякіх «ветлівых людзей» з нагоды пратэстаў у Армэніі не зьявілася.

Цяперашнія беларускія пратэсты куды больш падобныя на казахстанскія і армянскія, чым на ўкраінскія. У Беларусі, як і ў Казахстане і ў Армэніі — дакладна вызначаны фокус, нагода пратэстаў, балючае і спрэчнае рашэньне ўладаў. Прычым рашэньне па сутнасьці не кардынальнае, ад яго не залежыць лёс сыстэмы.

Дэкрэт аб дармаедах — не Кашчэевая ігла Лукашэнкі. Жыла Беларусь пад яго кіраўніцтвам без дэкрэту, і скасаваньне яго — ня ёсьць крах рэжыму, ня ёсьць зьмена шляху краіны, як тое было з асацыяцыяй Украіны з ЭЗ, за што змагаўся Майдан.

Дык чаму ў Беларусі, нават калі пратэсты будуць пашырацца, павінна адбывацца як у Крыме, а не як у Армэніі або Казахстане?

І самая хада пратэстаў зусім ня сьведчыць пра наяўнасьць нейкага расейскага «сьледу». Людзі ў іх бяруць удзел самыя розныя, склад удзельнікаў — далёка ня толькі традыцыйныя наведнікі апазыцыйных акцыяў. Народ — такі, які ёсьць. Пераважная частка якога ставіцца да Расеі з сымпатыяй. Але пры гэтым няма ніякага масавага атаясамленьня з Расеяй, спадзеву «Пуцін, дапамажы», для асноўнай масы маніфэстантаў што хваласьпевы на адрас Расеі, што праклёны ёй былі як сыгналы з Марсу — а яна тут пры чым?

Дурное рашэньне прыняла айчынная ўлада — вось супраць яго людзі і выйшлі на вуліцы. Насамрэч, зразумела, супраць шмат чаго — і росту «камуналкі», і падзеньня заробкаў, і беспрацоўя. Дэкрэт стаў пэўным сымбалем усяго гэтага.

Убачыць у арганізацыі пратэстаў нейкую «руку Масквы» было немагчыма. Колькі разоў на працягу апошніх прыкладна палутара гадоў тыя самыя Статкевіч і Някляеў заклікалі людзей на плошчу? І ўзровень арганізацыі быў прыкладна такі самы, як і на мінулым тыдні. Эфэкт іншы — але за гэта дзякуй не Маскве, а дэкрэту.

Варта адзначыць, што расейскія тэлеканалы асьвятлялі беларускія пратэсты дастаткова аб’ектыўна, хутчэй добразычліва, чым крытычна. Шэраг канфліктаў паміж Масквой і Менскам нікуды не падзеўся, паказаць расейцам, што ня толькі Крэмль, але і нямала беларусаў незадаволеныя Лукашэнкам — пісьменная палітыка расейскіх афіцыйных мэдыяў.

Ну дык відавочны спосаб сьцерці тую карцінку — скасаваць дэкрэт. Тым больш, што мітынгі — гэта ж не адзіная праява незадаволенасьці, прафсаюз РЭП сабраў 60 тысячаў подпісаў пад пэтыцыяй за скасаваньне дэкрэту. А раптам Масква і гэта скарыстае? А можа. Тэарэтычна. Ну і што?

Апазыцыя патрапіла ў нэрв, на заклікі тых самых людзей раней рэгулярна прыходзіла 200 чалавек, цяпер прыйшло 2 тысячы.

У разнастайных формах пратэсту і незадаволенасьці насамрэч вялікая доля спантаннасьці. Не на заклік апазыцыі, ці ня толькі на яго, 90% плацельшчыкаў падатку яго не заплацілі. А з уласнага пачуцьця несправядлівасьці. Яны не пабаяліся сваім крокам справакаваць Маскву.

Апазыцыя патрапіла ў нэрв, на заклікі тых самых людзей раней рэгулярна прыходзіла 200 чалавек, цяпер прыйшло 2 тысячы. Дык справа ў тых, хто заклікаў, ці ў тых, хто прыйшоў?

Страх Майдану магчыма ў беларусаў і ня зьнік. Але, так выглядае, зьменшыўся страх перад любой грамадзкай, пратэстнай актыўнасьцю. Армяне і казахі, пэўна, таксама пра «нябесную сотню» і Крым не забывалі. Але вечна баяцца ня здольны, напэўна, ніхто.

Карбалевіч: Я згодзен зь Юрыем. Думаю, праблема хутчэй прыдуманая праўладнымі тролямі. Калі я чытаў усе гэтыя страшылкі пра пагрозу расейскага сілавога ўмяшаньня, якія напампоўваліся апошнім часам, у тым ліку і ў сувязі з восеньскімі манэўрамі, то мяне не пакідала думка: якія высновы трэба рабіць з усяго гэтага? А галоўная выснова такая — трэба ўсім аб’яднацца вакол Лукашэнкі. Барані Бог нейкія пратэсты, нейкая дэстабілізацыя. Бо Бацькаўшчына ў небясьпецы.

І галоўны мэсыдж прэсавай канфэрэнцыі Лукашэнкі 3 лютага можна трактаваць і так: Расея цісьне, таму трэба шукаць нейкае паразуменьне паміж усімі сіламі, ангажаваць у агульную палітыку і лібэралаў і нацыяналістаў.

Я цяжка сабе ўяўляю, хто можа арганізаваць тут прарасейскі Майдан.

У цяперашняй сытуацыі ў Беларусі, калі казаць не пра настроі грамадзтва, а пра сілы апазыцыйныя рэжыму, расклад такі: праэўрапейскія сілы больш моцныя, арганізаваныя і палітычна сьпелыя, чым прарасейскія. І ў выпадку дэстабілізацыі рэжыму менавіта яны будуць весьці рэй. Пра што сьведчаць і прайшоўшыя акцыі. Усе легальныя прадстаўнікі «рускага сьвету», якія зьяўляюцца на палітычным экране — пралукашэнкаўскія. Таму я цяжка сабе ўяўляю, хто можа арганізаваць тут прарасейскі Майдан.

Цыганкоў: Сапраўды гэтая тэма ў пэўным сэнсе можа перайсьці ў іранічную плоскасьць, у інтэрнэт-мэм, паколькі яна ўжо выкарыстоўваецца дзе трэба і дзе ня трэба. Праўладны палітоляг Юры Царык стаў вядомым разам з Арсенем Сівіцкім дзякуючы таму, што пішуць пра пагрозу Расеі, пра тое, што яна рыхтуецца захапіць Беларусь, і 4 тысячы вагонаў ужо для гэтага падрыхтавала. Пра менскі мітынг недармаедаў Царык напісаў у Фэйсбуку, што пратэст быў амаль як 19 сьнежня 2010 году, і тыя самыя людзі, і паўтарылі той самы маршрут, і тая самая рука Масквы тут адчуваецца.

Дракахруст: Напэўна маніфэстантаў у тых самых 4 тысячах вагонаў прывезьлі.

Цыганкоў: Вагоны таксама тут можна прышпіліць. Салідны аналітык тут выяўляе ня самую абгрунтаваную лёгіку. І ў Беларусі ёсьць праўладныя інтэрнэт-тролі, то бок людзі, якія пішуць пэўныя камэнты, закідваюць пэўныя ідэі ў грамадзкую думку. Цяпер менавіта такая ідэя закідваецца, што любы пратэст — гэта рука Масквы.

Рука Захаду ўжо кудысьці падзелася, паколькі Захад ужо з афіцыйным Менскам сябруе, афіцыйна прызнаў, што ідэя адхіленьня Лукашэнкі ад улады на сёньня не актуальная, а больш актуальная ідэя захаваньня беларускай незалежнасьці. Беларуская апазыцыя пераважна празаходняя, выступае за вяртаньне альбо прыход Беларусі ў Эўропу.

Людзі, якія выйшлі на вуліцы, менш за ўсё думаюць пра такія высокія матэрыі, што ў іх выступе ёсьць нейкая «рука Масквы».

І абвінавачваць гэтую апазыцыю ў «руцэ Масквы» нелягічна, але гэта цяпер задача афіцыйнай прапаганды: па-першае, паказаць, што любыя дзеяньні супраць улады — ня супраць улады, а супраць Беларусі, яе сувэрэнітэту і незалежнасьці, а па-другое, трэба не бунтаваць, а аб’ядноўвацца вакол Лукашэнкі, які цяпер зьяўляецца лідэрам усіх — і правых і левых, і г. д.

Але сапраўды тыя людзі, якія выйшлі на вуліцы, і галоўнае, ня толькі Менску, але і абласных гарадоў, менш за ўсё думаюць пра такія высокія матэрыі, што ў іх выступе ёсьць нейкая «рука Масквы». Яны патрабуюць сацыяльнай справядлівасьці, каб улада пра іх клапацілася і выконвала свае абавязкі. І імкненьне троляў навязаць тут такі падыход відавочна можа спрацоўваць для пэўных дыскусіяў у сацыяльных сетках, але канкрэтных людзей, абураных сацыяльнай палітыкай, гэты аргумэнт ніякім чынам не спыніць.

Глядзець камэнтары (2)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG