Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Масква карае Лукашэнку за «заляцаньні да Захаду»


Сустрэча Мядзьведзева з Кабяковым у Маскве, 12.07.2016

Якія вынікі перамоваў прэм’ер-міністраў Беларусі і Расеі Андрэя Кабякова і Дзьмітрыя Мядзьведзева? Абмяркоўваюць Віталь Цыганкоў, Юры Дракахруст і Ўладзімер Глод.

Дракахруст: Учора ў Маскве адбылася сустрэча кіраўнікоў урадаў Беларусі і Расеі Андрэя Кабякова і Дзьмітрыя Мядзьведзева. Галоўнымі пытаньнямі былі газавыя і нафтавыя пастаўкі.

Газавая спрэчка паміж Беларусьсю і Расеяй вядзецца з пачатку 2016 году — Менск настойвае на зьніжэньні кошту расейскага газу, Расея з гэтым ня згодная. У «Газпроме» у траўні заявілі, што неплацяжы за газ Беларусьсю ад пачатку году склалі каля 200 млн даляраў. Расея ў трэцім квартале скараціла пастаўкі нафты ў Беларусь.

Падчас перамоваў Мядзьведзеў заклікаў Беларусь «не заводзіць сытуацыю ў тупік». «Гэта такія пытаньні, мы з вамі ведаем на досьведзе папярэдніх гадоў, іх нельга запускаць моцна, таму што потым вельмі цяжка знаходзіць рашэньні», — заявіў кіраўнік расейскага ўраду.

У сваю чаргу Кабякоў заявіў, што «Беларусь гатовая знайсьці канструктыўны падыход па ўсіх складаных пытаньнях узаемадзеяньня з Расеяй».

У прэсавым рэлізе па выніках перамоваў адзначана, што «Дзьмітры Мядзьведзеў і Андрэй Кабякоў абмяняліся ацэнкамі па бягучым стане расейска-беларускіх узаемаадносінаў, уключаючы ўзаемадзеяньне ў галіне паліўна-энэргетычнага комплексу. Бакі дамовіліся правесьці паглыбленыя кансультацыі з удзелам членаў урадаў абедзьвюх краінаў і кіраўнікоў кампаніяў».

Сытуацыя ў тым самым тупіку, у які так раіў не заводзіць яе Мядзьведзеў.

У перакладзе з дыпляматычнай мовы на чалавечую гэта азначае — ні аб чым не дамовіліся. Сытуацыя ў тым самым тупіку, у які так раіў не заводзіць яе Мядзьведзеў. Падчас чэрвеньскага візыту Ўладзімера Пуціна ў Менск кіраўнікі дзяржаваў ня здолелі прыйсьці да згоды ў энэргетычных спрэчках. Даручылі дамовіцца ўрадам.

Пазьней адбыліся перамовы віцэ-прэм’ераў — таксама не дамовіліся. Цяпер сустрэліся прэм’еры — той самы вынік.

Між тым канфлікты памнажаюцца і разрастаюцца. Рашэньне аб скарачэньні паставак расейскай нафты ў Беларусь было прынятае ўжо пасьля візыту Пуціна ў Менск.

7 ліпеня агенцтва Reuters са спасылкай на ананімную высокапастаўленую крыніцу ў энэргетычнай галіне Расеі паведаміла, што значнае скарачэньне паставак у Беларусь расейскай нафты зьвязанае не з эканамічнымі, а з палітычнымі прычынамі, у прыватнасьці са збліжэньнем Менску з Захадам. Такім чынам, патлумачыла крыніца, Аляксандра Лукашэнкі «караюць за яго заляцаньні да Захаду і крытычныя заўвагі на адрас Расеі».

Апошнім часам да нафтагазавых спрэчак дадалася малочная. Яшчэ на мінулым тыдні Рассельгаснагляд спыніў пастаўкі малочнай прадукцыі з шэрагу прадпрыемстваў Беларусі. Літаральна ўчора галоўны дзяржаўны вэтынспэктар Беларусі на патрабаваньне Рассельгаснагляду адклікаў дэклярацыі аб адпаведнасьці ў 15 беларускіх вытворцаў сухой малочнай прадукцыі.

Калі верыць крыніцы Reuters, то 2009 год паўтараецца да дробязяў.

Некаторыя ў Беларусі лічаць, што Менск адно імітуе гатовасьць да супрацоўніцтва з Эўропай. Але ў Масквы іншая лёгіка, іншыя перасьцярогі. Для яе і тое збліжэньне Менску з Брусэлем, якое ёсьць — гэта занадта, зашмат.

Вось апошняя супярэчнасьць: расейскія СМІ і афіцыйныя прадстаўнікі захлынаюцца ад гневу наконт рашэньняў Варшаўскага саміту НАТО, намесьніца кіраўніка МЗС Алена Купчына кажа, што наўпрост гэтыя рашэньні не ствараюць ніякай небясьпекі для Беларусі.

Адсюль і эканамічная помста. Ну а калі канфлікт мае такую выразную палітычную подбіўку, то Кабякоў і Мядзьведзеў і сапраўды могуць толькі абмяняцца ацэнкамі.

Цыганкоў: Усё больш фактаў пра эканамічную напружанасьць паміж Беларусьсю і Расеяй прымушаюць казаць, што гэта ўжо не супадзеньне — гэта набывае рысы сплянаванай кампаніі, якую можна называць «эканамічнай вайной».

Раней былі і газавыя войны, і нафтавыя, і малочныя, а зараз будзе гібрыдная — газава-малочная. Гэтыя факты сьведчаць аб спробе эканамічнымі сродкамі паўплываць на палітычныя дзеяньні Беларусі, пры тым, што Беларусь дзейнічае дастаткова асьцярожна.

З пункту гледжаньня беларусаў афіцыйны Менск робіць крокі па набліжэньні з Захадам вельмі сьціпла і абстаўляе, так бы мовіць, адзін крок трыма запэўніваньнямі Расеі ў сяброўстве. Але мы бачым, што Масква такой рыторыцы ўжо асабліва ня верыць.

Наколькі Масква можа далёка пайсьці? Ёсьць вэрсія, што гэтак жа далёка, як у Крыме і ў Данбасе.

І гэта праяўляецца ня толькі ў публікацыях расейскай шавіністычнай ці праўладнай прэсы, але і дзеяньні міністэрскіх структураў ствараюць праблемы там, дзе іх раней не было. Самая моцная зброя Расеі — гэта Рассельгаснагляд, які заўсёды знаходзіць парушэньні ў краінах, да якіх ёсьць палітычныя прэтэнзіі.

Такі ўдар цяпер наносіцца па Беларусі. Гэта прымушае прыняць тую вэрсію, што эканамічныя праблемы вынікаюць з палітычнага стаўленьня.

Наколькі Масква можа далёка пайсьці? Ёсьць вэрсія, што гэтак жа далёка, як у Крыме і ў Данбасе. Аднак пераважная частка экспэртнай супольнасьці ўсё ж лічыць, што Масква мае патрэбу ў сымбалічнай ляяльнасьці з боку Менску і абмежаваная ў сродках свайго ціску. Пакуль гэты ціск дастаткова мяккі, але ён толькі пачынаецца.

Глод: Бакі ўчора фактычна прызналі, што дамінантай перамоваў у Маскве сталі нафтагазавыя праблемы. І гэта ўжо не схаваеш. Бо хоць спадар Мядзьведзеў і сказаў, што ня трэба «заводзіць сытуацыю ў тупік», яна ўжо падышла да даволі крытычнай адзнакі.

Я хачу зьвярнуць увагу, што сёлета, адрозна ад ранейшых гадоў, канфлікт паміж Масквой і Менскам ня дзеліцца на нафтавы ці газавы. Ён перарос у вышэйшую ступень і аб’яднаў два віды сыравіны. Цяпер аналітыкі кажуць пра нафтагазавы канфлікт. І калі глядзець у корань, то ўсё абрушылася з-за пазыцыі Беларусі.

Гэта Менск у свой час угаварыў Маскву прывязаць цану газу да цаны нафты. Пакуль нафта каштавала 100 і болей даляраў за барэль, Менску такія разьлікі былі выгадныя.

Але цяпер, пасьля істотнага падзеньня коштаў на нафту, Беларусі стала больш выгодна атрымліваць газ па роўнадаходных цэнах. Масква кажа, што, ў прынцыпе, гэта магчыма. Але толькі пасьля стварэньня адзінага рынку газу ў рамках Эўразійскага эканамічнага саюзу, што прадугледжваецца на 2025 год.

Прэзыдэнт Расеі наўрад ці ў захапленьні ад жаданьня беларускага калегі сядзець на двух крэслах адразу.

З эканамічнага пункту гледжаньня тут усё ясна: існуе міжурадавая дамова, і абодва бакі мусяць яе выконваць да той пары, пакуль у дакумэнт не ўнясуць зьмены. Цяпер карціна выглядае так: калі беларусам эканамічна нявыгадна, яны адмаўляюцца пастаўляць нафтапрадукты ў Расею ў поўным аб’ёме. А самі патрабуюць ад Расеі пастаўляць газ і нафту, не зважаючы на тое, што гэта нявыгадна расейцам.

Але Лукашэнка ўжо неаднойчы даказваў, што ў дачыненьнях з Расеяй ён здольны перавесьці эканамічныя праблемы на ўзровень палітычных. А тады ўсё залежыць ад волі Ўладзімера Пуціна.

А мне падаецца, што прэзыдэнт Расеі наўрад ці ў захапленьні ад жаданьня беларускага калегі сядзець на двух крэслах адразу. І наўрад ці яму можа падабацца, калі Захад паступова ператварае «апошняга дыктатара Эўропы» ў даволі рэспэктабэльнага эўрапейскага палітыка.

Таму Крэмль і спрабуе рабіць захады, каб Беларусь знаходзілася ў фарватэры расейскай зьнешняй палітыкі і дэманстравала салідарнасьць па шырокім коле пытаньняў. Я думаю, што пра гэта і казаў учора Мядзьведзеў Кабякову. А ўжо ад рэакцыі Лукашэнкі будуць залежаць гандлёва-эканамічныя пэрспэктывы. Найперш у галіне энэрганосьбітаў. Хоць ня трэба забывацца на тое, што ва ўмовах крызісу калідор магчымасьцяў для Расеі эканамічна дапамагаць Беларусі звужаецца.

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG