Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Трагедыя Пішчэўскага. Ці магчымая ва Ўкраіне?


Gay pride

Сьмерць Міхаіла Пішчэўскага ў выніку гамафобнага нападу камэнтуе ўкраінскі праваабаронца Заран Кісь. Гутарыў Паўло Зуб’юк.

РС: Ці магчымая ва Ўкраіне такая сытуацыя, як у Беларусі — напады, забойствы?

Заран Кісь: На жаль, ва Ўкраіне гэта вельмі магчыма і ёсьць тэндэнцыя да павялічваньня колькасьці такіх выпадкаў, большасьць зь іх не фіксуецца, яны зьяўляюцца невядомымі, але вось на пачатку года мы мелі прынамсі два альбо тры забойствы на гэтай глебе: у Харкаве і Кіеве. Праваабаронцы кажуць, што колькасьць такіх злачынстваў павялічваецца таму што тыя, хто іх ажыцьцяўляе застаюцца непакаранымі. Гэта заахвочвае іншых працягваць такую практыку.

РС: Калі казаць пра дынаміку, пасьля Рэвалюцыі годнасьці сытуацыя зьмянілася ў лепшы ці горшы бок?

Заран Кісь: На жаль, ў горшы бок. Гэта зьвязана з радыкалізацыяй грамадзтва, эканамічны крызыс заўсёды даваў пад’ём правых, радыкальных ідэяў. На жаль, гэты фон у грамадзтве ўплывае і на сытуацыю з правамі ЛГБТ таксама, з нянавісьцю, агрэсіяй у іх бок. Акрамя таго, перад Майданам мы бачылі як разьвіваліся некаторыя групы, скіраваныя на перасьлед людзей па гэтай прыкмеце. Адна з такіх груп называецца «Модный приговор», яе арганізатарам зьяўляецца расейскі нацыст «Тесак»...

РС: Марцынкевіч ягонае прозьвішча, так?

Заран Кісь: ...так, так. Менавіта ён арганізоўваў гэтыя групы ў гарадох Украіны, яны працуюць і дагэтуль, і сёньня мы назіраем больш і больш гвалту зь іх боку.

РС: А тое, што зараз ўлада дэкляруе адданасьць эўрапейскім каштоўнасьцям, руху да Эўропы — ці ўплывае гэта неяк станоўча на барацьбу супраць такой псыхалёгіі?

Заран Кісь: Па-першае, пакуль што гэта толькі дэклярацыі, рэальных дзеяньняў у гэтым накірунку мы ня бачым. Другі момант. Тыя, хто ажыцьцяўляе такія напады, адкрыта выступаюць супраць эўрапейскае інтэграцыі Ўкраіны. Такая парадаксальная сытуацыя: яны выступаюць і супраць інтэграцыі Ўкраіны ў гэтак званы «русский мир», быццам бы ёсьць для Ўкраіны нейкі «трэці шлях» — і супраць Расеі, і супраць Эўропы. Які гэта шлях, я ня ведаю, але яны адкрыта выступаюць супраць эўрапейскае інтэграцыі — і «Правы сэктар», і Ўсеўкраінскае аб’яднаньне «Свабода», і другія групы. Для іх барацьба супраць правоў чалавека для ЛГБТ — гэта адзін з «флягманскіх праектаў», калі можна так сказаць. Гэта адна з рэчаў, якія відавочна павязваюць з Эўропай, хаця памылкова, не ва ўсіх эўрапейскіх краінах з гэтым усё добра.

РС: Зараз ва Ўкраіне адбываецца паліцэйская рэформа, неўзабаве ўся міліцыя павінна замяніцца на паліцыю. Ці ёсьць нейкія станоўчыя чаканьні на гэты конт?

Заран Кісь: У мяне ёсьць вялікія надзеі на новую паліцыю. Я выкладаў курсантам ва Львове і Кіеве прадмет, які называецца «талерантнасьць», у тым ліку да ЛГБТ, але ня толькі. Мы гаварылі там пра ўсе рэчы, павязаныя з радыкалізмам — пра расізм, пра ксэнафобію, ісламафобію, і ў тым ліку пра гамафобію як прычыну злачынстваў на глебе нянавісьці. Гэтыя людзі ведаюць, што гэта і як супраць гэтага змагацца, але праблема ў тым, што заканадаўства не мяняецца, немагчыма нармальна расьсьледаваць, таму ўсе такія злачынствы патрапляюць пад катэгорыю «хуліганства». Вельмі часта людзі атрымоўваюць умоўныя тэрміны, то бок пазьбягаюць пакараньня, як гэта здарылася з кінатэатрам «Жовтень» («Кастрычнік»), які спалілі двое радыкалаў за тое, што там паказвалі ЛГБТ-кіно — і у выніку яны засталіся на свабодзе.

РС: Вы казалі пра тое, што ўлада ігнаруе гэтую тэму. Алі ці няма сярод дэпутатаў Вярхоўнае Рады, з аднаго боку станоўчых, а з другога боку адмоўных крокаў у кірунку правоў ЛГБТ?

Заран Кісь: Партыяў, якія прынамсі нэўтральна ставіліся да правоў ЛГБТ, няма, усе на узроўні ідэалёгіі дэкляруюць правыя, кансэрватыўныя каштоўнасьці, фактычна ўсе партыі кааліцыі зьяўляюцца правымі, паколькі маюць партнэрства з Эўрапейскай Народнай Партыяй, гэта хрыстыянска-дэмакратычная сіла, таму яны ня могуць дэкляраваць каштоўнасьці, больш ўласьцівыя сацыял-дэмакратычным, лібэральным і зялёным партыям. На жаль, ва Ўкраіне зараз няма партыі, яка б на нармальным узроўні магла абараняць ці прадстаўляць інтарэсы ЛГБТ. Ёсьць асобныя палітыкі, зь якімі можна размаўляць, напрыклад Тацьцяна Залішчук і Сяргей Лешчанка, якія былі на Маршы роўнасьці ў гэтым годзе — гэта вялізарны прарыў, хочацца, каб іх было больш. А сярод радыкальных праціўнікаў можна назваць Ігара Масійчука, гэта палітык з Радыкальнай партыі, які зараз знаходзіцца у зьняволеньні па падазрэньні ў карупцыі. Ён быў вельмі актыўным праціўнікам правоў ЛГБТ, магчыма, гэта зьвязана з досьведам у адбыцьці пакараньняў, але я не хачу спэкуляваць на гэтую тэму. І ёсьць «старыя» праціўнікі ЛГБТ, як напрыклад дэпутат Унгурян з «Народнага фронту», які ужо некалькі скліканьняў арганізоўвае камітэт «За мараль...» і нешта там яшчэ, і яны вельмі актыўна супрацьстаяць любым крокам на сустрэчу правам ЛГБТ, і так яны перашкаджаюць ня толькі бязьвізаваму рэжыму ці эўраінтэграцыі, але і шкодзяць грамадзтву, таму што кансэрвуюць яго у такім нездаровым стане, ў якім яно зараз.

РС: І яшчэ адно пытаньне. Над чым зараз працуюць актывісты ў сфэры абароны правоў чалавека для ЛГБТ, якія ёсьць дасягненьні і якія надзеі?

Заран Кісь: У нас вельмі вялікі фронт працы, мы разрываемся, бо рэсурсы ў нас вельмі абмежаваныя, перадусім чалавечыя, вельмі мала людзей, якія арыентуюцца у гэтай тэме, якія хочуць і могуць нешта рабіць, ня кажучы ўжо пра тое, што фінансавы рэсурс у нашых апанэнтаў нашмат большы, мабілізацыйны таксама. Але мы не страчаем надзеі, працуем над унясеньнем пунктаў пра абарону ад дыскрымінацыі да працоўнага кодэксу, да новае Канстытуцыі, проста зараз я на Канстытуцыйнай камісіі, якая будзе праз месяц гэтае пытаньне абмяркоўваць — на навуковым узроўні, гэта цалкам новы ўзровень дыскусіі, адрозный ад таго, што быў раней. Я на гэта пакладаю вялікія надзеі. І мы спрабуем уключацца ва ўсе сацыяльныя працэсы, каб паказаць, што мы не нейкія іншаплянэтнікі ці нейкая шкодная група грамадзтва, мы такія ж грамадзяне як і ўсе астатнія, проста нам хацелася бы жыць у вольнай і дэмакратычнай краіне. А не ў паўтаталітарнай пад прыкрыцьцём абароны традыцыйных каштоўнасьцяў, супраць якіх мы, дарэчы, не выступаем абсалютна.

Глядзець камэнтары (2)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG