Лінкі ўнівэрсальнага доступу

У пошуках лініі разьмежаваньня


Ангела Мэркель і Франсуа Алянд прапануюць Маскве новы плян ўрэгуляваньня сытуацыі на ўсходзе Ўкраіны.

Канцлер Нямеччыны Ангела Мэркель і прэзыдэнт Францыі Франсуа Алянд прыбылі ў Маскву для перамоваў з прэзыдэнтам Расеі Уладзімерам Пуціным аб шляхах мірнага ўрэгуляваньня на ўсходзе Ўкраіны.

Мэркель і Алянд прывезьлі новы плян спыненьня агню ў Данбасе, які ў чацьвер абмеркавалі ў Кіеве з украінскім прэзыдэнтам Пятром Парашэнкам. Пасьля сустрэчы з эўрапейскімі лідэрамі Парашэнка выказаў надзею на дасягненьне спыненьня агню ў Данбасе, падкрэсьліўшы, што ўсе бакі канфлікту павінны выконваць Менскія дамоўленасьці аб неадкладным перамір’і, вызваленьні ўсіх закладнікаў, закрыцьці мяжы з Расеяй, вывадзе ўсіх замежных войскаў з украінскай тэрыторыі.

Хутчэй за ўсё, Украіне будзе прапанавана ўстрымацца ад уступленьня ў НАТО

Украінскі лідэр падзякаваў Эўропе за падтрымку Кіева, аднак ніякіх падрабязнасьцяў перамоваў не паведаміў. Па дадзеных з украінскіх дыпляматычных крыніц, сутнасьць француска-нямецкай ініцыятывы зводзіцца да спыненьня агню на ўмовах прызнаньня новай лініі разьмежаваньня ў Данбасе, не супадае з той, якая фігуруе ў менскіх пагадненьнях. Зафіксаваць такую лінію прэзыдэнту Ўкраіны Пятру Парашэнка прапанаваў у сваім пасланьні 15 студзеня расейскі лідэр Уладзімер Пуцін. Гэтага ж патрабавалі лідэры сэпаратыстаў на сустрэчы трохбаковай кантактнай групы 31 студзеня ў Менску. Француска-нямецкі плян магчыма ўтрымлівае і прапанову разьмясьціць ўздоўж лініі разьмежаваньня міжнародны міратворчы кантынгент.

Аб іншых магчымых пунктах пляну лідэраў Францыі і Нямеччыны кажа дырэктар Інстытуту ўкраінскай палітыкі Косць Бандарэнка:

Хутчэй за ўсё, Украіне будзе прапанавана ўстрымацца ад уступленьня ў НАТО. Гэта адзін з козыраў для таго, каб дамагчыся саступак ад Пуціна. Яны могуць сказаць яму, што мы ня будзем разглядаць пытаньне аб сяброўстве Ўкраіны ў НАТО, а Пуцін, са свайго боку, павінен пагадзіцца зачыніць ўчастак мяжы з Украінай і такім чынам спыніць дапамагаць «ДНР» і «ЛНР». Акрамя таго, верагодна, будзе аказвацца ціск на Ўкраіну з тым, каб яе дзяржаўнасьць будавалася па фэдэратыўнаму прынцыпе. Але на гэта, відавочна, Парашэнка ня пойдзе.

Па словах прэс-сакратара Парашэнкі Святаслава Цэголкі, пытаньне аб фэдэралізацыі на кіеўскіх перамовах не абмяркоўвалася. Ён падкрэсьліў, што Ўкраіна была і застаецца ўнітарнай дзяржавай. Чакаецца, што ў Маскве Франсуа Алянд і Ангела Мэркель зробяць заявы, якія тычацца лёсу ўкраінскай ваеннаслужачай Надзеі Саўчанкі, якая ўжо 8 тыдняў трымае галадоўку пратэсту ў расейскай турме. Перад вылетам у Маскву Мэркель адзначыла, што ўсё ж не ўпэўненая ў тым, што перамовы ў расейскай сталіцы прывядуць да пагадненьня аб спыненьні агню ва Ўкраіне.


У чацьвер у Кіеве пабываў і дзяржсакратар ЗША Джон Кэры. Ён запатрабаваў ад Расеі «прадэманстраваць прыхільнасьць спыненьня кровапраліцьця» ва Ўкраіне. Кэры заявіў, што Масква павінна адмовіцца ад падтрымкі самаабвешчаных рэспублік у Данбасе, вывесьці войскі і тэхніку з украінскай тэрыторыі і аказаць ціск на сэпаратыстаў, каб тыя выконвалі рэжым спыненьня агню.

ЗША настойваюць на абавязковым выкананьні «менскіх пагадненьняў па Данбасу», падпісаных у верасьні мінулага года, заявіў Джон Кэры, падкрэсьліўшы, што краіны Захаду хочуць дыпляматычнага вырашэньня крызісу, але ня могуць зачыняць вочы на тое, як «расейскія байцы ў форме без апазнавальных знакаў, расейскія танкі і боепрыпасы перасякаюць ўкраінскую мяжу для падтрымкі канфлікту ». Амэрыканскі Дзяржсакратар ў маскоўскіх перамовах удзелу не бярэ.

Больш падрабязна пра магчымасьці спыненьня вайны на ўсходзе Ўкраіны і шляхах ўрэгуляваньня ўкраінскага крызісу кажа дырэктар Цэнтра ўкраінскіх дасьледаваньняў Інстытута Эўропы Расейскай Акадэміі навук Віктар Міраненка.

— Калі ёсьць хоць бы невялікі шанец спыніць кровапраліцьце і пакуты людзей на Ўсходзе Ўкраіны, то, вядома, гэтым шанцам неабходна скарыстацца. Мне чамусьці здаецца, што і Франсуа Алянд, і Ангела Мэркель кіруюцца найперш гэтымі меркаваньнямі. Яны, наколькі вядома, хочуць прапанаваць пазаблёкавасьць і фэдэралізацыю краіны ў абмен на спыненьне агрэсіі ў дачыненьні да Ўкраіны. Гэта вельмі цяжкая задача. Спробаў было ўжо шмат. Ня раз аб’яўлялася спыненьне агню, але яно не выконвалася. Я думаю, што ані Алянда, ані Мэркель ляўры Чэмбэрлена, напэўна, не задавальняюць. Таму, хутчэй за ўсё, што яны, напэўна, запатрабуюць нейкіх гарантый бясьпекі для Ўкраіны. Фэдэралізм і пазаблёкавы статус магчымыя і пажаданыя для Ўкраіны, але толькі пры цьвёрдых гарантыях бясьпекі і сур’ёзнай эканамічнай дапамогі.

— Вы лічыце, што унітарная дзяржава — гэта пазыцыя, ад якой ўкраінскія палітыкі могуць адступіць?

— Я думаю, што ў свой нядаўнім інтэрвію газэце Di Welt прэзыдэнт Украіны Парашэнка рабіў акцэнт на ўнітарнасьці менавіта з-за той канкрэтнай сытуацыі, у якой яго краіна знаходзіцца. Я ў гісторыі не памятаю выпадку, каб якая-небудзь краіна ўводзіла фэдэралізм ва ўмовах вайны. Таму важная пасьлядоўнасьць дзеяньняў. Спачатку трэба спыніць ваенныя дзеяньні, забясьпечыць гарантыі бясьпекі краіны з боку Масквы і сілаў, якія задзейнічаны ў агрэсіі, а пасьля гэтага, вядома — вырашаць пытаньні максымальных ступеняў свабоды ва Ўкраіне. У мяне ёсьць выразнае адчуваньне таго, што рашэньне ўкраінскіх праблем шмат у чым залежыць ад Масквы, ад перамоваў з Пуціным, але больш за ўсё рашэньне гэтых праблем залежыць ад самой Украіны. Украіна калі-небудзь стане самай свабоднай дзяржавай Эўропы, дзе знойдуць прымяненьне сваёй актыўнасьці людзі, якім цесна ў Заходняй Эўропе, у ЭЗ, альбо яна сутыкнецца з вельмі сур’ёзнымі праблемамі.

— Сэпаратысты пры ўсебаковай падтрымцы Масквы, мяркуючы па ўсім, выйграюць вайну ў Украіны. Што можа прымусіць іх зьменшыць свае патрабаваньні? Фактычна за месяц яны атрымалі яшчэ паўтары тысячы квадратных кілямэтраў тэрыторыі. Мяркуючы па ўсім, яны здольныя замкнуць «дэбальцаўскі кацёл». Навошта ім цяпер дамаўляцца?


— Давайце называць рэчы сваімі імёнамі. Па-першае, не сэпаратысты выцясьняюць ўкраінскіх вайскоўцаў. Украінскіх вайскоўцаў выцясьняе мацнейшая падтрымка Масквы: за кошт цяжкіх і найноўшых відаў узбраеньняў, за кошт вялікай колькасьці людзей, якія ня носяць знакаў адрозьненьня расейскай арміі, але зьяўляюцца грамадзянамі РФ. Самі сэпаратысты ня пратрымаліся б супраць ўкраінскай арміі і некалькіх тыдняў, у гэтым я цалкам не сумняваюся: проста несупаставімыя тэрытарыяльныя, людзкія, фінансавыя, ваенныя рэсурсы. Трэба проста ўсьведамляць, што ідзе не вайна сэпаратыстаў з Украінай, а ідзе паўнамаштабная (хай і гібрыдная як яе завуць) вайна паміж Украінай і Расеяй. Трэба разумець: няма ваеннага вырашэньня праблемы. Пакуль за сэпаратыстамі стаіць раеійская армія і масавая падтрымка ўзбраеньнямі з Расеі, ўкраінская армія наўрад ці зможа дамагчыся якой-то перамогі. Але зь іншага боку, я думаю, што і ў Расеі выдатна разумеюць: у ЗША вядуцца вельмі сур’ёзныя размовы пра тое, каб забясьпечыць украінцаў сучаснымі відамі ўзбраеньняў. Калі за ўкраінскай арміяй ўстане НАТО, патэнцыял ЗША, наўрад ці ў Расеі атрымаецца пераламаць ваенную сытуацыю. У ваенным стаўленьні — гэта відавочная патавая сытуацыя, гэта тупік. Ваеннага рашэньня няма ні для воднага боку. Тым важней гэтая ініцыятыва Алянда і Мэркель, хоць, вядома, хацелася б зразумець, якая цана таго міру, які яны зьбіраюцца прынесьці ў Эўропу. Я не выпадкова згадаў пра Чэмбэрлена.

— У параўнаньні з верасьнёўскімі перамовамі ў Менску складваецца так, што пазыцыя Масквы і сэпаратыстаў ўзмацнілася, а пазыцыя Ўкраіны — саслабла. Вы лічыце, што Масква ў гэтых умовах будзе адстойваць канцэпцыю Наваросіі? Або, канчаткова аформіўшы квазінезалежнасьць непрызнаных рэспублік, Крэмль супакоіцца?

— Я думаю, што Масквой рухаюць два матывы. Першы — гэта захаваньне твару, і гэта вельмі сур’ёзная матывацыя. Проста адмовіцца ад падтрымкі сэпаратыстаў і сыйсці — непрымальна. Другі матыў і другая прычына дзеяньняў — стварэньне ачага напружанасьці, які б патрабаваў ад Украіны калясальных выдаткаў, адцягваў Украіну ад вырашэньня сваіх сацыяльна-эканамічных задачаў. Украіна — патэнцыйна квітнеючая дзяржава, і для таго, каб дасягнуць росквіту, ёй не спатрэбілася б вельмі сур’ёзнай фінансавай дапамогі — нават такой, як Грэцыі. Але гэта дало б цудоўны аргумэнт наконт таго, што шлях, які абраны Расеяй — цэнтралізацыя, адзяржаўленьне, уціск свабодаў — няправільны у сэнсе мадэрнізацыі постсавецкай прасторы. А тое, што прапаноўвала Ўкраіна (хоць яна, на жаль, гэтага не зрабіла, пакуль гэтага ня робіць і новае кіраўніцтва Ўкраіны), гэта значыць максымальная ступень свабоды на гэтым ўсходнеэўрапейскай прасторы — гэта правільны шлях. Але калі на адной шалі вагаў — чалавечыя жыцьці, а на іншай — чыйсьці прэстыж, то зразумела: жыцьцё важней. Але важная і цана сьвету, важная працягласьць міру, які можа наступіць пасьля перамоваў. Мне думаецца, што пра гэта таксама трэба вельмі сур’ёзна думаць.

Глядзець камэнтары (4)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG