Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Сталкеры Свабоды

Ханжанкоў: У лягеры была сабраная ўся савецкая гісторыя ў асобах


Сталкеры Свабоды: Сяргей Ханжанкоў
пачакайце

No media source currently available

0:00 0:06:58 0:00
Наўпроставы лінк

Сын і ўнук вязьняў сталінскіх лягераў змалку ведаў цану свабоды ў савецкай краіне.


Сын і ўнук вязьняў сталінскіх лягераў змалку ведаў цану свабоды ў савецкай краіне. А дваццацігадовым студэнтам менскага політэхнічнага інстытуту вырашыў рабіць нешта канкрэтнае, каб абудзіць грамадзтва да актыўных дзеяньняў. Дзеля пачатку намерыўся падарваць вежу, якая глушыла замежныя радыёстанцыі. Былы савецкі палітвязень Сяргей Ханжанкоў — герой новага выпуску праграмы «Сталкеры Свабоды».

«Мы сюды з бацькамі прыехалі ў 1955 годзе. З Магадану. І першы пакой, які мы нанялі, быў на трэцім паверсе дому, з вокнаў якога добра быў бачны аб’ект, які называўся «глушылка».

Да гэтага часу я меў ужо цьвёрдае перакананьне, што з савецкай уладай трэба змагацца. Калі б былі нейкія аднадумцы, то я, напэўна, зь імі займаўся б літаратурай, улёткамі ды іншай падобнай дзейнасьцю. Але ў Менску не было для гэтага ўмоваў. Горад нядаўна перажыў вайну, людзі тут літаральна выжывалі. Ім было не да змаганьня. Таму прыйшло такое рашэньне зрабіць нешта гучнае і ўсім зразумелае. І тут — гэтая глушылка.

У 1959 годзе я паступіў у політэхнічны інстытут, і мая вайсковая спэцыяльнасьць была — сапёр. Калі нас вучылі ўзрываць, то вось гэты намер пачаў неяк афармляцца. Можна паспрабаваць дывэрсійны акт — падрыў глушылкі.

Адзін з маіх сяброў, якога пазьней судзілі па адной са мной справе, распавёў, што ў іх ля Глыбокага ў лесе ён ведае месцы, дзе складзіравалі снарады пасьля вайны. Іх не ўзрывалі, а проста закопвалі. І ў нас зьявілася большая ўпэўненасьць у намеры, бо мы можам і выбухоўку здабыць. Што мы і зрабілі. Мы паехалі ў Глыбокае, раскапалі гэтыя снарады і дасталі адтуль тратыл.

Сталкеры Свабоды

Сталкеры Свабоды

«Сталкеры Свабоды» — штотыднёвая праграма нашага Радыё. У ёй мы распавядаем пра людзей, якія сілай сваіх перакананьняў, творчай актыўнасьцю, нязломным аптымізмам, глыбінёю веры ў сваё прадвызначэньне ствараюць уласную тэрыторыю свабоды. Героі праграмы — земляробы і інтэлектуалы, адзінокія маці і шматдзетныя бацькі, спартоўцы і эколягі, невядомыя народныя майстры і выбітныя прафэсійныя мастакі, вольныя вандроўнікі і вязьні турмаў — усе тыя, хто штодзённа расшырае вакол сябе ўласную свабодную прастору да межаў уласнае краіны. Штотыдзень па суботах на нашым сайце — «Сталкеры Свабоды».

Усе выпускі «Сталкераў Свабоды»

Вось гэтае месца я выбраў, каб пранікнуць на тэрыторыю да глушылкі. Тут стаялі гаражы не суцэльна, як цяпер, а адзін ад аднаго аддзеленыя. Пралез, хутка зрабіў падрыхтоўчыя замеры і пералез назад.

На зьмены нейкія пасьля свайго акту я не разьлічваў, проста хацеў абудзіць цікавасьць людзей да праблемы свабоды слова, дзяржаўнага ладу, чаму ў нас глушаць заходнія радыёстанцыі, чаму яны ня глушаць нашы радыёперадачы. Тады ішло спаборніцтва дзьвюх сыстэм — сацыялізму і капіталізму. Нам гаварылі, што камунізм — гэта будучыня чалавецтва. То калі будучыня, дык чаго ж вы баіцёся? Вось такая была мэта.

У лягеры я апынуўся сярод сваіх аднадумцаў, людзей вельмі цікавых. І лягер ператварыўся ў адмысловы ўнівэрсытэт. Там былі ўсе, хто зьбіраўся нешта рабіць, а ня проста абмяркоўваць. І тады вельмі шмат было антысавецкіх арганізацыяў, сяброў якіх амаль усіх пасадзілі.

У лягеры я шмат чаму вучыўся. Там была сабраная ўся савецкая гісторыя ў асобах. У нас сядзелі людзі за Кранштадзкі мяцеж яшчэ, ужо ня кажучы пра ўсякую калектывізацыю, вайну. Сапраўднай гісторыі савецкай краіны ў друкаваным выглядзе не было, а там — калі ласка, любая падзея з вуснаў відавочцаў.

Я выйшаў зь лягера асьвечаным чалавекам. Калі да яго яшчэ былі нейкія сумневы ў правільнасьці маіх поглядаў, бо ўсе ж вакол казалі, што я памыляюся, то там я проста ўмацаваўся ў сваіх перакананьнях.

Калі выйшаў зь лягера, то мне было вельмі цікава распавядаць усё тое, што сам даведаўся. Я не баяўся, бо ведаў ужо, за што садзяць. Садзяць за нейкія дзеяньні: арганізацыю, у якой ёсьць статут і праграма, сябры яе нешта робяць і іх садзяць. А проста паразважаць-абмеркаваць ужо было можна.

Тады мне і многім іншым здавалася, што ўсё зло — ад камуністычнай ідэі, а зла шмат у іншых відах. Ёсьць карысьлівасьць, ды ці мала што яшчэ. Зрынуць савецкую ўладу — яшчэ ня значыць усталяваць справядлівае грамадзтва.

Хрушчоў расказаў пра Сталіна, і то ня ўсё. Але потым сказаў, што Сталін дрэнны, а сацыялізм добры. Пасьля — перабудова. І трэба было прадоўжыць гэты працэс. Трэба было выкрыць усе асновы камуністычнага вучэньня, трэба было абавязкова правесьці суд над камунізмам, які зьнішчыў сто мільёнаў людзей на зямлі. Гэтага зроблена не было. Я лічу, што працэс ня быў даведзены да канца.

У мяне ёсьць такая прапанова: павесіць на гэтую вышку шыльды з вэртыкальнымі надпісамі вялікімі літарамі: «Свабода», «Голас Амэрыкі», «Бі-Бі-Сі», «Нямецкая Хваля» — назвы радыёстанцыяў, якія глушыла гэтая вышка. Яны ж нам нешта перадавалі! Жадаю, каб перамаглі ўрэшце яны, тыя, што перадавалі!"

Глядзець камэнтары (2)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG