“Як толькі дзяржава пачынае новы рэпрэсіўны наступ на свабоды грамадзянаў, яна пачынае рэфармаваць мову”, — сказаў знаны беларускі паэт Анатоль Вярцінскі на круглым стале, які 14 сакавіка быў зладжаны ў Саюзе пісьменьнікаў дзеля абмеркаваньня прапановаў групы навукоўцаў у справе зьменаў у правапісе. На доказ свае высновы спадар Вярцінскі прывёў такі гістарычны прыклад: Цанава быў зацьверджаны міністрам на той самай сэсіі Вярхоўнага Савету БССР, на якой быў зацьверджаны і гэтак званы наркамаўскі правапіс.
Прапановы наконт новага ягонага ўдасканаленьня аўтары ні з кім не абмяркоўвалі. Іхны зьмест трымаўся амаль што ў сакрэце. Рада Саюзу пісьменьнікаў прыняла з гэтае нагоды пратэстную заяву. Пасьля чаго кіраўнік Акадэміі Навук Міхаіл Мясьніковіч даслаў у саюз адзін асобнік прапановаў мовазнаўцаў.
Вось меркаваньне пра іх намесьніка старшыні саюзу Міхася Скоблы:
(Скобла: ) “Яны не закранаюць ніводнага спрэчнага пытаньня ў мове — прыкладам, мэтазгоднага ці нямэтазгоднага выкарыстаньня мяккага знаку і іншых момантаў. Але цікава тое, што на гэтай кніжцы стаіць пазнака: “Указ прэзыдэнта. Зацьверджана”. Такім чынам, застаецца толькі паставіць дату і паставіць подпіс. Гэта дае падставу меркаваць, што гэтыя зьмены ўносяцца найперш зь нейкіх палітычных мэтаў, каб атрымаць нейкае дадатковае апірышча ў змаганьні з тымі выданьнямі, якія выходзяць ня тым наркамаўскім правапісам, які зараз існуе”.
Усе ўдзельнікі гаворкі адзначалі рэпрэсіўную скіраванасьць бальшыні прапановаў. Гаворыць мовазнаўца Зьміцер Саўка:
(Саўка: ) “Між радкоў вельмі лёгка чытаецца імкненьне накласьці кантроль на выкарыстаньне ўласна беларускіх імёнаў у афіцыйнай сфэры. Тое, за што мы змагаліся, тое, што не дае нам спакою. Мы хацелі звацца Алесямі, Зьмітрамі ў пашпартах сваіх, у афіцыйных і неафіцыйных паперах — новы кодэкс правілаў забараняе нам гэта рабіць”.
Галоўны рэдактар незалежнай газэты “Наша Ніва” Андрэй Дынько сказаў, што сучасная задача лінгвістаў палягае ня ў тым, каб рэфармаваць афіцыйны правапіс, а ў пошуку кампраміснага варыянту на аснове клясычнага і наркамаўскага. Прапановы групы Падлужнага скіраваныя на фактычнае зьліквідаваньне такое мажлівасьці.
(Дынько: ) “Складаецца такое ўражаньне, што гэтыя правапісныя зьмены хочуць увесьці, каб пасьля можна было ўжываць рэпрэсіі ў дачыненьні да ўсіх тых, што ня хочуць пагаджацца з такім правапісам. І гэта вельмі-вельмі небясьпечна, таму што каб нам урэшце прыйсьці да гэтага адзінага, мінімальна палітызаванага ва ўгоду нейкім сілам і мінімальна русіфікаванага правапісу, нам трэба мець выданьні, якія карыстаюцца клясычным правапісам. Інакш мы ня прыйдзем да адзінага, бо яны будуць нам гаварыць: наш усюды ёсьць, а дзе ваш? Што вы хочаце мяняць?”
Высновы ўдзельнікаў гаворкі пра немажлівасьць прыняцьця прапановаў зьменаў правапісу будуць накіраваныя кіраўніку Акадэміі Навук спадару Мясьніковічу.