Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Шыфэр і здароўе


Ажыўленыя спрэчкі ў сфэрах аховы здароўя і бізнэсу выклікае праблема азбэсту. Гэты тонкавалакністы мінэрал трывала ўвайшоў у жыцьцё мільёнаў тых, хто нарадзіўся ў СССР і жыве цяпер на большай частцы постсавецкай прасторы. Азбэст — гэта, найперш, шыфэр, якім пакрываюць дахі і пліты для абліцоўкі. Яшчэ ён уваходзіць у склад тканін для адзеньня пажарных і мэталюргаў. З-за здольнасьці затрымліваць бактэрыі, шкодныя рэчывы і нават радыяцыйнае выпраменьваньне яго выкарыстоўваюць у фільтрах у харчовай, атамнай, касьмічнай, будаўнічай і фармацэўтычнай прамысловасьці. Часьцінкі азбэсту надаюць трываласьці і элястычнасьці грашовым купюрам і гербавым паперам.

Найбуйнейшы вытворца азбэсту — Расея. Тут здабываецца больш за мільён тонаў гэтага мінэралу ў год, 70% здабытага ідзе на экспарт.

Тым часам ад пачатку 2005 году Эўразьвяз і шэраг заходніх краін забаранілі выкарыстаньне азбэсту ў любым выглядзе. Як прадэманстравалі дасьледаваньні, праведзеныя Ўсясьветнай арганізацыяй аховы здароўя, мікраскапічныя валокны азбэсту, трапляючы ў лёгкія, выклікаюць анкалягічныя захворваньні, рубцовыя зьмены лёгачнай тканкі (азбэстоз), хранічныя бранхіты і шмат якія іншыя захворваньні.

У сувязі з гэтым у ЗША пачалі выплачваць кампэнсацыі за шкоду здароўю, выкліканую ужываньнем азбэставых будаўнічых матэрыялаў, а Эўракамісія выдзеліла вялікае фінансаваньне колішнім савецкім рэспублікам — Літве, Латвіі і Эстоніі, каб замяніць такія папулярныя ў 1970—1990-х шыфэрныя дахі на мэталадахоўку. Пад увагай мэдыкаў апынуліся працаўнікі, чыя дзейнасьць была зьвязаная з азбэстава-цэмэнтнай вытворчасьцю. Трэба дадаць, што ў гэтых былых савецкіх рэспубліках, асабліва ў Эстоніі, азбэст вельмі шырока ўжываўся ня толькі пры будаўніцтве дахаў, але і як электра- і цеплаізаляцыйны матэрыял, ушчыльняльнік бэтону і палімэраў, гукаізалятар. Яго дадавалі ў фарбы, клей, шпаклёўку, лінолеум, вогнетрывалыя матэрыялы і шнуры.


Фінскія дасьледчыкі: "Найбольш распаўсюджаныя прафэсійныя захворваньні, выкліканыя азбэставым валакном, якое трапляе ў лёгкія, — ушчыльненьне лёгкіх, а таксама анкалягічная мэзатэліёма брушыны і плеўры"
Як вынікае з дадзеных, атрыманых фінскімі Інстытутам разьвіцьця здароўя і Інстытутам аховы здароўя на працы адносна распаўсюджваньня прафэсійных захворваньняў, абумоўленых азбэстам, "такія захворваньні толькі ў Эстоніі назіраюцца ў кожнага дзясятага чалавека, які меў справу з гэтым матэрыялам".

Паводле фінскага дасьледчыка Яака Пылустэ, сярод найбольш распаўсюджаных прафэсійных захворваньняў, выкліканых азбэставым валакном, якое трапляе ў лёгкія, — ушчыльненьне лёгкіх. Самыя ж цяжкія наступствы — анкалягічныя захворваньні, якія могуць праяўляцца праз гады і нават дзесяцігодзьдзі. Гэта, напрыклад, мэзатэліёма брушыны і плеўры. Апошнюю таксама называюць карцыномай лёгкага.

Тым, хто мяняе свае шыфэрныя дахі на мэталадахоўку, фінскія дасьледчыкі даюць, сярод іншага, такія парады: "Ніколі ня кідаць шыфэр на зямлю, не разьбіваць яго і не выкарыстоўваць пры рамонце дарог, бо пыл можа трапіць у лёгкія дзецям". Мясцовым уладам таксама раяць, каб дапамагалі людзям пазбаўляцца ад старых этэрнітавых плітаў з высокім утрыманьнем азбэсту.

Тым часам тэорыя канцэрагеннасьці азбэсту мае нямала апанэнтаў. Як паведамляе ВВС, у выніку судовых цяжбаў адносна шкоды азбэсту для здароўя пацярпелі і збанкрутавалі багата буйных заходніх прадпрыемстваў. Напрыклад, адзін з буйных вытворцаў алюмінію ў ЗША — Kaiser Aluminium.

На працэсе адвакаты кампаніі, спасылаючыся на праведзеныя незалежнымі экспэртамі дасьледаваньні, прыводзілі дадзеныя адносна бясшкоднасьці азбэсту — зразумела, пры правільным выкарыстаньні і захаваньні пэўных нормаў бясьпекі. Адвакаты таксама сьцьвярджалі, што, прыкладам, бэнзол — рэчыва нашмат больш канцэрагеннае, аднак ніхто на запраўках ня піша, што бэнзін можа выклікаць рак.

У сёньняшнім рэпартажы ВВС рэпартэры даюць магчымасьць выказацца на тэму прадстаўнікам краіны — найбуйнейшага вытворцы азбэсту ў сьвеце.

Украінскія дасьледчыкі: "З гледзішча здароўя чалавека аб’ектыўных прычынаў для забароны шыфэру і іншых матэрыялаў з азбэсту няма"
Чальцы расейскай Акадэміі навук сьцьвярджаюць: забарона азбэсту ў ЭЗ і ЗША мае на мэце нанесьці ўдар па расейскай прамысловасьці і працоўных месцах, а высновы Ўсясьветнай арганізацыі аховы здароўя наконт шкоды ад мінэралу перабольшаныя.

З такой пазыцыяй салідарныя і навукоўцы Ўкраіны. З дасьледаваньняў, праведзеных у гэтай краіне, дзе таксама вельмі шырока выкарыстоўваецца азбэст, вынікае, што рэчыва гэтае бясьпечнае для здароўя і што "аб’ектыўных прычынаў для забароны шыфэру і іншых матэрыялаў з азбэсту няма".

У матэрыялах УААС адзначаецца, што "мэдыцына і палітыка, мэдыцына і бізнэс могуць нярэдка быць паняцьцямі артаганальнымі", то бок супярэчнымі ці несумяшчальнымі між сабой.

У Беларусі, дзе азбэст па-ранейшаму шырока выкарыстоўваецца, гэтая тэма пакуль ня стала цэнтральнай для грамадзтва і ўладаў. Залежна ад даходаў беларусы пакрываюць свае дахі шыфэрам і альтэрнатыўнымі дарагімі матэрыяламі, той жа мэталадахоўкай. Праўда, у рэкляме фірмаў, якія прапануюць пакупнікам замену шыфэру, зьявіліся сказы пра шкоднасьць азбэсту.

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG