На сустрэчы былі таксама сакратар юрыдычнага камітэту ПАРЭ Рафал Сокал і сакратарка беларускай дэлегацыі Ксенія Луцкіна.
Латушка расказаў пра рэпрэсіі супраць беларусаў — і назваў гэта беспрэцэдэнтным для Эўропы: транснацыянальныя рэпрэсіі, якія, на яго думку, адпавядаюць панятку «злачынства супраць чалавечнасьці».
Адна з самых «балючых» тэмаў — дэпартацыі. Калі палітвязьняў вызваляюць, частку зь іх вывозяць за мяжу, часта без пашпартоў: дакумэнты або канфіскоўваюць, або яны «губляюцца». Чалавек апынаецца ў суседняй краіне бяз права легальна там жыць, працаваць ці лячыцца. Латушка назваў гэта «штучна створаным гуманітарным крызісам» і папрасіў дакладчыцу дапамагчы паскорыць працэс легалізацыі такіх людзей у краінах ЭЗ.
Узьнялі і пытаньне грошай: дэмакратычныя сілы хочуць, каб краіны Рады Эўропы больш фінансавалі Міжнародны гуманітарны фонд і праваабарончыя арганізацыі (напрыклад LIBERECO), якія дапамагаюць вызваленым стаць на ногі — пасьля турмы і дэпартацыі гэта зрабіць няпроста.
Азадэ Раджхан паабяцала заняцца гэтымі пытаньнямі. І дадала: гаварыць пра «нармалізацыю» сытуацыі з палітвязьнямі ў Беларусі цяпер немагчыма — сьпіс зьняволеных не скарачаецца, а тыя, хто выйшаў на волю і застаўся ў краіне, усё роўна жывуць пад ціскам.
Бакі дамовіліся працаваць далей, а ўсе перададзеныя матэрыялы трапяць у будучы даклад ПАСЕ.
- Дакладчык ПАРЭ па палітвязьнях рыхтуе афіцыйны даклад, які можа стаць асновай для рэкамэндацый дзяржавам Рады Эўропы — у тым ліку ў пытаньнях санкцый, прыняцьця дэпартаваных былых палітвязьняў і ціску на рэжым Лукашэнкі. Сустрэчы такога фармату дазваляюць дэмакратычным сілам Беларусі ўплываць на тое, якія факты і рэкамэндацыі трапяць у міжнародныя дакумэнты, а таксама лябіяваць практычную дапамогу людзям, якія былі дэпартаваныя без пашпартоў і сутыкаюцца з прававым вакуўмам у іншых краінах.
- Паводле праваабарончага цэнтру «Вясна», па стане на сярэдзіну чэрвеня 2026 у Беларусі прызнаныя палітычнымі вязьнямі 852 чалавекі. Гэта пасьля таго, як у сакавіку з-за кратаў выйшлі каля 250 чалавек, што часова зьнізіла лічбу да 897, найменшага паказчыка за апошнія некалькі гадоў. Аднак праваабаронцы адзначаюць: палітычныя затрыманьні і новыя прысуды не спыняюцца, а частка вызваленых і дэпартаваных трапляюць у новыя складаныя сытуацыі — без дакумэнтаў, бяз права на працу і мэдычную дапамогу за мяжой. Усяго ад 2020 году, па ацэнках «Вясны», па палітычна матываваных справах было засуджана больш за 8 000 чалавек.