Паводле аналізу ініцыятывы «Честные люди», гарантаванай законам празрыстасьці і галоснасьці выбарнага працэсу няма ўжо на стадыі фармаваньня ўчастковых выбарчых камісій.
«Калі ты вырашаеш праводзіць плебісцыт у атмасфэры страху, займаючыся тэрорам супраць грамадзян, палохаючы ўсіх вайной з самым блізкім суседам і выносячы на галасаваньне нешта, падобнае да бандыцкага кодэксу, замест Канстытуцыі, цалкам натуральна, што шараговыя выканаўцы — сябры ўчастковых камісій — ужо саромеюцца паказаць свае імёны суграмадзянам.
Да 6 лютага павінны былі сфармаваць участковыя камісіі, і на працягу 7 дзён іх склад павінен быць апублікаваны на сайтах выканкамаў і ў мясцовых СМІ. У выніку ў большасьці рэгіёнаў сьпісы не апублікавалі або апублікавалі ў дзіўным выглядзе — замест чальцоў камісій або шматкроп’е, або лічба, якая паказвае іх колькасьць».
Аднак, адзначаецца ў допісе, частка інфармацыі пасьпела прасачыцца ў рэгіянальную друкаваную прэсу. Таму «ЧЛ» запрасілі да ўдзелу ў пошуку сяброў участковых камісій па рэгіёнах. Ініцыятыва просіць людзей знайсьці раённую газэту за апошні тыдзень і даслаць фота старонкі з рашэньнем выканкаму аб утварэньні ўчастковых камісій па рэфэрэндуме ў чат-бот @zubr_info_bot або на пошту zubr.contact@gmail.com.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА: У Мазыры разам з рэфэрэндумам хацелі выбраць дэпутата замест памерлага. Што ім адказалі ў ЦВКТым часам праваабаронцы падрыхтавалі аналітычную справаздачу, у якой ацанілі этап фармаваньня ўчастковых камісій па правядзеньні рэфэрэндуму. Яны заўважылі, у прыватнасьці, што ад прадстаўнікоў апазыцыйных партый у камісіі не ўзялі нікога, а ад праўладных прынялі 98,1% вылучаных.
Асноўную колькасьць чальцоў камісій склалі сябры пяці праўладных арганізацый.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА: Ад некалькіх сотняў тысяч чалавек. Колькі беларусаў пазбавілі права галасаваць на рэфэрэндумеКанстытуцыйная рэформа ў Беларусі-2022. Асноўнае
Якія паўнамоцтвы прапануюць забраць у прэзыдэнта?
З тэксту Канстытуцыі прапануюць забраць наступныя палажэньні пра прэзыдэнта:
- прызначае шэсьць чальцоў Цэнтравыбаркаму;
- са згоды Савету Рэспублікі прызначае на пасаду старшыняў Канстытуцыйнага суду, Вярхоўнага суду, Вышэйшага гаспадарчага суду зь ліку судзьдзяў гэтых судоў;
- вызваляе ад пасады старшыню і судзьдзяў Канстытуцыйнага, Вярхоўнага і Вышэйшага гаспадарчага судоў, старшыню і сяброў Цэнтральнай камісіі па выбарах і правядзеньні рэспубліканскіх рэфэрэндумаў, генэральнага пракурора;
- прызначае на пасаду і вызваляе ад пасады старшыню Камітэту дзяржаўнага кантролю.
Якія паўнамоцтвы даюцца «Ўсебеларускаму народнаму сходу»
Праект замацоўвае статус «Усебеларускага народнага сходу» як паралельнай парлямэнту структуры з вышэйшымі за яго паўнамоцтвамі.
Сярод іх:
- «Усебеларускі народны сход» зацьвярджае асноўныя кірункі ўнутранай і замежнай палітыкі, ваенную дактрыну, канцэпцыю нацыянальнай бясьпекі;
- зацьвярджае праграмы сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця Рэспублікі Беларусі;
- заслухоўвае прэм’ер-міністра аб выкананьні праграмы сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця Рэспублікі Беларусі;
- прапануе зьмены і дадаткі ў Канстытуцыю;
- прапануе правядзеньне рэспубліканскіх рэфэрэндумаў;
- мае права разглядаць пытаньне аб легітымнасьці выбараў;
- прымае рашэньне аб зьняцьці прэзыдэнта з пасады ў выпадку сыстэматычнага або грубага парушэньня ім Канстытуцыі альбо зьдзяйсьненьня дзяржаўнай здрады ці іншага цяжкага злачынства.
Што яшчэ ў праекце новай Канстытуцыі
- Здымаецца артыкул аб бестэрміновым прэзыдэнцтве, вяртаецца абмежаваньне двума тэрмінамі: «Адна і тая ж асоба можа быць прэзыдэнтам ня больш за два тэрміны». Але правіла мае дзейнічаць толькі для новаабраных прэзыдэнтаў.
- Уводзіцца імунітэт для былога прэзыдэнта: «Прэзыдэнт, які спыніў выкананьне сваіх паўнамоцтваў, ня можа быць прыцягнуты да адказнасьці за дзеяньні, учыненыя ў сувязі з ажыцьцяўленьнем ім прэзыдэнцкіх паўнамоцтваў».
- Закрываецца магчымасьць абірацца прэзыдэнтам тым, хто часова зьехаў: «Прэзыдэнтам можа быць абраны грамадзянін Рэспублікі Беларусі па нараджэньні, не маладзейшы за 40 гадоў, які валодае выбарчым правам, пастаянна пражывае ў Рэспубліцы Беларусі ня менш за 20 гадоў непасрэдна перад выбарамі, які ня мае і ня меў раней грамадзянства замежнай дзяржавы, або дазволу на жыхарства, або іншага дакумэнту замежнай дзяржавы, які дае права на льготы і іншыя перавагі».
- З праекту выключаны артыкул пра імкненьне Беларусі зрабіць сваю тэрыторыю бязьядзернай зонай, а дзяржаву – нэўтральнай.
«Заключныя і пераходныя палажэньні» праекту Канстытуцыі
- Паводле артыкулу 143 абмежаваньні на прэзыдэнцкія тэрміны ўступяць у сілу толькі пасьля наступных прэзыдэнцкіх выбараў: «Зьмены Канстытуцыі, якія абмяжоўваюць колькасьць тэрмінаў, на працягу якіх адна і тая ж асоба можа займаць пасаду прэзыдэнта, уступаюць у сілу зь дня ўступленьня на пасаду зноў абранага прэзыдэнта». Паводле літары артыкулу, Лукашэнка можа балятавацца ў прэзыдэнты яшчэ прынамсі двойчы.
- Таксама паводле артыкулу 143 ніякіх датэрміновых выбараў не прадугледжана, у тым ліку і прэзыдэнцкіх: «Дзяржаўныя органы (службовыя асобы) ажыцьцяўляюць сваю дзейнасьць на працягу тэрміну, на які яны былі ўтвораныя (абраныя, прызначаныя), альбо да спыненьня іх паўнамоцтваў ва ўстаноўленым парадку.
- Паводле артыкулу 144 дзейны кіраўнік дзяржавы можа прэтэндаваць на пасаду старшыні Ўсебеларускага народнага сходу: «Закон, які вызначае кампэтэнцыю, парадак фармаваньня і дзейнасьці Ўсебеларускага народнага сходу, падлягае прыняцьцю на працягу году з дня ўступленьня ў сілу зьменаў Канстытуцыі. У мэтах арганізацыі належнай працы Ўсебеларускага народнага сходу прэзыдэнт, які займае гэтую пасаду на дату ўступленьня ў сілу зьменаў Канстытуцыі, можа быць абраны старшынём Усебеларускага народнага сходу».