Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Жыцьцё ў эміграцыі стала катаваньнем». Гісторыя рэпрэсаванага фэрмэра зь Віцебшчыны, які марыць узьяднацца зь сям’ёй


Віктар Бугаёў з сынамі на радзіме

42-гадовы Віктар Бугаёў, былы жыхар райцэнтру Дуброўна на ўсходнім ускрайку Беларусі, расказвае пра знаёмства з Лукашэнкам, грамадзкую актыўнасьць і перасьлед, які вымусіў пакінуць радзіму. У Беларусі засталася сям’я, якой Віктар ня бачыў больш за 4 гады.

Пра Віктара Бугаёва сьцісла

  • Біялягічных бацькоў ня знае. Двухгадовым яго ўсынавілі.
  • Жанаты. З жонкай Натальляй Стрэльчанкай разам 20 гадоў. У іх двое сыноў. Адзін вучыцца ва ўнівэрсытэце, другі скончыў дзевяць клясаў.
  • Быў асуджаны на 6 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму. Інкрымінавалі прымус у сплаце доўгу, ужываньне гвалту і заведама непраўдзівы данос. Справу лічыць сфабрыкаванай.
  • У 2013-м зарэгістраваў сялянска-фэрмэрскую гаспадарку «Віктор-прадукт». Разводзілі свойскую птушку і жывёл. Займаліся пчалярствам.
  • Сябра незарэгістраванай Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі «Народная грамада». Да 2019 году быў актывістам Аб’яднанай грамадзянскай партыі.
  • У 2017 годзе зьехаў зь Беларусі. Тры з паловай гады правёў у Швэцыі. Цяпер у Польшчы.
  • У Швэцыі пачаў весьці ў сацыяльных сетках блогі пра беларускае жыцьцё: «Усё аб Дуброўна», «Хватит врать» і «Народный приговор».

Пра жыцьцё сіраты, сустрэчу з Лукашэнкам, 6 гадоў у калёніі

Віктар Бугаёў кажа, што ў дзяцінстве яго цкавалі, бо атачэньне ўспрымала сіроцтва як загану. Такое стаўленьне адбілася на характары. Віктар востра рэагуе на несправядлівасьць і варожасьць да сябе.

Кажа, што палітыкай пачаў цікавіцца з 15 гадоў. У 16 пабываў на сустрэчы з вылучэнцам у прэзыдэнты Аляксандрам Лукашэнкам, які ў 1994 годзе прыяжджаў у Дуброўна агітаваць за сябе.

Перадвыбарчы выступ палітыка хлопцу не спадабаўся. За Лукашэнку ніколі не галасаваў. Той, на погляд Віктара, прагне панаваць над усім, над чым толькі можа.

Віктар Бугаёў з жонкай Натальляй Стрэльчанкай. Разам яны 20 гадоў
Віктар Бугаёў з жонкай Натальляй Стрэльчанкай. Разам яны 20 гадоў

На пачатку 2000-х, кажа Бугаёў, у дубровенскім аддзеле міліцыі яго пабілі: траўмавалі пазваночнік, грудзіну, ныркі. Сам лічыць, што прычынаю стала яго заява аб вымаганьні мясцовымі міліцыянтамі хабару з дальнабойнікаў, сьведкам чаму неаднойчы бываў. Па факце пабіцьця двойчы распачыналі крымінальную справу, але вінаватых так і не пакаралі.

У 2008-м Бугаёва абвінавацілі ва ўчыненьні злачынства. Па ягоных словах, яму інкрымінавалі прымус у сплаце доўгу, ужываньне гвалту і заведама непраўдзівы данос. Пацярпелым прызналі былога супрацоўніка міліцыі, якому пагражала прымусовае лячэньне за злоўжываньне алькаголем.

Сваю невінаватасьць актывіст даказаць ня змог і быў асуджаны на 6 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму. Пазьней, кажа, пацярпелы прызнаўся, што агаварыў яго пад ціскам былых калегаў. Тыя словы ўдалося задакумэнтаваць, але яны нічога не зьмянілі.

Па вызваленьні Бугаёў скардзіўся ў розныя дзяржаўныя інстанцыі, але нажыў сабе толькі новыя непрыемнасьці. Яму пагражалі, у дом нават урываліся ўзброеныя людзі.

«Пасьля канфліктаў зь міліцыяй я стаў аб’ектам няспыннага перасьледу», — адзначае актывіст.

На ягоную думку, «рэпрэсіўная машына бязь літасьці распраўляецца з тымі, хто паўстае супраць яе». Найгорш з гэтым у глыбінцы, дзе меней кантролю і людзі менш абароненыя, кажа суразмоўца.

Пра загадкавую сьмерць кандыдата ў дэпутаты, рашэньне пакінуць радзіму

Падчас перадвыбарчай кампаніі 2015 году Віктар Бугаёў уступіў у Аб’яднаную грамадзянскую партыю і стаў даверанай асобай Анатоля Лябедзькі. Па словах актывіста, ён першым у Дуброўне арганізаваў агітацыйны пікет апазыцыйнага палітыка.

Пасьля пікету і рэпартажаў пра мясцовае жыцьцё, кажа Віктар, Дуброўна актыўна ўзяліся парадкаваць. У райцэнтры зладзілі «Дажынкі», да якіх шмат чаго адрамантавалі.

Пасьведчаньне аб тым, што Віктар Бугаёў — давераная асоба Аляксандра Турка
Пасьведчаньне аб тым, што Віктар Бугаёў — давераная асоба Аляксандра Турка

Што значыць быць апазыцыянэрам у невялікім горадзе, Бугаёў адчуў у 2016-м — пасьля загадкавай сьмерці вылучэнца ў Палату прадстаўнікоў Аляксандра Турка, у якога быў даверанай асобай. Цела Турка з праламаным чэрапам знайшлі на закінутай фэрме. Пазьней актывіст даведаўся, што сьледзтва ня выявіла ў сьмерці прэтэндэнта на дэпутацтва крыміналу. Паводле расьсьледаваньня, ён упаў і ўдарыўся патыліцай.

Бугаёў у высновы сьледчых не паверыў і доўга асьцерагаўся выходзіць на вуліцу адзін, бо не выключаў, што зь ім можа здарыцца тое самае, што і з Турком.

Тым часам, кажа Віктар, райвыканкам абмежаваў для ягонай гаспадаркі разьвядзеньне свойскай птушкі, і займацца ёю стала нявыгадна. Унесьлі зьмены і ў аплату арэнды памяшканьняў. Так сямейны бізнэс збанкрутаваў.

Бугаёў сьцьвярджае: пасьля таго як на сайце АГП апублікавалі фільм пра злоўжываньні мясцовых чыноўнікаў і сілавікоў, зьняты з удзелам палітыка Анатоля Лябедзькі, адзін з службоўцаў абвінаваціў яго ў паклёпе. У той час ён быў адным з заяўнікаў пратэставых акцыяў супраць «дэкрэту аб дармаедах». Калі Бугаёў ехаў на такую акцыю ў суседнюю Воршу, яго затрымалі. Правёўшы ў аддзеле міліцыі сем гадзін, Віктар зразумеў: калі ня зьедзе зь Беларусі, то апынецца за кратамі.

Пра тры з паловай гады «пекла», пагрозу дэпартацыі

Пакідаючы Беларусь, працягвае Віктар Бугаёў, ён меў надзею, што Швэцыя стане яму другім домам. Тры з паловай гады, праведзеныя ў гэтай краіне, цяпер называе «пеклам».

Пасьведчаньне Віктара Бугаёва, якое давала права жыць у Швэцыі
Пасьведчаньне Віктара Бугаёва, якое давала права жыць у Швэцыі

У Швэцыі Бугаёў хацеў атрымаць палітычны прытулак. Кажа, што перадаў мясцовым уладам зьвесткі пра перасьлед на радзіме ды небясьпеку зьняволеньня. Спачатку яму выдалі дакумэнт, які дазваляў жыць у краіне, выдзелілі месячную матэрыяльную дапамогу і жытло. Аднак міграцыйныя ўлады не далі веры, што беларускі актывіст — ахвяра рэпрэсіяў, і пастанавілі яго дэпартаваць. Скасаваньня такога рашэньня Бугаёў дамагаўся праз суды. Яму дапамагалі беларускія і швэдзкія праваабаронцы. Быў зварот спэцдакладчыка ААН, каб пастанову аб дэпартацыі прыпынілі.

У судах Бугаёў даведаўся, што ягоныя дакумэнты аб перасьледзе не разглядаліся. Іх арыгіналы абяцалі аддаць, як пасадзяць у самалёт, выпраўляючы на радзіму. Дзе яны цяпер, ён ня ведае.

Пакой з кратамі на вокнах, у якім Віктар Бугаёў жыў у Швэцыі
Пакой з кратамі на вокнах, у якім Віктар Бугаёў жыў у Швэцыі

Віктар Бугаёў мяркуе: на пазыцыю міграцыйных уладаў паўплывала тое, што ў Беларусі тады не было масавых рэпрэсіяў. Па словах актывіста, судзьдзі акцэнтавалі ўвагу на тым, што партыя, сябрам якой ён быў, мае афіцыйную рэгістрацыю і нават — у той час — свайго дэпутата ў парлямэнце (Ганну Канапацкую. — РС).

«У маёй гісторыі было задзейнічана шмат палітыкаў, праваабаронцаў, дзяржаўных службоўцаў, і калі б мяне дэпартавалі на радзіму, я стаў бы падарункам для прапаганды. Мяне чакала б турма і катаваньні. Я б сутыкнуўся з тым, што перажывае цяпер Раман Пратасевіч», — кажа ён.

Каб не дапусьціць дэпартацыі на радзіму, Віктар Бугаёў пратэставаў
Каб не дапусьціць дэпартацыі на радзіму, Віктар Бугаёў пратэставаў

Па словах Бугаёва, выехаць са Швэцыі яму «дапамаглі неабыякавыя людзі». Тады ён жыў ужо на вуліцы — стаў нелегалам, калі ў яго адклікалі дакумэнт на права знаходзіцца ў краіне.

Пра распродаж гаспадаркі і перасьлед жонкі

Пакуль Віктар Бугаёў шукаў паратунку ў Швэцыі, ягоная сям’я выжывала, распрадаючы маёмасьць ліквідаванай жонкай фэрмэрскай гаспадаркі. Натальля мусіла збыць і сямейны аўтамабіль. Суразмоўца кажа, што дапамагаў родным грашыма, калі знаходзіў часовую працу на чужыне.

Гусей фэрмэры Бугаёвы-Стрэльчанкі мелі да паўтысячы
Гусей фэрмэры Бугаёвы-Стрэльчанкі мелі да паўтысячы

Па ягоных словах, жонка да знаёмства зь ім была далёкая ад палітыкі. Празь ягоны характар і канфлікты з уладай перажыла шмат непрыемнасьцяў, але гаворкі пра развод не было. У 2016 годзе яна сама ўступіла ў АГП і была партыйнай актывісткай тры гады.

Віктар Бугаёў кажа, што па ягоным ад’езьдзе жонку пачалі перасьледаваць: выклікалі ў міліцыю, абшуквалі дом. Натальлі нават удалося ў жывым эфіры расказаць, як яе везьлі ў міліцыю. Той рэпартаж, на думку актывіста, уратаваў яе ад працяглага зьняволеньня.

Па вызваленьні Натальля расказала яму, што ў аддзеле зь яе зьдзекаваліся. Прымусілі разьдзецца дагала, здымалі гутарку на відэа. Дзень трымалі ў камэры. Міліцыянты казалі жанчыне, што сама вінаватая, бо ведала, якога мужа выбірала.

Вульлёў таксама мусілі пазбыцца
Вульлёў таксама мусілі пазбыцца

Цяпер, працягвае Віктар, жонку ня хочуць браць на працу.

«Калі б перастаў пісаць у сацыяльных сетках пра рэаліі беларускага жыцьця, то, можа, вакол сям’і стала б цішэй», — мяркуе актывіст.

Віктар Бугаёў адзначае: жонка сышла з АГП, бо «страціла давер да кіраўніцтва раённай партыйнай арганізацыі». Як і ён, далучылася да партыі Мікалая Статкевіча, бо лічыць, што «зьняволены цяпер палітык заўжды народу кажа праўду».

Пра жыцьцё ў Польшчы і вяртаньне на радзіму

На жыцьцё ў Польшчы Віктар Бугаёў не наракае. Ужо мае дазвол на працаўладкаваньне і шукае працу кіроўцы.

«Суайчыньнікам, якія плянуюць эміграцыю празь перасьлед, лепей выбірацца ў суседнія краіны, — раіць ён. — Там разумеюць беларускую бяду, бо самі перажылі падобнае ў сваёй гісторыі».

Віктар Бугаёў кажа, што будучыня застаецца няпэўнай, і ўзьяднацца зь сям’ёю бліжэйшым часам ня ўдасца. Жыцьцё ў эміграцыі, кажа мужчына, стала для яго «катаваньнем»: нельга зьмірыцца, што сыны растуць безь яго. Вярнуцца ж на радзіму ня можа празь небясьпеку арышту. Калі б такой пагрозы не было, то, кажа, «пайшоў бы пешшу».

Натальля Стрэльчанка ў кампаніі з палітыкам Міколам Статкевічам
Натальля Стрэльчанка ў кампаніі з палітыкам Міколам Статкевічам

«У мяне было нармальнае жыцьцё, — кажа ён. — Быў свой бізнэс, зь якога жыла сям’я. Цяпер я ня ведаю, што мяне чакае».

«Пакуль ён пры ўладзе, пераменаў ня будзе», — кажа актывіст пра пэрспэктывы Беларусі пад уладай Аляксандра Лукашэнкі.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG