Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Ва ўнівэрсытэце пагражалі пракуратурай», — студэнтка валянтэрыла каля Акрэсьціна, а цяпер паступае ў мэдунівэрсытэт у Польшчы


Тацяна Васюніна

Былая студэнтка Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту Тацяна Васюніна валянтэрыла каля Акрэсьціна. Цяпер яна ў Варшаве вывучае польскую мову і рыхтуецца паступаць у польскі мэдунівэрсытэт. У канцы лістапада яна вымушана была зьехаць зь Беларусі — адміністрацыя ўнівэрсытэту за ўдзел у акцыях пратэсту пагражала крымінальнай справай паводле артыкула 326 — «экстрэмізм».

З 12 гадоў марыла пра мэдыцыну, але спачатку паступіла вучыцца на правізара

Тацяна зь дзяцінства марыла стаць лекарам, але бацькі настаялі, каб яна паступала на фармацэўтычны факультэт. Спачатку іх паслухалася, а потым усё ж праявіла характар і зрабіла па-свойму.

«У мяне клясычная савецкая сям’я: мама па адукацыі настаўніца, тата вайсковец. І яны не хацелі, каб я стала мэдыкам. А я з 12 гадоў марыла пра мэдыцыну, чытала мэдычныя кніжкі, за сьняданкам магла разглядаць карцінкі, што ўнутры чалавечага чэрапа, удзельнічала ў алімпіядах па біялёгіі і хіміі.

Калі яшчэ вучылася ў школе, была магчымасьць трапіць у апэрацыйную. Бацькі думалі, што я спалохаюся крыві і перадумаю. Бацька ў мяне аўтарытарны чалавек, і пасьля 11-й клясы мяне прымусіў паступаць на фармацэўтычны факультэт», — узгадвае дзяўчына.

Тацяна Васюніна
Тацяна Васюніна

Тацяна паслухалася бацькоў і паехала вучыцца на правізара ў Віцебск. У першыя два тыдні зразумела, што гэта дакладна не яе. Аднак вымушана была працягваць вучобу.

«У інтэрнаце ў адным блёку са мной жылі дзяўчаты, якія вучыліся на лячэбным факультэце. Я плакала ў падушку, зайздросьцячы ім. Пасьля 1 курсу мне не было 18 гадоў, таму я не магла забраць дакумэнты. А бацькі былі катэгарычна супраць. Правучыўшыся амаль 2 курсы, я ўсё ж забрала дакумэнты і паехала дамоў у Баранавічы рыхтавацца да паступленьня. Набрала добрыя балы, паступіла ў Менскі мэдунівэрсытэт на пэдыятрычны факультэт.

Цяпер бацькі паступова прывыкаюць, што пераканаць мяне немагчыма. Калі пабачылі, як мне падабаецца вучоба, крыху супакоіліся», — кажа Тацяна.

«Не магла зразумець, як можа не хапаць элемэнтарных сродкаў індывідуальнай абароны»

З пачаткам пандэміі ўвесну мінулага году Тацяна пайшла працаваць у 6-ы клінічны шпіталь.

«Мэдыкі рабілі ўсё магчымае, працавалі вельмі самааддана. Але было вельмі цяжка і фізычна, і псыхалягічна. Не хапала сродкаў індывідуальнай абароны. Не магла зразумець — як можа не хапаць такіх элемэнтарных рэчаў! Тое, што лічылася аднаразовым, даводзілася выкарыстоўваць шматразова, пакуль не пратрэцца да дзірак альбо не парвецца. Гэта, канечне ж, ненармальна. А чалавек, які стаіць ва ўладзе, не разумее маштабу праблемы. Усё паказвала на тое, што клопату пра народ не было», — кажа Тацяна.

Тацяна з калегамі
Тацяна з калегамі

«Мой малады чалавек быў за 10 мэтраў ад месца гібелі Аляксандра Тарайкоўскага»

Летам пачалася перадвыбарчая кампанія, затрыманьні кандыдатаў у прэзыдэнты, людзі сталі выходзіць на акцыі пратэсту. Выходзіла і Тацяна. Зноў пачаліся непаразуменьні з бацькамі. На выбарах студэнтаў прымусілі галасаваць па месцы прапіскі, таму давялося 9 жніўня быць у Баранавічах. Увечары выйшла ў цэнтар гораду.

«Там таксама выкарыстоўваліся спэцсродкі: рваліся сьвятлашумавыя гранаты, ужылі газ, гумовыя кулі. Я абсалютна не чакала, што такое можа здарыцца ў малым горадзе. У мяне быў шок. Я зразумела, што не выходзіць на акцыі пратэсту я ўжо не змагу. На наступны дзень ад хваляваньняў маці і нэгатыўнай рэакцыі бацькі я зьехала ў Менск», — кажа дзяўчына.

10 жніўня ўвечары апынулася на Пушкінскай. Была шакаваная тым, што там адбывалася.

«На наступны дзень я здабыла аранжавы будаўнічы шлем, белым плястырам наклеіла крыж, абазначыўшы сябе як мэдыка. Хадзіла на ўсе акцыі пратэсту, дапамагала людзям.

Тацяна Васюніна з калегамі
Тацяна Васюніна з калегамі

13 жніўня быў вельмі драматычны момант — я дзяжурыла пад Акрэсьціна, калі пачалі масава вызваляць людзей. У гэты дзень было самае моцнае эмацыйнае ўзрушэньне: убачыўшы, у якім стане яны выходзілі з турмы, страшна было ўсьведамляць, што людзі пацярпелі не ад стыхійнага бедзтва, а іх так жорстка зьбівалі, зь іх зьдзекаваліся свае ж людзі», — узгадвае Тацяна.

«Нам прапанавалі „абмяняць“ выключаных студэнтаў на поўнае маўчаньне і цішыню ва ўнівэрсытэце»

Калі пачаўся навучальны год, Тацяна працягвала хадзіць на акцыі пратэсту. У верасьні ўладкавалася працаваць на станцыю хуткай дапамогі. Было нялёгка, бо па суботах працавала «на сутках», а ў нядзелю раніцай ішла на маршы. Потым пачаліся акцыі ва ўнівэрсытэце.

«Адзін раз, калі была маўклівая акцыя, мы проста сядзелі ў холе без сымболікі, прыйшлі прарэктар па бясьпецы, прарэктар па выхаваўчай рабоце і дэкан стаматалягічнага факультэту. Пачалі выхоўваць — маўляў, вы яшчэ малыя дзеці, каб займацца палітыкай, вы нічога не разумееце.

Нам прапанавалі працягнуць размову ў больш афіцыйнай абстаноўцы. Прызначылі агульны сход на чацьвер. Размовай гэта цяжка было назваць — адміністрацыя несла поўную лухту, некаторыя ня стрымлівалі эмоцый, крычалі на нас.

Тацяна Васюніна на акцыі пратэсту зь іншымі студэнтамі
Тацяна Васюніна на акцыі пратэсту зь іншымі студэнтамі

Але тут варта адзначыць два важныя моманты: нам прапанавалі абмяняць выключаных студэнтаў на поўнае маўчаньне і цішыню ва ўнівэрсытэце

Другое — адміністрацыя ўнівэрсытэту мае дастаткова доказаў супраць нас і можа перадаць іх у Сьледчы камітэт, каб на нас завялі крымінальныя справы. Нам паказалі відэа, дзе ўсе нашы твары былі бачныя», — расказвае Тацяна пра падзеі апошняга тыдня кастрычніка, калі з БДМУ выключылі каля двух дзясяткаў студэнтаў.

Тацяна Васюніна
Тацяна Васюніна

Ёй далі зразумець, што гэта ня жарты, а пытаньне часу. Дэкан пэдыятрычнага факультэту папярэдзіла, што трэба паводзіць сябе асьцярожна.

«Яна казала, што ў першых шэрагах мяне адлічыць яны не змаглі — альбо не былі ўпэўненыя, што на відэа я была, альбо таму, што я была ўжо дастаткова вядомая, і маё адлічэньне ўскалыхнула б яшчэ большую хвалю, да якой яны не былі гатовыя... Яна мела на ўвазе, што на мяне канкрэтна палююць, і калі я аступлюся, будзе расправа. Маўляў, цярпеньне ўжо на сыходзе, і перадача матэрыялаў у пракуратуру ці СК — пытаньне часу».

Ціснулі на бацькоў, шантажавалі, што ў маладога чалавека будуць праблемы

А ў панядзелак, 2 лістапада, калі Тацяна была на занятках, патэлефанавалі ўстрывожаныя бацькі і сказалі, што іх тэрмінова выклікаюць у рэктарат. Прычым патэлефанавалі ім а 10-й раніцы, а паседжаньне было прызначана на 12.30 — хоць бацькі жывуць у Баранавічах.

«Я спрабавала гаварыць голасам розуму, бацькі былі на эмоцыях, я іх супакоіць не змагла. Цалкам на размове адміністрацыі з бацькамі я прысутнічаць не магла — мяне выгналі. Бацькам паказалі відэа акцый з маім удзелам. Прарэктар па бясьпецы, якога ў той час толькі прызначылі, з маім татам размаўляў як вайсковец з вайскоўцам. Бацькоў палохалі, што могуць усе матэрыялы на мяне перадаць у пракуратуру, а гэта артыкул 326 КК — „экстрэмізм“, пагражае мне да 10–15 гадоў», — расказвае пра тую гутарку Тацяна.

Яна зразумела, што яе тэлефон паставілі на праслухоўваньне. Адміністрацыі было вядома, з кім яна сустракалася, пра што размаўляла.

«На маці спрабавалі ціснуць. Прагучала цудоўная фраза: „Давайце падумаем разам, што ваша дачка можа зрабіць для ўнівэрсытэту. Яна ж прыроджаны лідэр!“. Яны хацелі, каб я „разьвярнулася“ на 180 градусаў і пераконвала студэнтаў, што на акцыі ня трэба хадзіць, што „ў нас цудоўны ўнівэрсытэт і цудоўная адміністрацыя...“

Я зразумела, што калі мяне не „сальюць“ з палітычных прычын, то „сальюць“ на бліжэйшай сэсіі», — кажа Тацяна.

«Было цяжка адважыцца зьехаць»

Дзяўчына вырашыла, што трэба падаваць дакумэнты на праграму Каліноўскага і зьяжджаць.

Апошняй кропкай стала акцыя памяці Рамана Бандарэнкі 15 лістапада, дзе людзей жорстка разганялі. Яна вельмі хутка зрабіла гуманітарную візу, сабрала рэчы і зьехала ў вымушаную эміграцыю. Атрымала станоўчы адказ ад праграмы Каліноўскага. Спачатку ўладкавалася ў Беластоку, зусім нядаўна пераехала ў Варшаву.

«Цяжка было адважыцца зьехаць. Бо толькі наладзіліся адносіны з бацькамі — яны больш не чыталі мне натацыі», — кажа Тацяна.

Яна расказвае, што вельмі сумуе па вучобе, па парах, па занятках. Да таго ж паўсюль карантын, локдаўн, межы закрытыя — ні бацькі, ні сябры ня могуць да яе прыехаць.

Цяпер Тацяна інтэнсіўна вывучае польскую мову — бо летам паступленьне ў адзін з польскіх мэдычных унівэрсытэтаў. Пакуль ня ведае, у які канкрэтна будзе паступаць. Але спадзяецца, што вучыцца будзе цікава.

«Мяне заўсёды вельмі засмучала і прыгнятала, што Беларусі ў мэдыцыне не патрэбныя разумныя людзі. Я сабе казала, што лепш наагул ня быць лекарам, чым быць дрэнным лекарам. У мяне і на занятках былі праблемы з выкладчыкамі, бо я „глыбока капала“ — вывучала прадмет па розных сучасных крыніцах, а не па адным састарэлым падручніку 2000 году выпуску.

Я хачу стаць высакаклясным спэцыялістам, хачу чытаць спэцыялізаваныя нямецкія мэдычныя часопісы, самы знакаміты брытанскі Lancet, а не „Медицинский вестник“, на які студэнтаў прымушалі падпісвацца і ў якім хваляць прафсаюзы і пішуць, як усё цудоўна ў нашай краіне», — кажа Тацяна Васюніна.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG