Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Ксёндз стварыў групу ў фэйсбуку, дзе зьбірае беларускі трэш


Карыстальнікі інтэрнэту зьбіраюць прыклады беларускага трэшу і кічу. Адмысловая суполка «Беларуская саўрыменная трэш-культура» зьявілася месяц таму ў сацыяльнай сетцы Facebook. Заснаваў суполку беларускамоўны каталіцкі сьвятар з Друі Даніла Сваяк. Сярод яе ўдзельнікаў — Лявон Вольскі, Андрэй Хадановіч, Адам Глобус ды іншыя вядомыя асобы.

У правілах суполкі тлумачыцца, што яе ўдзельнікі зьбіраюць артэфакты, якія паказваюць выключнасьць беларускага трэшу, а дасьледаваньне трэшу ўсходняга суседа не дапускаецца, гэтаксама як і трэшу заходняга. Суполка вядзецца на трасянцы (якая таксама выступае ў якасьці праявы беларускага нацыянальнага трэшу), што зафіксавана ў правілах так: «Іспользаваць язык прадаўшчыцы Чаславаўны з магазіна райпо».

Трэш — гэта заўсёды нешта другасортнае і кічавае, або такое, якое супярэчыць сваёй назьве ці абставінам, у якіх знаходзіцца.

«Вылепленыя з бэтону і дзіўна расфарбаваныя папугаі і львы. Грыбочкі і кракадзілы зь бітага граніту. Зьмеі, разам з чабурашкамі і нязнайкамі. Усё гэта ў адной кучы з праваслаўнымі купаламі і вышыванкамі. Такое відовішча я пабачыў, трапіўшы ў Ганцавічы праз тыдзень, як там прайшло сьвята беларускай пісьменнасьці. Кажуць, што Беларусь шэрая. Не, яна вельмі яркая. Дзякуючы свайму калгаснаму гламуру», — кажа культуроляг Сяргей Харэўскі, разважаючы ў інтэрвію Свабодзе пра фэномэн беларускага трэшу.

Дык дзе пабачылі трэш беларусы?

Перавернуты дагары нагамі афіцыйны сьцяг. Асабліва калі няведаньне разьмяшчэньня элемэнтаў дзяржаўнай сымболікі дэманструюць дзяржаўныя ўстановы.

Паэтычныя назвы пладова-ягаднага віна («Колядное», «Сладкий сон», «Форсаж», «Колесо фортуны», «Сиеста», «Зазноба», «Весёлая карусель»), а таксама зробленыя ў выглядзе гліняных сувэніраў бутэлькі для гарэлкі (гарэлка — мабільны тэлефон, гарэлка — пачак 100-даляравых купюр, гарэлка-аўто, гарэлка-доктар).

Ежа. Як, напрыклад, смажаная туша парасяці, убраная ў вышыванку, сасіскі-эўрыкі, марозіва «Пушок» з катом на абгортцы, «Яйкі вялікія».

Шыльды і грамадзка-палітычныя плякаты, якія становяцца артэфактамі трэшу празь няўмельства дызайнэраў. Напрыклад, на сіці-лайце «За Беларусь! Сильную и процветающую!» у Слаўгарадзе дзяўчына трымае на руках дзяржаўны герб, побач — зубар і камбайн. Альбо піўны кафэтэрый у Ельску «Маладзёжны», дзе як патлумачыў аўтар фота, «зусім не маладыя людзі п’юць гарэлку».

Адзін са сталых аўтараў суполкі, старшыня Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры Антон Астаповіч заўважае трэш у ваенных помніках і арт-аб’ектах народнай дваровай творчасьці.

Назвы ўстановаў. Напрыклад, гомельская кавярня «Кабан и щука».

Назвы прыпынкаў грамадзкага транспарту. Напрыклад, прыпынак «Райаграпрамтэхзабесьпячэньне».

Сяргей Харэўскі тлумачыць росквіт беларускай трэш-культуры адсутнасьцю выразнай дзяржаўнай ідэалёгіі, якая ў іншых краінах выяўляецца ці ў рэлігіі, ці ў дзяржаўным нацыяналізьме:

Сяргей Харэўскі
Сяргей Харэўскі

«Тэрмін „трэш-культура“ даволі новы. Хоць, тое, што ён абазначае, існавала спрадвеку. Чаму гэта ўсё ж культура? Таму што гэта найчасьцей выяўленчая дзейнасьць, скіраваная на самавыяўленьне людзей. У нашай беларускай сытуацыі трэш-культура радыкальна розьніцца ад падобных праяваў у іншых краінах. Найперш таму, што яна моцна ідэалягізаваная, шмат у чым арганізаваная і інсьпіраваная з боку ўладаў. Гэта і смажаныя сьвіньні ў вышыванках, і саламяныя бабы на дажынках. Такое ствараюць ня людзі, а мясцовыя ўлады, што і робіць трэш-культуру маштабнай і неверагодна цікавай, не маргінальнай зьявай. Генэзіс нашай трэш-культуры — гэта савецкая спадчына часоў БССР, а таксама спроба ў новых умовах і пры дапамозе новых тэхналёгіяў прадукаваць старыя савецкія шаблёны. І гэта ўступае ў эстэтычны канфлікт з рэаліямі, што і стварае калярытную, адметную культуру».

Паводле культуроляга, улады, ствараючы ў Беларусі аб’екты трэш-культуры, лічаць, што робяць сур’ёзныя рэчы, не дапускаючы думкі, што камусьці гэта падасца кічавым і недарэчным:

«Пікантнасьць у тым, што гэтыя людзі ва ўладных структурах робяць тое, што затым становіцца артэфактамі трэш-культуры, цалкам сур’ёзна. Размываньне кваліфікацыйнага падыходу прывяло да таго, што людзі адмаўляюцца ад паслугаў дызайнэраў і мастакоў, думаючы, што самі могуць усё зрабіць. А што ж вы хацелі, калі намесьнік дырэктара ПТУ можа раптам стаць старшынём тэлеканала, а чалавек з наваполацкага ЖКХ можа ачоліць усю культуру краіны?

Ёсьць і іншая крыніца трэшу — гэта народная творчасьць, „ачумелыя ручкі“ і неўтаймоўнае жаданьне людзей неяк выявіцца. Тут трэш аказваецца непасрэдным вынікам выняцьця са школьных праграм сусьветнай мастацкай культуры».

Глядзець камэнтары (8)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG