Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Адзе Райчонак — 75 гадоў


Заснавальніца Культурна-адукацыйнага цэнтру імя Язэпа Драздовіча, арганізатарка шматлікіх краязнаўчых канфэрэнцыяў і пленэраў, стваральніца двух музэяў, вядомая грамадзкая актывістка зь вёскі Германавічы Шаркоўшчынскага раёну адзначае 75-я ўгодкі.

Ада Райчонак нарадзілася ў Віцебску, у час вайны загінуў яе бацька. Разам з маці маленькай дзяўчынцы давялося перажыць гады акупацыі і канцлягер.

Пасьля вайны сям’я пасялілася ў Полацку. Тут у 1957 годзе Ада Райчонак скончыла пэдвучэльню. Працаваць пачала ў Слабадзкой сярэдняй школе, кіравала мастацкай самадзейнасьцю.

У 1965 годзе скончыла завочна філялягічны факультэт Пскоўскага пэдінстытуту. У 1971 годзе разам з мужам пераехала ў вёску Германавічы Шаркоўшчынскага раёну, дзе жыве і дагэтуль. Працавала настаўніцай расейскай мовы і літаратуры ў мясцовай школе, займалася краязнаўствам. Шмат гадоў аддала зьбіраньню ды прапагандзе спадчыны мастака, этнографа і асьветніка Язэпа Драздовіча.

Разам з сынам Міхасём, які пайшоў з жыцьця ў 25 гадоў, стварыла ў сваёй вёсцы аж два музэі — дзякуючы Адзе Райчонак вёска мае Музэй мастацтва і этнаграфіі імя Язэпа Драздовіча і недзяржаўны Літаратурна-мастацкі музэй імя Міхася Райчонка.

У 1996 годзе грамадзкая арганізацыя «Культурна-адукацыйны цэнтар імя Драздовіча» правяла першы Драздовіцкі мастацкі пленэр.

Вадзім Баршчэўскі, таксама сябар цэнтру імя Драздовіча, лічыць, што Аду Райчонак невыпадкова называюць «маці пленэраў»:

«Я далучыўся да гэтае працы падчас падрыхтоўкі ўжо да другога пленэру, тады іх Ада Элеўна ладзіла з малодшым сынам Міхасём, што заўчасна пайшоў з гэтага жыцьця. Яна сапраўды заўсёды была і ёсьць „маці пленэраў“, „душой пленэраў“. Бо яна душэўны чалавек, і да яе цягнуцца людзі, зь ёй заўжды прыемна мець справу.

Мы супольна правялі ўжо больш за два дзясяткі пленэраў, у тым ліку для дзяцей і моладзі, для дарослых мастакоў і літаратараў. І кожны быў прысьвечаны выбітным асобам — Рыгору Барадуліну, Васілю Быкаву, Уладзімеру Караткевічу».

Дзякуючы пленэрам у мясцовым музэі зьявілася больш за сотню карцінаў, апавядае актывіст з Глыбокага Зьміцер Лупач, які неаднойчы бываў у Германавічах:

«Гэта, вядома, дужа незвычайна — прыватная мастацкая галерэя і музэй у вёсцы. Германавічы цяпер — аграгарадок, тут пад тысячу жыхароў, але Ада Райчонак — бадай што самая знакамітая ў навакольлі асоба. Пэўна, кожны мясцовы жыхар пабываў у музэях Ады Элеўны, а колькі народу прыяжджае, каб іх паглядзець — увогуле цяжка падлічыць. Едуць ня толькі зь Віцебшчыны, але і з усёй Беларусі, бо Ада Элеўна ладзіць яшчэ й сустрэчы зь цікавымі людзьмі, прадстаўнікамі беларускай мастацкай інтэлігенцыі».

А яшчэ сям’я Райчонкаў трымае адзіную ў гэтай мясцовасьці фэрмэрскую гаспадарку. І Ада Элеўна частуе ўдзельнікаў мастацкіх пленэраў сваёй бульбай і малаком. Як гаспадыня ўвіхаецца на кухні, зьняў стваральнік фільму «Галерэя Ады» пэдагог і кінарэжысэр Уладзімер Колас, і гэты фільм атрымаў галоўную ўзнагароду на VІІІ Міжнародным фэстывалі крэатыўных дакумэнтальных фільмаў «Escales Documentaіre» у францускім горадзе Ля-Рашэль.

Ада Элеўна таксама мае шмат узнагародаў — перадусім за настаўніцкую і краязнаўчую дзейнасьць. Але самай важнай для сябе ўзнагародай яна лічыць уганараваньне прэміяй «За свабоду думкі», якую ёй уручылі ў чэрвені 2010 году на малой радзіме Васіля Быкава.

Фільм «Галерэя Ады»

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG