Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Амэрыканскі погляд на рэлігійную свабоду ў Беларусі


13 верасьня дзярждэпартамэнт ЗША абнародаваў справаздачу «Рэлігійная свабода–2010» пра стан свабоды веравызнаньня ў амаль 200 краінах і тэрыторыях сьвету. Зьнешнепалітычнае ведамства ЗША публікуе гэтыя даклады штогод у адпаведнасьці з законам аб рэлігійнай свабодзе.

Сёлетні разьдзел справаздачы, які тычыцца Беларусі, налічвае 17 старонак.

Асноўныя высновы і тэзы гэтага разьдзелу:

У Беларусі Канстытуцыя абараняе свабоду веравызнаньня, але іншыя законы і палітычныя рашэньні абмяжоўваюць гэтую свабоду. Улады за справаздачны пэрыяд абмяжоўвалі рэлігійную свабоду ў заканадаўстве і на практыцы.

Асобы статус праваслаўнай царквы


Яны выкарыстоўвалі палажэньні закону аб рэлігіі, каб перашкаджаць дзейнасьці рэлігійных груп, якія не належаць да Беларускай праваслаўнай царквы, якая мае асаблівы статус у сілу асобага пагадненьня з урадам. У прыватнасьці, закон абмяжоўвае магчымасьць рэлігійных арганізацый даваць рэлігійную адукацыю, патрабуе ўхвалы ўладаў на ўвоз і распаўсюд літаратуры, забараняе замежнікам узначальваць рэлігійныя арганізацыі. Улады перасьледавалі і штрафавалі чальцоў некаторых рэлігійных груп, асабліва тых, якія лічацца носьбітамі замежнага культурнага ўплыву або якія маюць палітычныя памкненьні. Замежныя місіянэры, духавенства і супрацоўнікі гуманітарных арганізацый, зьвязаныя з пратэстанцкімі цэрквамі, сутыкнуліся са шматлікімі, зробленымі дзяржавай, перашкодамі, уключаючы дэпартацыю і адмовы ў выдачы візы або ануляваньні іх. Былі паведамленьні аб дыскрымінацыі па прыкмеце рэлігійнай прыналежнасьці і перакананьняў.

У адпаведнасьці з дадзенымі студзеня 2011 апарату Паўнамоцнага прадстаўніка ў справах рэлігій і нацыянальнасьцяў, каля 58,9% грамадзян лічаць сябе рэлігійнымі і 12,3 адсоткаў не вызнаюць ніякай рэлігіі.

Паўнамоцнае прадстаўніцтва ў справах рэлігій і нацыянальнасьцяў рэгулюе ўсе рэлігійныя пытаньні. Закон 2002 году аб свабодзе веравызнаньня прызнае вызначальную ролю праваслаўнай царквы ў разьвіцьці традыцый беларускага народу, а таксама гістарычнае значэньне груп, якія прынята называць традыцыйнымі канфэсіямі – каталіцызму, юдаізму, ісламу і эвангелісцкага лютэранства.

Закон абмяжоўвае "нетрадыцыйныя" канфэсіі


Закон забараняе любую рэлігійную дзейнасьць незарэгістраваных груп. Дзейнасьць незарэгістраваных рэлігійных груп караецца ў адпаведнасьці з артыкулам 193 КК (дзейнасьць, зьвязаная з гвалтам у дачыненьні да асоб, парушэньне іх правоў, свабод і інтарэсаў, а таксама перашкода асобам выконваць іх дзяржаўныя, грамадзкія, сямейныя абавязкі) і падпункту 1 гэтага артыкулу (арганізацыю або дзейнасьць ад імя незарэгістраваных груп, у тым ліку рэлігійных груп). Пакараньня вар'ююцца ад буйных штрафаў да трох гадоў пазбаўленьня волі. Акрамя таго, закон 2002 году абмяжоўвае дзейнасьць рэлігійных суполак і аб'яднаньняў у раёнах, дзе яны зарэгістраваныя, і ўстанаўлівае складаныя патрабаваньні да рэгістрацыі, якія некаторым грамадам, як "традыцыйным", гэтак і "нетрадыцыйным", цяжка выканаць.

На працягу справаздачнага пэрыяду (ліпень – сьнежань 2010 году) не было зарэгістравана ніводнай рэлігійнай суполкі, якія належаць да новых веравызнаньняў. Былі зарэгістраваныя 56 рэлігійных грамадаў, адзін праваслаўны манастыр, адно сэстрынства, і адна пратэстанцкая місія на працягу году. Некаторыя хрысьціянскія абшчыны сьцьвярджаюць, што закон моцна абмяжоўвае іх дзейнасьць, падаўляе свабоду веравызнаньня, і легалізуе крымінальны перасьлед асобаў за іх рэлігійныя перакананьні.
Не было зарэгістравана ніводнай рэлігійнай суполкі, якія належаць да новых веравызнаньняў.

Толькі зарэгістраваныя рэспубліканскія рэлігійныя аб'яднаньні могуць зьвяртацца да Паўнамоцнага прадстаўніцтва ў справах рэлігій і нацыянальнасьцяў па дазвол запрашаць замежных сьвятароў у краіну, і неабходна атрымаць дазвол, перш чым замежныя рэлігійныя дзеячы змогуць служыць у мясцовай кангрэгацыі, вучыць ці вучыцца ў мясцовых установах, удзельнічаць у дабрачыннай дзейнасьці.

Паўнамоцнае прадстаўніцтва ў справах рэлігій і нацыянальнасьцяў мае права адмовіць у просьбе без тлумачэньня прычын. Закон 2002 году забараняе замежнікам узначальваць рэлігійныя арганізацыі і адмаўляе рэлігійным грамадам ў праве ствараць навучальныя ўстановы для падрыхтоўкі сьвятароў.

Улады часта называюць рэлігійныя групы, акрамя праваслаўя, каталіцызму, лютэранства, юдаізму і ісламу, нетрадыцыйнымі і шырока выкарыстоўваюць прыніжальны тэрмін «сэкта» адносна такіх груп, хоць гэта і не афіцыйная назва.

Рэлігійная нецярпімасьць


Улады працягвалі выкарыстоўваць падручнікі, якія спрыяюць рэлігійнай нецярпімасьці, асабліва ў адносінах да нетрадыцыйных рэлігійных груп. Міністэрства адукацыі працягвала выкарыстоўваць падручнік «Чалавек, грамадзтва і дзяржава», які называе некаторыя пратэстанцкія канфэсіі і крышнаітаў сэктамі, нягледзячы на пратэсты рэлігійных груп.

На працягу справаздачнага пэрыяду захоўваліся цяжкасьці, асабліва для незарэгістраваных груп, у арэндзе грамадзкіх памяшканьняў і атрыманьні афіцыйных дазволаў на правядзеньне набажэнстваў у арандаваных аб'ектах. Пратэстанцкія суполкі найбольш пацярпелі ад гэтых абмежаваньняў.
Захоўваюцца антысэмітызм і нэгатыўнае стаўленьне да рэлігійных меншасьцяў.

Улады не вярталі будынкі, захопленыя падчас савецкага і нацысцкага пэрыядаў, калі невядома было, куды перамясьціць іх цяперашніх жыхароў. Напрыклад, на большасьць запытаў габрэйскай грамады аб вяртаньне сынагогаў, якія выкарыстоўваюцца ў якасьці тэатраў, музэяў, спартыўных комплексаў і рэстарацыяў, былі дадзеныя адмоўныя адказы. Няма ніякага рашэньня наконт былога кляштару бэрнардынцаў у цэнтры Менску, на месцы якога плянуецца збудаваць гатэль і забаўляльны цэнтар.

Захоўваюцца антысэмітызм і нэгатыўнае стаўленьне да рэлігійных меншасьцяў. Паводле шырока распаўсюджанага меркаваньня, нэанацысты адказныя за шматлікія акты вандалізму, асабліва супраць габрэйскіх могілак.

9 лістапада МУС абвясьціла, што былі распачатыя 40 крымінальных спраў аб актах вандалізму на могілках па ўсёй краіне на працягу году. Дасьледаваньні ў 12 выпадках былі прыпыненыя, і адна крымінальная справа была закрытая.

Паўнамоцнае прадстаўніцтва ў справах рэлігій і нацыянальнасьцяў паведамляла ў сьнежні, што 21 выпадкаў вандалізму на могілках адбыліся ў другім паўгодзьдзі 2010 году.

Гістарычна склалася, што краіна была і застаецца тэрыторыяй як ўзаемадзеяньня, гэтак і канфлікту паміж беларускім праваслаўем і рымскім каталіцызмам, хаця адносіны паміж гэтымі дзьвюма групамі палепшыліся на працягу справаздачнага пэрыяду.

Глядзець камэнтары (11)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG