Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

У Горадні ёсьць «польская» школа, але няма «беларускай». І пакуль не прадбачыцца


Школьнікі

Школьнікі

Дакладная лічба беларускага школьніцтва ў Горадні невядомая — прыкладна каля 50 чалавек. Прыкметаў яго пашырэньня пакуль не назіраецца.

Удакладніць колькасьць школьнікаў у Горадні, якія навучаюцца на беларускай мове, аказалася немагчыма. Чыноўнікі і аддзелу адукацыі гарвыканкаму, і ўпраўленьня адукацыі аблвыканкаму паставіліся да маёй цікавасьці вельмі насьцярожана.

Адказы гучалі прыкладна так: ня маем часу, пакуль ня маем дадзеных, трэба, каб на такую інфармацыю дало дазвол начальства... У выніку «таямніцу» так і не ўдалося раскрыць праз афіцыйныя органы, якія непасрэдна гэтым займаюцца.

Прыкладную лічбу вучняў, якія займаюцца на беларускай мове, назваў старшыня Таварыства беларускай мовы — Алесь Крой. Паводле яго, сёлета ў школах Горадні на беларускай мове навучаецца блізу 50 вучняў. Гэта школы № 32 і № 34, а таксама гімназіі № 7 і 10. Лічба не зусім дакладная, бо ў некаторых школах яму таксама не ўдалося атрымаць пэўныя зьвесткі.

Алесь Крой

Алесь Крой

З Алесем Кроем гутарым наконт пашырэньня колькасьці беларускага школьніцтва, і аптымізму ў ягоным голасе няма. Паводле яго, перашкодаў тут шмат, і адна з асноўных — тая, што ў краіне няма вышэйшай адукацыі на беларускай мове.

Заўважаю, што ў польскую школу ніхто не агітуе — а ў Горадні, каб аддаць сваіх дзяцей туды, бацькі, прычым і беларусы ў тым ліку, стаялі ў чарзе ўсю ноч. Алесь Крой кажа, што за гэтым крыецца эканамічны чыньнік:

— Беларусы сунуцца туды, дзе выгодна. Польшча пад бокам, там значна лепшая эканамічная сытуацыя, вось і імкнуцца прапхнуць сваіх дзяцей, каб лепш уладкаваць. Нават з нашых школаў усе лепшыя вучні імкнуцца зьехаць за мяжу вучыцца, каб потым лепш уладкавацца.

А наагул, паводле Кроя, гэтую праблему трэба дасьледаваць больш падрабязна, навукова. Ён сам, маўляў, ня мае на гэта поўнага адказу.

У адной з гарадзенскіх школаў размаўляю з настаўніцай беларускай мовы і дырэктарам пра беларускае навучаньне, пра тое, чаму бацькі не падаюць заяваў, каб дзеці навучаліся па-беларуску.

Настаўніца беларускай мовы тлумачыць усё проста:

— Дзяржава ў гэтым не зацікаўленая, нічога дзеля пашырэньня беларускамоўнай адукацыі ня робіцца. Мушу прызнаць, што ўжо цяпер частка дзяцей наагул не разумеюць па-беларуску. Сама агітаваць бацькоў я таксама не магу, бо так можна і працу страціць, а мне да пэнсіі недалёка.

Дырэктар кажа як адміністратар:

— Вядома, у гэтым пытаньні патрэбная дзяржаўная падтрымка. Вышэйшая адукацыя павінна быць таксама па-беларуску, прэзыдэнт павінен выступаць на роднай мове, каб бацькі чулі і бачылі, што так будзе і што ня трэба баяцца аддаваць дзяцей у беларускія клясы. Але ж гэтага нічога няма, нават намёку ніякага няма. А нам жа было б проста дастаткова, каб быў загад з гарана, тады б усё памянялася. Былі ж беларускія школы, і ніякіх праблемаў з гэтым ніхто ня меў.

Размаўляю на вуліцы зь мінакамі і цікаўлюся: ці іхнія дзеці вучацца ў беларускай школе?

Жанчына сярэдніх гадоў:

— Я сама беларуска, і сканчала нават беларускую школу. І што толку з маёй адукацыі? Ва ўнівэрсытэце нідзе і не заікнулася па-беларуску. А яны дзе будуць далей вучыцца? І што далей з гэтым мае дзеці будуць рабіць, калі скончаць школу па-беларуску? У крамах кнігі прадаюць толькі па-расейску, у тэлебачаньні гавораць па-расейску, усюды справаводзтва вядзецца па-расейску... Не, я ня супраць нашае мовы, але так ужо прынята, што паўсюль трэба па-расейску.

Мужчына сярэдняга веку таксама сур’ёзна паставіўся да пытаньня і, трохі задумаўшыся, адказвае:

— Бачыце, мае дзеці вывучаюць толькі прадметы — мову і літаратуру, і я заўважаю, што гэтага зусім недастаткова. Слабыя ў іх веды, і пісьменьнікаў ня ведаюць беларускіх. Гэта каб усе вучыліся па-беларуску, то я быў бы ня супраць. А так школы ў нас толькі расейскія. Сам ніколі не дадумваўся, каб напісаць заяву, дый у школе на сходах ніколі ніхто не прапаноўваў.

Ігар Кузьмініч — бацька дваіх дзетак, якія навучаюцца па-беларуску. Паводле яго, дзеці вучацца паводле адмысловых плянаў і маюць шэраг перавагаў перад дзецьмі, які вучацца толькі па-расейску.

Ігар Кузьмініч

Ігар Кузьмініч

— Акрамя таго, што мае дзеці асноўныя прадметы вывучаюць адны ў клясе і лепш валодаюць прадметамі, яны выдатна засвойваюць дзьве мовы, пашыраюць кругагляд і выгодна адрозьніваюцца ад сваіх аднагодак.

А чаму іншыя бацькі не аддаюць сваіх дзетак у беларускія клясы? Кузьмініч як прычыну называе ня толькі праблемы, зьвязаныя з будучай адукацыяй, але і тыя, якія крыюцца ў мінулым.

— Пераважная большасьць бацькоў, якія аддаюць сёньня сваіх дзетак у расейскія клясы, самі ў камуністычныя часы прайшлі праз тое, калі зь іх беларускую мову папросту вынішчалі. Яны прайшлі і праз насьмешкі, і празь зьдзекі, і цяпер баяцца, каб гэтага ня здарылася зь іхнімі дзецьмі. Ясна, што сытуацыя цяпер зьмянілася, але гэтыя людзі на ўсё жыцьцё засталіся траўмаваныя. Патрэбная добрая асабістая адукацыя, каб разумець і ганарыцца сваім родным, асабліва мовай. А яшчэ, як правіла, нашы людзі прывыклі падпарадкоўвацца дзяржаве, а ад яе яны чулі, што на беларускай мове нельга сказаць нічога вялікага, што расейская мова для нас родная, а на беларускай проста гаварылі нашы бабулькі. Ад гэтага ня так проста пазбавіцца.

На гэтым тыдні школа з польскай мовай навучаньня ў Горадні адзначае сваё 20-годзьдзе. Сёлета бацькі першаклясьнікаў з усяго гораду займалі чэргі і чакалі ўсю ноч, каб першымі падаць заяўкі — вучыць сваіх дзяцей па-польску. У гэтых чэргах, акрамя палякаў, стаялі і беларусы, і расейцы.

Старшыня непрызнаванага беларускімі ўладамі Саюзу палякаў Мечыслаў Яськевіч кажа, што ахвотных навучацца па-польску ў Горадні значна болей, чым можа задаволіць адзіная школа. Але ўлады ніяк не рэагуюць на заявы гараджан і не адкрываюць яшчэ хоць адну школу.

Я цікаўлюся ў Яськевіча — чаму, на ягоную думку, беларусы не дамагаюцца адкрыцьця беларускай школы ў Горадні?

Мечыслаў Яськевіч

Мечыслаў Яськевіч

— Ня думаю, што ўсе беларусы ў Горадні ня хочуць, каб былі беларускія школы. Мне наагул цяжка нешта адказаць. Але разумею толькі адно, што ніхто за беларусаў гэтага ня зробіць, калі яны самі гэтага не дамогуцца.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG