Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Як Юры Несьцярэнка дапамог Андрэю Макарэвічу зрабіць «Сьнег» беларускім


Юры Несьцярэнка дапамагае Андрэю Макарэвічу наладзіць гітару на канцэрце

Юры Несьцярэнка дапамагае Андрэю Макарэвічу наладзіць гітару на канцэрце

Адной з музычных неспадзяванак 2015 году стала прэзэнтацыя беларускамоўнай вэрсіі песьні «Сьнег» у выкананьні лідэра культавага расейскага гурта «Машина времени» Андрэя Макарэвіча.

За вострую крытыку захопніцкай палітыкі Крамля і падтрымку народу Ўкраіны легендарны музыка фактычна незапатрабаваны ў Расеі: яму забаронены доступ на тэлебачаньне, для яго калектыву зачыненыя канцэртныя пляцоўкі, на самым высокім узроўні распачатая кампанія цкаваньня самога Макарэвіча. Між тым, як кажа апальны творца, няма гора без дабра — у вымушанай паўзе зьявілася магчымасьць згадаць пра тое, на што не хапала часу. У прыватнасьці, пра беларускія карані.

Сёлета Андрэй Макарэвіч адгукнуўся на прапанову грамадзкай кампаніі «Будзьма беларусамі!» і парталу Tuzin.fm — вынікам сумеснага праекту «Глябальная перазагрузка» стаў запіс новай вэрсіі кампазыцыі «Сьнег» на беларускай мове ў перакладзе музыкі і літаратара зь Бялынічаў Юрыя Несьцярэнкі. Стваральнік гуртоў White Night Blues і Nestary Band, аўтар кнігі «Звычайны шоў-бізнэс» і перакладчык песенных хітоў ня першы год заахвочвае замежных аўтараў паспрабаваць сябе ў сьпевах па-беларуску.

Юры Несьцярэнка і Андрэй Макарэвіч падчас запісу песьні «Сьнег»

Юры Несьцярэнка і Андрэй Макарэвіч падчас запісу песьні «Сьнег»

Такім чынам, пад акампанэмэнт папулярнага гурту Apple Tea і з падачы Юрыя Несьцярэнкі Андрэй Макарэвіч упершыню ў жыцьці выканаў песьню на мове сваіх продкаў. Пра плённую супрацу згадвае спадар Несьцярэнка:

«Сапраўды, быў досьвед супрацы з Андрэм Макарэвічам і ў студыі, і па-за яе межамі. А першапачаткова быў пераклад вершаў, песенных тэкстаў. Яшчэ мінулым летам мы рабілі прэзэнтацыю „Анталёгіі перакладаў расейскай рок-паэзіі“ — гэта быў, можна сказаць, першы этап, зьвязаны з паэтычнай часткай. Ну, а потым паэтапна, пакрысе ўсё рушыла далей. Зьявілася музычная вэрсія песьні „Сьнег“, зь якой, уласна кажучы, Андрэй Макарэвіч пазнаёміўся і ўхваліў мой пераклад. Ужо пасьля таго, як вынік яго зацікавіў, памалу справа дайшла да сумеснага запісу. То бок, Андрэй Вадзімавіч прыяжджаў у Менск і ўжо тут запісваў беларускамоўную вэрсію. Што будзе далей — гэта ўжо наступныя крокі, якія раней часу, мабыць, анансаваць і ня варта. Сам па сабе досьвед ёсьць, цяпер шмат ад якіх фактараў залежыць, ува што напрацаванае рэалізуецца».

Пераклад песьні «Сьнег» Юры Несьцярэнка «абкатаў» на сабе:

Першы раз макарэвіцкі «Сьнег» па-беларуску прагучаў у менскім клюбе «Графіці» якраз падчас прэзэнтацыі спэцвыпуску часопіса «Дзеяслоў» — менавіта на яго старонках і была надрукаваная «Анталёгіі перакладаў расейскай рок-паэзіі». Зьбеларушаную песьню на суд публікі прадставіў сам Юры Несьцярэнка, сарваўшы дружныя аплядысмэнты. Пры ўдзеле Саюзу беларускіх пісьменьнікаў такая ж імпрэза была наладжаная ў Магілёве і мела аналягічны посьпех.

Пазьней Андрэй Макарэвіч прызнаўся, што кампазыцыя, напісаная ў сярэдзіне 1970-х, для моўнага экспэрымэнту выбрана невыпадкова: «У „Дзеяслове“ было нямала маіх вершаў і песень, перакладзеных на беларускую мову, і мне здалося, што менавіта ў гэтай найбольш блізка гучаць нашыя мовы, нават па наборы словаў заўважна. Мне прасьцей было зь ёй працаваць», — сказаў ён Tuzin.fm і заклікаў адраджаць беларускую мову агульнымі сіламі.

Цікаўлюся ў Юрыя Несьцярэнкі, ці шмат запатрабавалася Андрэю Макарэвічу часу, каб успрыняць і асэнсаваць беларускую мову?

Андрэй Макарэвіч выконвае па-беларуску песьню «Сьнег»:

«Наколькі атрымалася з мовай — гэта ўжо справа густу. Вядома, чалавеку, які раней не размаўляў, які не чытаў па-беларуску, прыстасавацца досыць цяжка. Але трэба аддаць належнае, што ён прыслухоўваўся, вучыўся, у яго было шмат кансультантаў, кожны ў сваім кірунку: хто ў вымаўленьні, хто падказваў філялягічныя тонкасьці. Ён старанна прыслухоўваўся да нюансаў і, безь перабольшаньня, выдатна ўсё запамінаў. У выніку атрымалася вэрсія, калі нават самыя крытычна настроеныя людзі проста разводзілі рукі і казалі: блін, няма пытаньняў. Так, напачатку было няпроста, але атрымаўся паказальны працяг: калі наступным разам ён прыехаў у Менск, то ўжо выконваў песьню па-беларуску. І хоць гэта была невялікая імпрэза — хутчэй, канцэрт для сяброў — ужо сьпяваў яе самастойна. Гэта песьня «Сьнег».

Карэспандэнт: «Беларускамоўная песьня ў ягоным рэпэртуары пакуль адна, так?».

«Так. Шчыра кажучы, я дасылаў яму таксама і іншыя варыянты, але цяпер пра гэта гаварыць, напэўна, ня варта...».

На разьвітаньне Юры Несьцярэнка падарыў Андрэю Макарэвічу свой дыск «Аэрапляны ў вырай»

На разьвітаньне Юры Несьцярэнка падарыў Андрэю Макарэвічу свой дыск «Аэрапляны ў вырай»

За прамінулы час Юры Несьцярэнка і Андрэй Макарэвіч неаднаразова сустракаліся, падчас такіх кантактаў спадар Несьцярэнка «на пальцах» паказаў, як гучаць па-беларуску пераклады тэкстаў «Машины времени». Апрача «Сьнегу», былі, у прыватнасьці, пераасэнсаваныя і адаптаваныя да беларускай мовы добра вядомыя слухачам кампазыцыі «Ня дай мне ўпасьці», «Дзень гневу», «Зоркам ня трэба мэтро» і шэраг іншых.

Юры Несьцярэнка ўсьцешаны «беларусізацыяй» Андрэя Макарэвіча, які мае багата прыхільнікаў свайго таленту ў Беларусі. Хоць дагэтуль, мяркуе суразмоўца, наўрад ці лідэр «Машины времени» моцна засяроджваўся на сваім беларускім паходжаньні:

Андрэй Макарэвіч дае інтэрвію Радыё Свабода:

«Сытуацыя досыць цікавая: яшчэ пару дзясяткаў гадоў таму Андрэй Вадзімавіч ня тое што не пазыцыянаваў сябе беларусам, а ўвогуле ня думаў пра Беларусь — калі не лічыць той факт, што ягоныя першыя здымкі на тэлебачаньні і першыя кліпы былі зьнятыя менавіта ў Менску. Гэта быў, здаецца ці 1981-ы ці 1982 год, перадача Зьмітра Падбярэзскага. Цяпер, праўда, ня ўпэўнены, ці было гэтае знакамітае „Сустрэнемся пасьля адзінаццаці“, ці праект у межах іншай праграмы музычнай рэдакцыі. Але факт, што Падбярэзскі быў завадатарам. І толькі зь цягам часу, калі падышоў пэўны ўзрост, зьявілася асэнсаваньне таго, што ягоныя карані паходзяць зь Беларусі. Гэтае разуменьне спарадзіла цікавасьць да продкаў і ў свой час на цэнтральных каналах нават была перадача пра вандроўку Макарэвіча на Берасьцейшчыну. Іншымі словамі, гэта была прага культурнага чалавека зазірнуць, скажам так, у сваё мінулае».

Андрэй Макарэвіч, Юры Несьцярэнка і рэдактар парталу Tuzin.fm Сяргей Будкін

Андрэй Макарэвіч, Юры Несьцярэнка і рэдактар парталу Tuzin.fm Сяргей Будкін

У 2011 годзе Андрэй Макарэвіч упершыню наведаў мясьціны, зь якіх паходзіць ягоны род па лініі бацькі. Гэта вёскі Блудзін і Маліч непадалёк ад Бярозы. Ягонае падарожжа ў праграме «Древо жизни» асьвятляў тады яшчэ прыязны да музыкі расейскі Першы канал. Галоўнай мэтай паездкі, як удакладніў сам Макарэвіч, было пакланіцца продкам, якіх ужо няма на сьвеце. Тады ж ён казаў, што ягоны бацька часьцяком згадваў пра цудоўны хутар Маліч, дзе нарадзіўся і правёў дзяцінства, і дзе жылі толькі Макарэвічы і Антончыкі. Але з-за шчыльнага гастрольнага графіку Андрэй так і ня здолеў наведаць радавое гняздо, бо нават у Беларусі канцэрты збольшага абмяжоўваліся Менскам.

Андрэй Макарэвіч штудзіруе пераклад

Андрэй Макарэвіч штудзіруе пераклад

«Сьнег». Музыка і словы Андрэя Макарэвіча, пераклад на беларускую мову Юрыя Несьцярэнкі

Сьнег. Горад губляе зрок.
Крок
У змрок ад сьвятла, і зноў
Колер, як белы сьнег.
Горад твой
Стаў караблём,
Лёдам забраны ў палон.
Ты
Ведаеш пэўна, як
Сьнег
Нам пакідае знак.
Ён робіць заўсёды так,
І горад твой,
Сонцам сагрэты,
Плыве па вясновай вадзе.
Але
Ці дадзена нам зразумець,
Каму
Дзячыць за цеплыню,
Што зводзіць няспынна сьнег.
Сто доўгіх дзён
Мацнейшым быў ён
І раптам зьнікае за пяць
Цёплых дзён.

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG