аўторак, 24 траўня 2016, Менск 16:41

    НАВІНЫ / Людзі

    Алексіевіч: Лукашэнку ўжо дакладна ня вырвацца

    Сьвятлана Алексіевіч адказала на пытаньні карэспандэнта Свабоды пра Расею пасьля анэксіі Крыму, пра сытуацыю ва Ўкраіне і пра яе ўплыў на Беларусь.

    Карэспандэнт: «У нядаўнім артыкуле ў нямецкай «Frankfurter Allgemeine» пра Расею пасьля Крыму, Вы пішаце пра вяртаньне да сталінізму ў Расеі на хвалі патрыятызму. Да сталінізму толькі праваслаўнага. Чаму такое стала магчымым у Расеі?

    Алексіевіч: «Прычына адна. Вось гэты маленькі „чырвоны чалавек“ затаіўся, ён застаўся жыць з пачуцьцём паражэньня. Бо і не ён рабіў тое, што называецца „перабудовай“. Гэта рабіў Гарбачоў і кучка інтэлігенцыі. А маленькі „чырвоны чалавек“ прачнуўся нечакана ў зусім незнаёмай яму краіне. І ён нічога не хацеў апроч таго, каб добра жыць. І ніхто не займаўся вывучэньнем мінулага, не чытаў Салжаніцына, Шаламава. Гэта ўжо нікому не было цікава пасьля перабудовы, хаця ўсё гэта ляжала на кніжных развалах. А чаканьні не ажыцьцявіліся, бо атрымаўся дзікі капіталізм і гэта нікога не задавальняе, бо людзей абрабавалі, краіну раскралі. І канечне, адчуваньне рэваншу. Гэта жаданьне маленькай пераможнай вайны вельмі глыбока сядзела. І гэта імпэрскае пачуцьцё, „вялікая Расея“, каб нас зноў баяліся. На жаль, тлумачэньні самыя банальныя. Але гэта не адзін Пуцін. Гэта насамрэч Пуцін у кожным з расейцаў. Я, напрыклад, згубіла вельмі шмат расейскіх сяброў, бо не магла падзяліць іх патрыятызм, іх узрушанасьць ад слова „аншлюс“, „анэксія“. Я чалавек маленькай нацыі і мы зусім пазбаўлены гэтых пачуцьцяў. Як інтэлектуал я зусім іначай гляджу на гэтыя праблемы».

    Карэспандэнт: «То бок мы назіраем вяртаньне гэтага „чырвонага чалавечка“?»

    Алексіевіч: «Ён затаіўся. І гэты маленькі „чырвоны чалавек“ не абавязкова нейкі рабацяга. Гэта і людзі ўлады, хаця ў іх грошы з кішэні сыплюцца. Усё роўна сьвядомасьць абсалютна чырвоная. Вось у іх грошы з кішэні сыплюцца, а для эўрапейскай эліты яны ўсё роўна шпана. Тут усё інакш уладкавана. Тут над мэханізмам свабоднай грамадзянкай дзяржавы вельмі многа працавалі. Гэта ўжо адладжаны мэханізм. Таму 20 гадоў — гэта вельмі маленькі тэрмін. Была такая вялікая спрэчка ў расейскай літаратуры паміж Шаламавым і Салжаніцыным. Салжаніцын казаў, што лягер ачышчае чалавека, падымае, зь лягера ён выходзіць вялікім. А Шаламаў казаў, што лягерны вопыт нічому добраму не вучыць, ён бэсьціць чалавека, і ён патрэбны толькі ў лягеры. І вось гэты маленькі „чырвоны чалавек“ выйшаў зь лягера. І што ён зрабіў праз 20 гадоў? Зноў пабудаваў лягер. Адсюль і назва маёй кнігі „Час second-hand“. Дадалося толькі праваслаўе ў самым цемрашальскім варыянце».

    Карэспандэнт: «А ў Крыме таксама гэты «чырвоны чалавек»?

    Алексіевіч: «Яны былі далёка ад Расеі. Я думаю, тут віна і Ўкраіны ёсьць. Украіна, відаць, і ня мела тых рэсурсаў, і людзі там, кажуць, цяжка жылі. Як і па ўсёй Украіне. У мяне шмат сваякоў ва Ўкраіне і людзі вельмі цяжка
    Пуцін пахаваў мару, што Расея будзе эўрапейскай
    жывуць. А цяпер я ня ведаю, што будзе. І здалёк пачынаецца ідэалізацыя гэтай вялізнай краіны. Мы ж усе з грамадзтва гвалту, у нас няма іншага досьведу жыцьця. І таму ўсялякая праява сілы здаецца веліччу. І такой, відаць, здалёк ім гэта краіна і здавалася. Я думаю, што і насамрэч Крым прагаласаваў за ўваходжаньне ў Расею. Мне самой Сэвастопаль здаецца расейскім горадам. Але ўсё, што адбылося і як гэта адбылося,— гэта не цывілізавана. Бо з такой цяжкасьцю пасьля другой усясьветнай вайны выбудавалі сьвет, пэўныя правілы і раптам аказваецца, што ўсё гэта можна ўзарваць за некалькі тыдняў. Я жыву абсалютна з пачуцьцём паражэньня, якое ёсьць у многіх людзей майго пакаленьня. Бо Пуцін зусім пахаваў мару пра тое, што Расея будзе эўрапейскай. І тое, што ў Беларусі ёсьць эўрапейскія шляхі. Мы таксама ад іх вельмі залежым, на жаль, мы вельмі зьвязаныя. Цяпер ужо прадэманстраваная такая сіла, што Лукашэнка апынуўся на кароткім ланцужку, яму ўжо дакладна не вырвацца».

    Карэспандэнт: «А як на ваш погляд будзе ўплываць гэта сытуацыя на Беларусь?»

    Алексіевіч: «Я думаю, што да пары да часу мы захаваем такі вось сувэрэнітэт. Але калі нічога не памяняецца, малаверагодна, што нешта можа памяняцца. Бо былі часы макартызму ў Амэрыцы — гэта працягвалася не адзін год. Такія цёмныя энэргіі, калі вырываюцца з народу, маюць вельмі доўгую цэнтрабежную сілу. Яны доўга будуць працягвацца. Магчыма, некалькі пакаленьняў будуць заражаны гэтым. У нас будзе слабая незалежнасьць і таму ўлада маўчыць, бо гэта зразумела».

    Карэспандэнт: «Лукашэнка казаў, што ў нас уся краіна расейскамоўная, то гэта, маўляў, глупства нейкіх расейскамоўных тут абараняць? Ці была ўсё ж памылковай гэта русыфікацыя Беларусі апошнімі гадамі?»

    Алексіевіч: «У нас расейскамоўнасьць не з-за страху, не з-за нейкай мэтанакіраванай палітыкі. Для сёньняшняй расейскай эліты сур’ёзна не існавала
    «На сёньняшні момант мова — гэта форма супраціву»
    ні ўкраінскай дзяржавы, ні беларускай дзяржавы. А тое, што мы гаворым на расейскай мове — гэта нашы глыбокія гістарычныя праблемы. Невялікі народ быў заўсёды прыгнечаны, ніколі ня жыў сваім жыцьцём. Таму расейскамоўнасьць не палітычная задума, гэта нашы ўнутраныя гістарычныя праблемы, нашы ўласныя комплексы. Мяне вельмі радуе цяперашняя цікавасьць да беларускай мовы, столькі людзей запісваецца на курсы. На сёньняшні момант — гэта форма супраціву. Не браць жа вінтоўку і ісьці ў лес. Гэта сёньня малаверагодна. Гэта да якой ступені адчаю трэба давесьці народ, як ва Ўкраіне, каб гэта здарылася. І не дай Бог, каб гэта адбылося. Я прыхільніца паўзучай эвалюцыі. Гэта лепш, чым любая рэвалюцыя. Ніводная рэвалюцыя не прыносіла прыгожых пладоў. Я прыхільніца руху жыцьця».


    Карэспандэнт: «Як вы думаеце, што далей будзе з Украінай?»

    Алексіевіч: «Я не палітык, я творца. Я думаю, што справа можа нават дайсьці да партызанскай вайны ў некаторых абласьцях Украіны. Але мне верыцца, што ўсё ж гэта моцны народ. Мне падабаўся і першы Майдан, і другі Майдан. То бок мне падабаліся людзі, якія гэта рабілі. Хаця што тычыцца другога Майдану, то там ёсьць праблемы з „Правым сэктарам“, з радыкаламі. Мне падабаліся самі людзі, але палітыкі, якія потым разьменьвалі гэты Майдан ці ператваралі яго
    «Я расчаравалася ў некаторых сваіх расейскіх сябрах»
    ў нешта іншае, гэта ўжо іншы бок справы. Мне здаецца, што Ўкраіна вельмі слабая цяпер. І кал насамрэч ЗША і Эўропа не дапамогуць Украіне эканамічна і палітычна, то гэта будзе вельмі трагічна. Гэта можа быць Югаславія побач. Бо беднага чалавека прымусіць некага ненавідзець вельмі лёгка. Калі знойдзецца лідэр не такі гарачы як Цімашэнка, калі знойдзецца моцная, разумная асоба, няхай гэта будзе не Рузвэльт, але разумны, цьвярозы чалавек, якога прыме Захад і зь якім будзе лічыцца Расея, тады захаваецца ўкраінская дзяржава. На гэты раз Захад даволі згуртаваны. Расея адчула сілу Захаду, бо ўсе зразумелі, як гэта небясьпечна. Я думаю, што Эўропа прыкладзе намаганьні, каб украінская дзяржава захавалася, не зьнікла як Самалі. Але небясьпека вялікая, што яе разарвуць на нейкія кавалкі. Я шмат людзей ведаю ва Ўкраіне, і яны вераць у сваю будучыню. Напэўна, трэба жыць там, каб гэта адчуць. І наколькі я расчаравалася ў некаторых сваіх расейскіх сябрах, настолькі мяне захапілі ўкраінскія. Я думаю, у гэтай краіны ёсьць будучыня, хаця цяпер цяжкі час. А што да Пуціна, я думаю, яму не дазволяць гэтыя ваенныя паходы, і я падазраю, што ён і сам гэтага не хоча. Але ён узяў на сябе нейкую місію і цяпер вымушаны ёй адпавядаць. А маленькаму чалавек цяжка ўвесь час быць вялікім, у нейкай мэсіянскай позе. Яго занадта містыфікуюць. Расея не такая моцная, каб рабіць выклік сьвету».

    Карэспандэнт: «Пуцін кажа пра бандэраўцаў, што не прызнае новую ўладу...»

    Алексіевіч: «Гэта сыходзіць з аднаго, што яны сур’ёзна ня ставяцца да Ўкраіны як да асобнай дзяржавы. Ім здаецца, што той, хто сышоў з гэтага расейскага шляху, то гэта нейкія здраднікі. Яны нават са сваёй элітай наладзілі разборкі: калі ты не з намі, то ты ўжо нацыянал-здраднік. На гэтым фоне ўжо Лукашэнка выглядае меншым дыктатарам, чым Пуцін. Ва ўсякім разе ў нас няма гэтых дзікіх законаў пра сэксуальныя меншасьці, аб абароне праваслаўя. Я нават зьдзівілася, што мы не паўтарылі гэтыя глупствы».

    Карэспандэнт: «Лукашэнка кажа, што ён супраць фэдэралізацыі Ўкраіны, прызнае легітымнасьць уладаў. Вы верыце гэтым заявам?»

    Алексіевіч: «Я наогул не веру вялікім палітыкам. Я думаю, што яны самі не ведаюць у што яны вераць. Яны будуць верыць у тое, што на гэты момант служыць іх нейкім мэтам. Я ня веру ні Пуціну, ні Лукашэнку. У нашых краях
    «Лукашэнка выглядае меншым дыктатарам, чым Пуцін»
    палітыкам нельга верыць. А тым больш такім таталітарным. Мы бачым, што ёсьць пераапранутыя расейскія вайскоўцы ва Ўкраіне. А Пуцін глядзіць у твар сьвету і кажа, што там іх няма. Ён казаў, што іх не было і ў Крыме. Эўрапейцам таксама цяжка нас зразумець. Мне здаецца, што Абама і Эўропа вядуць сябе вельмі разумна. Вось Лукашэнка кажа, што гэта слабыя палітыкі. А гэта насамрэч сучасныя палітыкі. Гэта палітыкі, якія прадстаўляюць грамадзтва, якое зусім ня хоча абуць дурныя боты, узяць аўтамат і некуды ісьці. Людзі любяць жыцьцё і ўмеюць жыць. У іх зусім іншыя каштоўнасьці. Ніякі вайсковец там ня скажа, як нядаўна казаў Грачоў, што нашы хлопцы паміралі у Чачні з усьмешкай. Такое мог сказаць чалавек, які вылез зь нейкай барыкады, на якой правёў усё жыцьцё».

    Тэгі: Сьвятлана Алексіевіч

    Гэтая дыскусія закрытая.
    Сартаваць камэнтары
    Камэнтары
         
    Імя:: Ананім
    16.04.2014 12:06
    ды што яна можа ведаць, разумець і прадказваць. Пустое гэта ўсё
    Адказаць

    Імя:: Aleg
    16.04.2014 19:57
    Згодны. Пасьля ўсяго я яе не ўспрымаю. Неціквыя яе разважанні ніякім чынам.

    Імя:: Алесь
    16.04.2014 13:31
    Савецка-расейскуая пісьменьніца выказваецца пра Беларусь... Горшага спалучэньня не прадумаеш....

    Імя:: Шелудивая Масса Горад:: Нцк
    16.04.2014 14:07
    "...Все-таки имеют географические ареалы какую-то свою ауру, определяющую их судьбу, их историю. Взять хотя бы прискорбно известный Советский Союз, многострадальную Россию. События там идут заведенным порядком, независимо от того, как эта страна называется, какая в ней господствует идеология, образ мыслей..."

    Дорис Лессинг, "Шикаста"

    Імя:: Яўген Горад:: Менск
    16.04.2014 14:51
    Разумны чалавек!Сапраўдны творца

    Імя:: Зоська Горад:: ЛІда
    16.04.2014 15:27
    Пакаленьне, у якім затаіўся гэты "маленькі чырвоны чалавечак", за апошнія 25 гадоў сыйшло калі ня цалкам, дык бальшая частка яго. А тыя, хто нават ня ведае, хто такі Ленін, пабылі ўжо хаця бы ў Польшчы, ды паглядзелі, як жывуць людзі. Дык вось ім хочацца жыць лепш, чым яны жывуць, хай бы так, як у Польшчы, яле каб усё было "стабільна " ды бясплатна, як было за часамі ссср і як ён некалі чуў ад бабуляў ды
    дзядуляў. Той жа чалавечак, якому хочацца нейкага рэваншу, выхаван ужо у 21 стагодзьдзе намаганьнямі такіх, як унучак Молатава ды яму падобных. Гэта ў іхныя галовы ўбілі Пуціна, як нацлідэра, на якога большасьць цяпер і моліцца, як на ікону, на цара, нават намалявалі такія іконы, дастаткова паглядзець на матушку Феонію. Гэта ягоны лік яны бачуць сто раз на дню па тб. Ягоныя "патрыятычныя " прамовы слухаюць штодзень. А прамовы ўсе пра Ўкрайну, быццам няма больш пра што казаць. Народ задаволены - знайшлі прычыну ўсіх бед у Расеі, знайшлі ворага, былога "брата" украінца.
    Наконт спору Салжаніцына з Шаламавым, дык я згодная з Шаламавым. Калі б было па-Салжаніцыну, колькі б было ў нас "вялікіх" пасьля лагеру... Але ж усё наадварот, часта людцы, праведшыя гады за кратамі, ня здольныя жыць на волі, маруць пра лагер, а шмат хто туды вельмі хутка вяртаецца. А ўсё таму, што у СССР ды й у Расеі - Беларусі ніколі не было створана аніякіх умоваў для чалавека, які па нейкіх прычынах апынуўся за кратамі, ніякіх умоў для вяртаньня ў нармальнае жыцьцё, нават уладкавацца на працу для многіх было немагчыма, таму што ніхто не жадаў браць. На чалавеке пажыцьцёвая пячатка - "ён сядзеў" , а " у нас проста так не сажают".
    Адказаць

    Імя:: Яўген
    16.04.2014 20:10
    Ну і як жывуць людзі ў Польшчы? Калі не тусавацца па барах, крамах, выставах і канцэртах, а пажыць сярод простага люду ў правінцыі ды на вёсцы, то зайздрасьці вялікай гэтае жыццё ў шэраговага беларуса не выкліча.
    Адказаць

    Імя:: Міхась Горад:: Магілёў
    16.04.2014 23:02
    Выкліча не зайздрасць, а павагу. Нездарма ж маладыя беларусы едуць у Польшчу і вучыцца, і працаваць, і жыць. А праблемы ўсюды маюцца, нават у паспяховай Германіі.
    Адказаць

    Імя:: Зоська Горад:: Ліда
    17.04.2014 00:04
    У Польшчы жывуць значна лепей, чым у Беларусі ды Расеі. Я ведаю менавіта правінцыю - Ольштын, Эльблонг, Мальборк ну і Варшаву, Гданьск. Бачыла, якія яны былі за саветамі й якімі яны ёсьць цяпер. Справа не ў зайдрасьці, а ў тым, што ў іх ёсьць ВОЛЯ, ёсьць надзея, ёсьць шанец, ёсьць магчымасьць нешта зьмяніць у сваім жыцьці. Ёсьць упэўненасьць, што цябе ня будуць біць падчас мітынгу , на якім крытыкуецца ўлада, што не прыедуць на танках "старэйшыя браты наводіть порядок". Да таго ж людцы ведаюць, што ўладу можна зьмяніць. Схадзіце, калі будзе магчымасьць, у музей Салідарнасьці ў Гданьску, там убачыце, як яны не хацелі жыць і чаму ськінулі маскоўскую савецкую ўладу. Дарэчы, расейцы памежных гарадоў едуць менавіта ў Польшчу за харчаваньнем, вучыцца ды й ня толькі. Так што - глядзіце й ўбачыце.
    Адказаць

    Імя:: George
    17.04.2014 09:44
    У вас вся жизнь свелась к маханию тряпками на площади - можно махать тряпкой - добрае жыццё. Верх амбиций - быть частью ничего не решающего стада, махающего анучами по заказу политиков.
    Адказаць

    Імя:: Ананім
    17.04.2014 20:54
    "Пакаленьне, у якім затаіўся гэты "маленькі чырвоны чалавечак", за апошнія 25 гадоў сыйшло калі ня цалкам, дык бальшая частка яго."

    Ну, можа ў Польшчы і сышло, а у нас не. Затаіўся, стаў ці, бо сяк так вырашуў свае маленькія праблемы (побытавыя ўмовы жыцьця, магчымасьць пабачыць Польшчу :-) ), а вялікія (аднаўленьне імперыі) яны вырашыць не маглі. А вось зараз, калі ласка, вырашаюць за ніх. І іх на самой справе ў нас шмат - думаеце ўсе беларусы захапляюцца жыцьцёвым ладам Польшчы і хочаць каб у нас так было - не, нават не ўсе тыя, хто туды езьдзіць. Успомьніце як заўзелі за сборную Расіі на Еўра-2008 (тады яны выступалі даволі няблага) - вось тады я зразумеў, што ён долёка не зьнішчаны.

    Імя:: Павал Гарбуноў
    17.04.2014 00:42
    А мне вспоминаются Стругацкие с их "Парнем из преисподней". Конфликт мировоззрений. Человеку из средневековья, из военного средневековья сложно понять удовольствие нормальных человеческих отношений
    Адказаць

    Імя:: Зоська Горад:: ЛІда
    17.04.2014 15:12
    І я, Павал Гарбуноў, таксама думаю. Чалавек, які ніколі ня бачыў сьвятла, ня ведае, што гэта ёсьць, ня можа жадаць яго, бо, як казаў паэта - "познай, где свет, поймёшь, где тьма".

    Імя:: Ананім
    17.04.2014 08:33
    Святлана Алексіевіч сёння самы незаангажаваны інтэлектуал у Беларусі. Мне вельмі падаюцца яе разважанні і высновы. У самы адказны і цяжкі момант яна заняла пазыцыю сумлення. Я вельмі жадаю перамогі ўкраінцам, а гэта будзе перамогай і беларусаў. Чакаю новых кнігаў Святланы.

    Імя:: Аляксандар Матафонаў Горад:: Менск
    17.04.2014 10:17
    А чаму ў Алексіевіч такі твар чорны? Інтэрв'ю добрае!
    Адказаць

    Імя:: Валер
    17.04.2014 14:40
    Фота (фб-шны варыянт) і праўда суровае, я б сказаў, сурова-графічнае, каменнае. У гэтым нешта ёсць. А інтэрв'ю наадварот: мяккае, але з цікавай пазіцыяй, шчырае і сумленнае, шмат у чым дакладнае (як, напрыклад, пра заходніх палітыкаў - яны любяць жыццё і ўмеюць жыць...)
    Адказаць

    Імя:: Ананім
    18.04.2014 13:25
    у Свабоды такія тэхнічныя магчымасці. а фота дрэннае і тут няма апраўдання
    Адказаць

    Імя:: Ананім
    17.04.2014 14:56
    фіговы фатограф
    Адказаць

    Імя:: земляк Горад:: менск
    18.04.2014 18:30
    Насколько мне не изменяет память- это комсомольско-советский журналист, освещавший жизнь на волне перестройки.
    Адказаць

    Імя:: Ананім
    19.04.2014 09:22
    а я помню,что она ученица Алеся Адамовича
    Адказаць

    Імя:: земляк Горад:: менск
    19.04.2014 18:47
    Мы все ученики Адамовича.

    Імя:: Ананім
    21.04.2014 13:14
    зашеренные российской пропагандой жители Беларуси - читайте и думайте

    ТОП-ЛІСТ

    Трайны ўдар

    Аўдыё Ці чакаюць Беларусь і Расею ў Азіі?

    На мінулым тыдні ў Сочы прайшоў саміт Расея-АСЕАН. Ці адбываецца стратэгічны паварот Расеі на Ўсход і як гэта геапалітычна адаб’ецца на Беларусі? чытаць далей >

    іншыя матэрыялы