Наступная праграма
Ранішні эфір
06:00 - 07:00
Ранішні жывы эфір
07:00 - 08:00
Вечаровы эфір
18:00 - 19:00

Праграмы / Грамадзкі рэдактар

C.Алексіевіч: на што ў душы беларуса абапіраецца дыктатура?

31.05.2008 15:32

Сёньня пісьменьніцы Сьвятлане Алексіевіч – 60 гадоў.


Назвы яе кніг сталі своеасаблівымі прыкметамі часу – “У вайны не жаночы твар”, “Апошнія сьведкі”, “Цынкавыя хлопчыкі”, “Зачараваныя сьмерцю”, “Чарнобыльская малітва”…

У Нямеччыне, Францыі, Японіі яна лічыцца адным з найбольш выдаваемых замежных аўтараў. Тры гады таму Сьвятлана Алексіевіч атрымала галоўную літаратурную прэмію ЗША.

На наступным тыдні яна – грамадзкі рэдактар нашага радыё. Штодня спадарыня Алексіевіч будзе дзяліцца думкамі і назіраньнямі пра тое, што адбываецца з намі зараз, а на пятніцу яна даручыла журналістам Свабоды падрыхтаваць перадачу на тэму “Чым жыве чалавек у сёньняшнім сьвеце”.

Напярэдадні юбілею са Сьвятланай Алексіевіч гутарыў журналіст Аляксандар Уліцёнак.

Сьвятлана Алексіевіч: “Апошнія 30 гадоў я пішу хроніку “чырвонай цывілізацыі”. Дасьледую “чырвонага чалавека”. Як з адной гэтай вялізнай імпэрыі атрымалася многа розных краінаў, у якіх пачынаецца свая гісторыя. але паўсюль усё яшчэ жыве гэты чалавек. У каго ён ператвараецца? Як? То бок вывучаю, аналізую 100 гадоў руска-савецкай гісторыі”.

Уліцёнак: “Наступнае тады пытаньне – пра вялікую савецкую утопію, мітамі якой жыве той самы звычайны чалавек. Хто ў гэтай гісторыі вас найбольш уражвае?”

Алексіевіч: “Самае цікавае для мяне – сам чалавек. Тут, у Беларусі, час нібыта спыніўся, атрыбутаў сацыялізму захавалася, як нідзе. Дапусьцім, у форме сацыяльнага кантракту з насельніцтвам. Мне падаецца, каб тут была, як яе называюць – дыктатура ў чыстым выглядзе, то яна б так доўга не пратрымалася б. Атрымліваецца, яна мае апірышча. І абапіраецца менавіта на нешта ў чалавечай душы. Ці не таму працэнтаў 60-70 яна задавальняе? Вось з гэтым і цікава разабрацца”.

Уліцёнак: “І напрыканцы – пра каханьне. Скажыце, пра яго пісаць лягчэй, чымсьці пра вайну?”

Алексіевіч: “Пра вайну таксама вельмі складана… Ну а пра каханьне пішацца вельмі марудна. Наагул, усе кнігі займаюць у мяне шмат часу: гэта сотні людзей, таму мінімум сем-дзесяць гадоў ідзе на адзін твор.

Каханьне сёньняшняга ўзору, калі мы адкрыліся сьвету, калі ўвесь гэты непаўторны, вялізны досьвед стаўся нашаю часткай, нашмат больш ускладнілася. Бо, бачыце, іншымі становяцца людзі. І зь імі ўжо па-іншаму гаварыць трэба! Іх ужо цікавяць абсалютна іншыя рэчы… Тое адбіваецца літаральна на ўсім. Аднак асабліва – на каханьні.

З аднаго боку, зараз няма калі кахаць – трэба працаваць і выжываць, а жыцьцё высока падняла плянку. А з другога боку, чалавек ужо зразумеў: нічога ў сьвеце ня мае сэнсу, акрамя таго, якога мужчыну ці якую жанчыну ты знойдзеш…”
 
 
Вы хацелі б выказацца?
Імя *
Горад
E-mail
Камэнтар *
Перш чым камэнтар будзе пасланы... правілы форуму
 
 
  Паслаць  
 
 
 
Камэнтары 1-13 (з 13)
Імя:: Пятрусь
01.06.2008 23:29
Голая палітычная дэмагогія з мэтай захаваньня статуса кво на Беларусі.

Імя:: Пятрусь
01.06.2008 23:34
"У Нямеччыне, Францыі, Японіі яна лічыцца адным з найбольш выдаваемых замежных аўтараў."

У Нямеччыне Алексіевіч ніхто не ведае.

Імя:: П. Садоўскі
02.06.2008 06:29
Вельмішаноўны сп. Пятрусь, Вы пішаце: “У Нямеччыне Алексіевіч ніхто ня ведае”. Адкуль такая катэгарычнасьць? У дэмакратычных краінах выдаўцы даюць на кніжны рынак тых аўтараў, каго купляюць. Алексіевіч перакладаюць, выдаюць, купляюць. Чытаюць. Значыць, ведаюць. Магчыма, Вашыя знаёмыя ў Нямеччыне проста мала чытаюць. У любой краіне сур’ёзную літаратуру чытаюць 2-3% ад чытацкай публікі. Запытайце на нашых вуліцах, хто ведае хоць аднаго сучаснага нямецкага пісьменьніка.
Пасьля заканчэньня амбасадарскай місіі ў Нямеччыне ў 1995 я перыядычна маю кантакты ў Нямеччыне з грамадзкімі ініцыятывамі, універсытэтамі, навукова-дасьледчымі культурнымі цэнтрамі. Сьвятлана Алексіевіч як аўтар з былога СССР – якраз найбольш вядомы аўтар. У Нямеччыне. яна, паводле маіх назіраньняў, такая ж – а, можа, нават і больш папулярная, чым Уліцкая, Бітаў, Ярафееў і г. д. У кожнага аўтара – свае чытачы. Алексіевіч – глыбокі аўтар, якога будуць чытаць і праз 20, і праз 30 гадоў. Той жа В. Ярафееў – адносна каньюнктурны аўтар. Яму трэба “сьпяшацца” пісаць. Сьвятлана піша доўга, бо думае і закранае вечныя тэмы. У апошнія гады ў Нямеччыне яна нават больш папулярная, чым Васіль Быкаў, бо тэма вайны там паступова затухае. Экзыстэнцыяльныя матывы ваеннага наратыву ў эўрапейскай літаратуры ўжо асэнсаваныя ўдоль і ўпоперак. Такі наш час. На Захадзе, чытаючы СНД-эшных аўтараў у перакладзе, часта мала адрозьніваюць расейцаў ад беларусаў ці ўкраінцаў. Канешне, калі аўтар не распрацоўвае спэцыфічна нацыянальную тэматыку, кшталту украінскага Андруховіча, якога, дарэчы, даволі добра ведаюць у Нямеччыне. А Вы, Пятрусь, адрозьніваеце па нацыянальнай прыкмеце нямецкамоўных Гесэ, Гандткэ ці Сьлётэрдайка? Сьвятлана піша па-расейску. Чытайце добрыя кніжкі на любых мовах. З павагай.

Імя:: Пятрусь
02.06.2008 09:54
Спадар Садоўскі,

можа 0,001 працэнта чытачоў у Нямеччыне Алексіевіч і вядомая, але тады выраз "У Нямеччыне, Францыі, Японіі яна лічыцца адным з найбольш выдаваемых замежных аўтараў." не пасуе вогуле.

Для інфармацыі - самыя вядомыя ды выдаваемыя замежныя аўтары ў Нямеччыне - гэта кнігі кшталту Гары Потэра ды Коду да Вінчы...

Так што па масавасьці выданьня Алексіевіч таксама ніхто...

Ці вы мелі на ўвазе расейскамоўных аўтараў? Тады спачатку Набокаў ды кампанія...

Ці мелі на ўвазе расейскамоўных сучасных аўтараў з постсавецкіх краінаў? Дык тады трэба ў біяграфіі абмяжоўваць выказваньне, іначай яно гучыць надта пыхліва, да сьмехаты.

Агульная ацэнка інтэрв'ю - гэта прарасейская дэмагогія з мэтай захаваньня статуса кво ды замбіраваньня беларусаў тым, што нібыта нештачка там у ніх у душы сядзіць такое, што трымае дыктатуру...

Пры гэтым абсалютна забыцца на тое, што дыктатуру трымае Масцква каторы год... ну Алексіевіч... ну арыгіналка... глянь ка, ўжо не Масква трымае дыктатуру, а самі беларусы вінаватыя...

А можа проста з аднаго боку арганізаваныя прэсінг з боку Масквы і рэжыма, дэзарганізаваныя паводзіны лідэараў афіцыйнай апазіцыі, ды дэмагагічныя развагі пра душу беларусаў і трымаюць рэжым 14 год?

А што... мо беларусы і павераць у сваю нікчэмнасьць... о росказьні пра тое, што беларуская душа нейкая іньшая, недасканалая... схільная да дыктатуры... і надалей пад дыктатурай жыць прызвычаюцца...

Эх, Алексіевіч... я вогуле дзіўлюся, якіх аўтараў часам радыё Свабода выстаўляе і шануе... і за што... за развагі пра недасканаласьць беларускай душы... вось як... спецыялістка па душам...

Зы. лаяцца не буду...

Імя:: Міхась Мазак
02.06.2008 10:48
Я не магу пагадзіцца з думкай Святланы,што голая дыктатура--не асноўнае,на чым трымаецца цяперашняя улада.Быццам бы ёсць нешта больш глыбокае.Паверце маім назіранням(а я стасуюся з вялікай колькасцю разнастайных тыпажоў)менавіта страх і безвыходнасць дамінуюць у настроях людзей.Яны баяцца ,прычым не могуць растлумачыць, чаго менавіта?І гэта часцяком ідзе праз выхаванне у дзяцінстве,мае глыбокіе карані у папярэдніх пакаленнях Беларусаў.Дастаткова узгадаць,як массава ішлі Беларусы ў армію Напалеона,як запісваліся ў паліцаі пад час другой сусветнай.У генатыпе беларуса ёсць падпарадкаванне мацнейшаму.І хто сёння сумняецца,што Лукашэнка стаўся псіхалагічна мацнейшым за Кебіча.І з гэтай жа нагоды ён трымае ў турме Казуліна.Народ проста адчувае такія моманты.Чакае,хто апынецца мацнейшым,каб прысягнуць.Вось чаму і незалежнасць нашай краіны абсалютна эфімерна ва умовах,калі большасць заўжды гатова скарыцца.Сумна,але факт.

Імя:: Пятрусь
02.06.2008 13:32
Міхась Мазак

Многа было ў сьвеце народаў, якія пакутавалі ад дыктатуры, але пазбавіліся яе, дык што, ў гэтых народаў гэтае нештачка ў душы народа рраз, і зьнікла? А дагэтуль сядзела крэпка? А можа войскі ЗША гэтае нештачка зьнішчылі?

Дык тады атрымоўваецца, што панаваньне дыктатуры ёсьць суцэльна палітыка, а размовы пра нібыта дыктатурасхільнасьць ў душы пэўных народаў – суцэльна дэмагогія...

Але дэмагогія палітычная....

Спадарыня Алексіевіч,

Калі вы абмяркоўваеце свае чыста літаратурныя прыёмы, метафары, гіпербалы і г.д. – гэта ёсьць літаратурай, калі ж вы лезеце абмяркоўваць душу народную, душу нацыі – душу беларускую – гэта ёсьць палітыкай, таму і ацэньваць вашыя выказваньні трэба з палітычнага пункту гледжаньня. Таму і інтэрв’ю гэтае ў Алексіевіч не літаратурнае, але палітычнае. І выступае ў гэтым Інтэрв’ю Алексіевіч не як літаратар, а як палітык.

Для таго, каб беларуская нацыя паднялася на змаганьне супраць дыктатуры, трэба гаварыць беларусам пра веліч беларускай нацыі – гістарычную ды сучасную. Калі канкрэтнаму чалавеку няма што сказаць пра веліч беларусаў, тады хай вогуле маўчыць. Але не займаецца сугеставаньнем беларускай нацыі, распавядаючы ёй пра ейную нікчэмнасьць, ды нібыта душэўную схільнасьць да дыктатуры.

Калі палітык альбо літаратар робіць гэта, ён працуе на далейшае зьнішчэньне беларускай нацыі.

Імя:: Пятрусь
02.06.2008 14:06
Спадар Мазак,

ну што ж, сацыяльны дарвінізм, давайце сацыяльны дарвінізм...

Дайце мне фармулёўку, што такое ГЕНАТЫП БЕЛАРУСАЎ? Аўтараў зь нямецкага ды рускага нацызма калі ласка не прапаноўвайце ў якасьці адказу...

Можа гэты ген беларусаў можна вызначыць? Можа нехта ўжо вызначыў? Можа нейкія дасьледаваньні ёсьць? Ці гэта такога жа разумованазіральнага кшталту як у Алексіевіч?

Схільнасьць падпарадкавацца дзяржаве ёсьць у любога народа і вызначаецца яна не нейкім генам ці генатыпам ў крыві чалавека пэўнай нацыі. Не існуе генетычна вольных альбо генетычна дыктатурасхільных нацыяў.

Сама дзяржава сваёй моцу ды сваім рэпрэсіўным апаратам вымушае ды ў стане вымусіць любы народ да падпарадкаваньня. Таму і размовы пра нейкі недасканалы генатып ёсьць суцэльнай сугестыўнай дэмагогіяй на карысьць Расейскай Імпэрыі.

У сваю чаргу народ мае адзін вялізны недахоп у параўнаньні зь дзяржаўнай сыстэмай - народ ёсьць незарганізаваным натоўпам, і як незарганізаваны натоўп ён мае значна ніжэйшы інтэлект і пачуцьцёвае мысьленьне, у параўнаньні з дзяржаўнай машынай. Менавіта таму недасьведачанаму чалавеку можа падацца, што народ мае схільнасьць да падпарадкаваньня, але тое зь любым натоўпам, ці французкім ці беларускім.

Народным натоўпам можна кіраваць, але гэта мусяць рабіць лідары, якія з аднаго боку пачуцьцёва адчуваюць свой народ, а зь іньшага боку ў стане сваім інтэлектам замяніць адсутнасьць інтэлекту ў народнага натоўпу.

У сваю чаргу афіцыйная апазіцыя не ў стане ўзначаліць народны натоўп, больш за тое баіцца і не хоча гэтага рабіць, бо мусіць менавіта кіраваць народным натоўпам, і несьці за гэта адказнасьць. Больш за тое, з боку афіцыйнай апазіцыі ўвесь час гучаць заклікі пра тое, што яны чакаюць нейкага інтэлектуальнага дзеяньня з боку народнага натоўпа на плошчы... не будзе такога ніколі, ніколі такога не было, ні ў Францыі, ні ў Расее, ні ва Ўкраіне.. менавіта лідары мусяць браць на сябе адказнасьць ды гаварыць народнаму натоўпу, што той мусіць рабіць... ніколі не бывае наадварот...

І зноў жа, гаварыць народу не пра яго нібыта дыктатурасхільнасьць, але пра яго веліч і моц, моц змаганьня за свабоду... і народ пойдзе ў бой, а разважаньні Алексіевіч пра нібыта душэўныя схільнасьці да дыктатуры можна будзе выкінуць на сьметнік.

Імя:: Алесь Астроўскі Горад:: Гародня
02.06.2008 23:08
Сп-ру Пятрусю.
Падтрымоўваю на ўсе 99%!

Імя:: Міхась
03.06.2008 16:47
Справа ў тым,спадар Пятрусь,што ніякі народны натоўп Лукашэнка не збіраў,каб атрымаць уладу.Той,хто збірае народны натоўп проста не ў стане прапанаваць гэтаму народу нічога апроч агрэсіі.А народ чакае спакойнага жыцця,пажадана без пагаршэння матэрыальнага становішча.Цяперашняя дзяржава-- гэта далёка не адзін Лукашэнка,і таму пранікненне ва уладу цалкам магчыма.Узгадайце Юшчанку ды Цімашэнку пад час кіравання Кучмы.Што ж тычыцца генатыпу Беларуса,то я безумоўна маю на ўвазе не біялагічнае ,а псіхалагічнае вызначэнне.І для мяне яно відавочна.Напрыклад расеец--чалавек адкрыты ,і заўжды кажа ў твар,што думае.Беларус іншы.Ён можа трымаць камень за пазухай,і ніколі пра гэта не даведаешся.

Імя:: Пятрусь
03.06.2008 18:17
Міхась

Тое, пра што вы вядзеце гаворку, гэта ёсьць проста стэрэатыпамі пра пэўныя нацыі. Напэўна, стэрэатыпам беларусаў пра беларусаў ёсьць міт пра цярплівасьць ды пакору... сюды ж трапляюць анекдоты пра цьвік у дупе альбо пятлю на шыі...

Але ж менавіта галасаваньне за Лукашэнку разбурае гэты міт, калі ўвесь народ галасаваў за тэрмінатара... прагаласавалі, з падачы Масквы, праўда неправільна, не за таго тэрмінатара...

Эвалюцыйны праход ва ўладу ні зараз ні ў будучым немагчымы - 14 год спробаў эвалюцыйнага тыканьня ва ўладу мусілі ўсіх навучыць.

Народ можа быць розным... можа ў сваёй хаце ён і жадае спакою, а на плошчы пойдзе на штурм... гэта разумее гэбоўская ўлада, таму спрабуе разбіць народны натоўп на часткі і прапанаваць людзям кволых лідараў афіцыйнай апазіцыі для выпуска пары, разам з кволымі разважаньнямі пра нібыта душэўную млявасьць беларусаў аля Алексіевіч...

Імя:: Міхась
04.06.2008 10:10
І тым не меньш,нават у сённяшнім "прызначаным","кішэнным" парламенце ёсць Давыдька,Здановіч,якія маглі б быць значна лепшымі прэзідэнтамі для краіны.Можна успамінаць шмат іншых палітыкаў,якія пэўны час маглі са свайго уладнага месца нешта рабіць карыснага,але абіралі адкрыты пратэст,што канешне ж было бессэнсоўна.Ведаючы,што бацькі не могуць нават утрох сабрацца,каб адчыніць беларускамоўны клас ці групу,не бачу аніякага сэнса прыгаць перад гэтымі людзьмі козлікам,навязваючы ім абсалютна непатрэбнае ім і незразумелае.А вось увесці да прыкладу беларускамоўнае навучанне на ўсіх гуманітарных факультэтах ВНУ--і ўжо праз некалькі год палова класаў у школах будзе беларускамоўнымі.Без аніякага прымусу.І рабіць гэта можна.Рабіць паціху,не зважаючы на тых ,хто хоча ўсё і адразу.

Імя:: Пятрусь
04.06.2008 14:28
Міхась

"А вось увесці да прыкладу беларускамоўнае навучанне на ўсіх гуманітарных факультэтах ВНУ"

Міхась... злезьце зь неба, і на ГЭТА вы спадзяецеся ад прамаскоўскага акупацыйнага рэжыма?

Карацей, на каторай старонцы прыгаю тут козлікам менавіта я. Прыйдзе час, вы самі ўсё зразумееце. Ну а пакуль...

Атрымайце асалоду ад яшчэ аднаго аблома афіцыйнай апазіцыі.

Імя:: ГФ
27.06.2008 03:03
Пятрусь, згода з Вамі на ўсе 100. Якое неразуменне рускіх, якая адкрытасць і шчырасць у іх. Вераломства і хлуслівасць, хітрасць і непрыкрытая агрэсія у паводзінах. Таму і растапырыліся на паўсвета, вынішчыўшы мноства малых і не вельмі народаў. Жыве сярод беларусаў, а не любіць іх. Чужынская душа, агент уплыву атрымліваецца, на вялікі жаль.
Камэнтары 1-13 (з 13)
Апублікуй у LiveJournal:
Live Journal
ПАМЕР ШРЫФТУ