Лінкі ўнівэрсальнага доступу

logo-print

У Віцебску зьнішчылі графіці, якое сымбалізавала вольную прэсу


Замест трох клетак, зь якіх вырываюцца на волю птушкі, зробленыя з газэты, на сьцяне цяпер — тры няроўныя шэрыя квадраты.

Будынак па вуліцы Ільінскага, на якім было графіці, — гэта былы раённы дом культуры. Ён даўно зачынены на рамонт, якога ўжо ніхто і не чакае. Тут месцамі няма вокнаў, аблупленая фарба на сьценах, і графіці з «вольнымі птушкамі прэсы» было адзіным, што неяк ажыўляла панылы выгляд будынку.

Віцябляне звыклі да гэтага малюнка, зробленага на ўзроўні другога паверху невядомымі мастакамі. Газэтныя птушкі ў клетках — першая сядзіць за кратамі, другая ірвецца праз іх у неба і трэцяя, нарэшце, вылятае на волю — многія ўспрымалі як сымбаль памкненьня да волі. А віцебскія журналісты ўбачылі ў гэтым свой, «прафэсійны» сымбалізм: увасабленьне незалежнасьці СМІ, памкненьне да вольнай журналістыкі.

У пачатку лістапада мінулага году, напярэдадні міжнароднай акцыі салідарнасьці журналістаў «Станем за журналістыку» некалькі чалавек сфатаграфаваліся на фоне гэтага графіці. Ідэя фотасэсіі заключалася ў тым, каб працягнуць тэму, узьнятую мастаком-графіцістам. Удзельнікі фотасэсіі таксама трымалі ў руках папяровыя клеткі і зробленых з газэты птушак-арыгамі. Фотаздымкі былі разьмешчаныя ў сацыяльнай сетцы «Фэйсбук», потым зьявіліся на сайце ГА «БАЖ». Міліцыя расцаніла фотасэсію як несанкцыянаванае пікетаваньне, нейкім чынам высьветліла асобы сямі ўдзельнікаў, і ўсе яны былі пакараныя судом — шасьцёра журналістаў і грамадзкіх актывістаў атрымалі штрафы памерам ад 18 да 25 базавых велічынь, а выпадковы мінак, які проста вырашыў далучыцца да фотасэсіі — трое сутак арышту.

Справы за фотаграфаваньне «з птушкамі і клеткамі» набылі шырокі грамадзкі рэзананс, у тым ліку міжнародны. «Эўрапейская фэдэрацыя журналістаў» (IFJ) і ГА БАЖ выступілі з адкрытым лістом у падтрымку ўдзельнікаў фотасэсіі. А прадстаўнікі IFJ правялі акцыю салідарнасьці зь віцебскімі калегамі — паўтарылі іх фотасэсію ў Брусэлі, трымаючы ў руках папяровыя птушкі і клеткі, а таксама шыльдачкі з надпісам «Хіба гэта злачынства?» У інтэрнэце пачалося абмеркаваньне: ці насамрэч на фатаграфаваньне ў грамадзкім месцы патрэбны дазвол мясцовых уладаў — як на пікет або мітынг, або гэта прыхамаць выключна віцебскай міліцыі, даўно «неабыякавай» да незалежных журналістаў.

Праваабаронца Павел Левінаў, таксама пакараны штрафам удзельнік фотасэсіі «з клеткамі і птушкамі», пачаў пісаць скаргі на рашэньні судоў, а таксама заявы ў адміністрацыю Чыгуначнага раёну. Ён вырашыў паглядзець, што будзе, калі ў чыноўнікаў афіцыйна папрасіць дазволу на фотасэсію-пэрформанс каля графіці. У раённай адміністрацыі мусілі пагадзіцца, што пэрформанс — гэта акт мастацкай творчасьці, і ён не падпадае пад дзеяньне закону аб масавых мерапрыемствах, паводле якога ва ўладаў трэба прасіць дазволы.

Тры квадраты замест графіці

Тры квадраты замест графіці

Аднак улады вырашылі перастрахавацца: работнікам ЖКХ далі загад і слоік шэрай фарбы, каб зьнішчыць графіці, якое ўвасабляла вольную прэсу. Цяпер замест газэтных птушак — тры няроўныя квадраты, і праз шэрую фарбу ўсё адно праглядаюцца выявы чорных клетак...

Гэтае графіці небясьпечным ня лічыцца

Гэтае графіці небясьпечным ня лічыцца

«Недатыкальнае» сьмецьце

«Недатыкальнае» сьмецьце

Зьнішчанае графіці аніяк не назавеш захадамі па добраўпарадкаваньні закінутага будынку. Побач на абшарпанай сьцяне застаўся яшчэ адзін малюнак — дзіўнаватага выгляду спадар дорыць дзяўчынцы паветраны балёнік. І ўжо куды больш парадку было б, калі б работнікі ЖКГ прыбралі горы сьмецьця і апалага лісьця вакол былога РДК. Але раскіданыя піўныя бляшанкі і пустыя бутэлькі, мабыць, не падаюцца мясцовым уладам настолькі небясьпечнымі, як газэтныя птушкі, што вырваліся на волю.

XS
SM
MD
LG